بەكزات سمادييار: "دٸنٸ بٶلەك ويلار-اي, قۇدايى بٸر..."

بەكزات سمادييار: "دٸنٸ بٶلەك ويلار-اي, قۇدايى بٸر..."

ونىڭ ٶلەڭدەرٸندە شۋ جوق. ونىڭ ٶلەڭدەرٸ - دالاداعى جۋسانداي مۇڭلى, الىستان تالىپ جەتەر قاڭباق كٶشكٸنٸنٸڭ شۋىنداي ەۋەزدٸ. كەيدە تٶبەدەن قاتۋلى كٶزبەن قاراعان بۇلتتاي قاھارلى, كەيدە ماڭدايىمنان سيپاعان بەيتانىس كەمپٸردٸڭ كٶزٸندەي تۇڭعيىق. ٶزگەنٸڭ جاڭعىرىعى بوپ تا ەستٸلمەيدٸ, كٶلەڭكەسٸ بوپ تا كٶرٸنبەيدٸ. ٶزٸنٸكٸن عانا جازادى. ٶز ماحابباتىن, ٶز كٷيٸن: مىلقاۋ قاسٸرەتٸ مەن جۇمباق تاعدىرىن. بولمىسىمەن, جان-تەنٸمەن. اسقاق كەيٸپتە. جاسىن تٶكپەي, تامىرىن كەسپەي. دوسپەن دە سىرلاسپاي, قاسپەن دە مۇڭداسپاي. سٶيتٸپ, ول ەسٸ اۋىسقان كەزبەدەي جاعادا قالعان قايىعىن ٸزدەيدٸ. سٶيتٸپ, ول "بوستاندىعىنىڭ تۋى سەكٸلدٸ شاشى جەلبٸرەپ كەلەر" جايىعىن ٸزدەيدٸ. سٶيتٸپ, ول ٸشٸندەگٸ كٷزگە ىنتىق, كٶكتەمگە قۇشتار بەلگٸسٸز بٸر كەيٸپكەردٸ ٸزدەيدٸ. سٶيتٸپ, ول... بەرٸ وي ەكەنٸن تٷسٸنەدٸ. بەرٸ - وي...

ول - ۇزاق قارعا. ٶتە اقىلدى, قۇپيياسى مول ھەم ۇسقىنسىز(كٶرٸكتٸ). بٸردە كٷل سەكٸلدٸ سۇپ-سۇر, بٸردە تٷن سەكٸلدٸ قاراڭعى. بٸراق كٶكتەمنٸڭ حابارشىسى دا - وسى. مەڭگٸلٸكتٸڭ حابارشىسى دا - وسى...

ايبول يسلامعالي

ارىلۋ 

قيماستاردىڭ قىسمەت بيٸن كٷز بيلەپ 
جولدا كٶمگەن قاسٸرەتٸمدٸ ەسكە ساپ, 
تىرناق سالعان ٸزدەي بوپ 
اي تۋعاندا... الاپەس.. 
ٷش قايتارا سەلەم سالعان ەجەمنٸڭ, 
بەتٸن سيپاپ جۇباتاتىن قارا كەش – 
دٸنٸمٸز بٸر تۋىس ەك قوي, سۇلتانىم! 
مٸنەجاتىم قۇسا بولىپ جازىلدى 
ونى قالاي جىرتامىن? 

دەل سول سەتتٸڭ, 
ازاپتى سەت اۋعانىن, 
وقىلماۋعا تيٸستٸ ويلار سەرتٸ ٷشٸن 
جىرتقان جىرلار جاپالاقتاپ جاۋعانىن, 
ودان بۇرىن جەرلەپ تۇرىپ ٶزٸمدٸ, 
جان تابا الماي كٶمەتٸن 
قورلانعانىم... 
زارىق كەشكەن كەزٸمدٸ 
سەن كٶردٸڭ عوي, 
نەگە, 
نەگە كەشٸكتٸڭ?! 
ەندٸ مٸنە, مەن كٷل سىندى تازاردىم, 
اقتى اققا بوياعاندا نە شىقتى... 

ەسكٸ كٷنەم جاڭا جىردى بٶكتەر قىپ 
تٸرٸ ەكەنٸن سەزدٸرۋٸ... 
ال, سوسىن, 
سىرىڭ بٸلەر جولداستاعى ٶكتەمدٸك – 
قاراسىنداي سۋىق ەكەن ٶگەيدٸڭ. 
قانشالىقتى شىندىق بار 
سۇرانشاقتاۋ كٶز جاسىندا كەدەيدٸڭ? 
سۇراق قالدى. 
باسقاسىنان ارىلدىم. 
جان ەجەمدٸ جۇبات بارىپ قارا كەش, 
سوڭعى تٸسٸن قاعارداي بوپ سابىردىڭ 
اي تۋىپتى – 
تانىس تىرناق تاڭباسى. 
مەنٸڭ ەپكەم جاسىماسىن شالعايدا, 
جاسىماسىن مەنٸڭ سىرقات جامباسىم... 

ەجٸم 

...كٶلەڭكەلەر قاقىراي ٷركٸپ-قاشىپ, 
تەك ٸڭٸر تۇر قانتالاپ تىرتىق باسى.. 
تٷزگە شىققان كەمپٸردەي بٷكٸرەيٸپ 
اي كٶرٸندٸ اياعىن سىلتىپ باسىپ. 

سورى باتىس بوپ بٸتكەن ۇدايى ٸڭٸر, 
ٶز اسىعىن يٸرەر كٷنەيٸ كٷن. 
قاي كٶگەنگە جۋساتسام ٷيٸرٸڭدٸ, 
دٸنٸ بٶلەك ويلار-اي, قۇدايى بٸر. 

وي كٷنەسٸن كەشە السام قۇت قىلعانى, 
جوننىڭ سەلەۋ شاشى دا بٸتتٸ ىرعالىپ. 
مەنٸ ەلٸتٸپ بارادى كەمپٸرسايدىڭ 
قولتىعىنىڭ جۋسانى جىقپىلدانىپ. 

تٷبٸندە ازعان كٶك قۇلقىن – جورىعانىم. 
ٶلە قالسا قورقىتتىڭ كٶرٸ مەلٸم... 
قانعا جەرٸك قولداعى بايانى جوق 
مەن بٸر سەمسەر ەكەنمٸن سورى قالىڭ. 

ۋىز تامعان سەكٸلدٸ تۇت رەڭگە 
ەسكٸ جۇرتتىڭ سالادى تٷتٸنٸ ٶرنەك. 
...كەمپٸرسايدان قىزىلكٶز جىلان قاشتى, 
كەمپٸر وتىر كەرەناۋ بۇتى كەرنەپ... 

جىلان قاشتى داريياعا جانى قۇشتار, 
دارييا ٷستٸ كٶپٸر تۇر تامىر ۇستاپ... 
تاڭ بٸلٸندٸ تٷنەكتٸڭ قارا بۇرىم 
قايىزعاعىن تەرٸپ جەپ – سارى مىستان. 

*** 

دەرەگٸ جوق مايداندارعا كۋەلٸك! 
ٷممەتٸ جوق پايعامبارعا كۋەلٸك! 
شىجىڭ اۋىز ساري سالعان قارعىستان 
دالا شاتىن سۋارىپ 
توپىراقتى العاش باسقان تاباننان, 
ۇلى ٷنسٸزدٸك ىمعا جەتكەن زاماننان, 
قارىنداسىن قاتىن قىلعان قاعاننان – 
سەسكەنبەيتٸن بولدىم مەن 
تاڭدانىسىم تابىنۋعا جەتكەلٸ. 
كەرٸ سازدار كەمسەڭ قاعىپ يەكتەرٸ, 
قوش ايتىپتى جەر بەتٸنە... پەندەگە... 
كٶك قارعاعا اينالعاندا كٶك پەرٸ. 
سودان بەرٸ تەڭ ٸزدەدٸم جاۋ ەتەر; 
سودان بەرٸ ەم ٸزدەدٸم تەۋ ەتەر; 
جەتٸ ۇلىن دا جەرگە بەرگەن جەڭگەمدەي, 
تٷسٸكتەرٸن ساناپ وتىر تەۋەكەل. 
قىز جاساۋىن جاماۋ قىلعان جارلىداي; 
مەن سەنەتٸن جازىلماعان جارعىداي; 
ايانىش پەن قارعىس ەرتكەن كٷندەردٸڭ 
وبالدارىن دەرگەيٸڭە ال, قۇداي?! 
جۇباناتىن اجال بار... 
تەڭٸر مۇڭسىز... مەكەنسٸز.. 



*** 

بۇل كەزەڭ – ۇمىتۋ كەزەڭٸ... 
اجال سەپكەن سەمسەردٸڭ جاۋىزدىعى سەكٸلدٸ 
سەن ۇمىتىلاسىڭ, 
مەن ۇمىتىلعانداي – 
كٸتاپتار ٸشٸنەن. 
كٸتاپتار – بوزداعىم, 
كٸتاپتار – ويلاردىڭ ساتقىندىعى سەكٸلدٸ, 
ال, جىرلار – سەنگٸسٸ كەلەتٸن ماۋسىمدارىم عوي 
ٷسٸگەن. 
ال, جىلدار... 
ە-حە-حەي, جىلدار! 
ەجەمدەي بەرٸن جۇتقانىم – 
قوڭىرلىق. 
موينىنا تاس بايلاپ ٶلگەن ويلار كەزەگٸ 
تٷسٸنەم, 
ٶمٸرلٸك. 

بوستاندىعىمنىڭ تۋى سەكٸلدٸ جەلبٸرەپ شاشى 
جايىعىم كەلدٸ. 
جايىق – مەنٸڭ جىلانىم! 
باسىما قارعالار قوندى...
مەن بەرٸن وي دەپ تٷسٸندٸم, 
وسىعان سەندٸم – 
تٷنەگٸنەن بوز بوياۋ ٸزدەپ 
كٷنەنٸڭ. 
قالام – ساعان سەرت! 
قارىنداسىم كۋە 
جاڭبىرعا تاعدىردىڭ ۇيقاساتىنى سەكٸلدٸ, 
ٷمٸتكە كٷدٸكتٸڭ ۇيقاساتىنى سەكٸلدٸ 
عايىپ... 
جىرعا اينالدىرام دەدٸم سەنٸ 
شىدادىم. 
توستىم. 
ومىراۋلى شاعىلدارىمنان سەزٸم ساۋاتىن 
ازاپتى ويلارىم قارقىلداپ ۇشتى. 
قارقىلداپ ۇشقان قارعالار سىندى 
كٸتاپقا كٶشكٸم 
كەلەدٸ مەنٸڭ 
جايىق. 



جەكە قوڭىر 

وسى كٷزدەن ەكەۋمٸز دە امان شىقپاسپىز... 
ٶزٸڭنٸڭ حاتىڭنان 

«ساۋ بول ەندٸ, جۋسانىم» جانىڭ جاسىل! 
سارى اۋرۋداي سارعايدىم ساعىنعاسىن. 
جاۋار بۇلتتاي تٷيٸلگەن كٶڭٸلٸمنٸڭ, 
اسپانعا ٸلدٸم يدٸرٸپ قابىرعاسىن. 

شەكەسٸندە قابىرعام قۇلا دٷزدٸڭ, 
مارجاندارىن جانىمنىڭ جىلاپ ٷزدٸم. 
تاس تٷنەكتٸڭ جەلبۋاز بٷيٸرٸنەن 
جىلدار بويى تٸلگٸلەپ تٷن اعىزدىم... 

...قار جامىلعان دالاداي ەندٸ اعاردىم. 
قاسى سىنعان ەرٸندەي كەمباعالدىڭ – 
ەلٸكتەيٸن ەۋپٸلدەپ سەن دە قالدىڭ, 
ارقاردايىن ارقىراپ مەن دە قالدىم. 

سەن بارىندا ماۋسىمىم تىراۋلى ەدٸ, 
ٷزٸلٸپ تٷسپەي قوس تٷيمەم قىناۋلى ەدٸ. 
سىزداماعان جارانى تىرناپ اشقان, 
قاي كٸتاپتان جۇقتىردىم بۇل ەۋرەنٸ. 

توپىراعىڭنان بەزدٸڭ بە كٶكتەم قۇسى?! 
(قورلانعاننىڭ كەلەدٸ كەكتەنگٸسٸ!) 
ا, دٷنيە دەگٸزگەن اڭعال كەزٸم 
كٷن – كٶكتەن كٸشٸ... 

ەمدەگٸم كەپ شارقاتىڭ جيٸ بايلاپ, 
تاعى كەلدٸم قاراعاش كٷيٸك ايداپ. 
...سەن وتىرسىڭ ەس-تٷسسٸز ەز اناڭنىڭ 
اق جاۋلىعىن باسىڭا كيٸپ ويناپ... 

ۇلت پورتالى