الماتىدا قالالىق ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ وتىرىسى ٶتتٸ. اراعا جىل سالىپ كەزدەسكەن كەڭەستٸڭ قۇرامى بيىل 70 پايىزعا جاڭعىرعانىن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن جٶن. مەگاپوليستەگٸ مٷددەلٸ ٸسكەر قاۋىمنىڭ باسىن قوسقان اۋقىمدى جيىنعا قالا ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك تٶراعالىق ەتتٸ. كەزەكتٸ وتىرىستا الماتى تۋريزمٸن دامىتۋدىڭ تٷيتكٸلدەرٸ, مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋدىڭ جاي-جاپسارى, سونداي-اق قازاقستانداعى ريتەيلدٸ دامىتۋدىڭ مەسەلەسٸ قارالدى.
ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بيىلعى جىلى ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ قۇرامى 35-تەن 46 ادامعا دەيٸن ارتىپ, ەيەلدەر سانى ٶسٸپ وتىر. قالا ەكٸمٸنٸڭ ايتۋىنشا, بۇرىنعىداي ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ قۇرامىندا كەزدەيسوق ادامدار جوق. قازٸرگٸ قۇرامدا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ 87 پايىزعا كٶبەيدٸ.
قالا باسشىسى شوب-تىڭ دامۋى تۋرالى ايتا كەلە, كەسٸپكەرلەرمەن مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ قارجىلاي جەنە قارجىسىز ٶلشەمدەرٸ بويىنشا جۇمىستىڭ كٷشەيتٸلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. جىل باسىنان «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2020» جوبالا رى سانى – 2,5 ەسە (228), نەسيە قالتاسى – 2 ەسە (60 ملرد دەيٸن), سۋبسيدييا كٶلەمٸ 2 ەسە (12 ملرد دەيٸن ) ٶستٸ. شاعىن كەسٸپكەرلٸككە 30 پايىزدىق ٶسٸممەن 636 ملرد تەڭگە نەسيە بٶلٸندٸ, دەدٸ ەكٸم.
قالا ەكٸمٸ ەكونوميكانى قۇراتىن دا, قالىپتاستىراتىن دا ادام كاپيتالى ەكەندٸگٸن ايتا كەلە, 86 پايىزى ساۋدا مەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنا تيەسٸلٸ ەكونوميكانىڭ جەرگٸلٸكتٸ قۇرىلىمى ەسەبٸنەن جۇمىسسىزدىقتى تٶمەندەتۋدٸڭ بٶلەك باعدارلاماسى ەزٸرلەنٸپ جاتقاندىعىن اتادى. بۇل باعدارلاما تۋريزم نە وعان قاتىستى سالالاردى بەيٸمدەيتٸن بولادى.
مەسەلەن, قازٸرگٸ تاڭدا الماتىدا 137 قوناقٷي بولسا, ولاردىڭ قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسى ساناتتارىنا ساي ما دەگەن ساۋال جيٸ الدان شىعادى. سول سيياقتى, ەۋەجايدان باستاپ تۋريستەردٸ كٷتٸپ الۋ مەن شىعارىپ سالۋدىڭ اراسىندا سىرتتان كەلگەن قوناقتاردى قىزىقتىرۋدىڭ باسقا قانداي امالدارى بار?
قالا باسشىسى بۇل جيىندا ەلەۋمەتتٸك سالادا, يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا جٷزەگە اسقان جوبالارعا توقتالدى. يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ بٸرٸنشٸ بەسجىلدىعى شەڭبەرٸندە 3 335 جۇمىس ورنى قۇرىلعان, قۇنى 280,4 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 20 جوبا ٸسكە قوسىلعان.
سونداي-اق, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى ٶركەندەپ جاتقان كەسٸپورىندارعا عانا ەمەس, ٶز بەتٸنشە دامىپ جاتقان شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸنە دە قولداۋ كٶرسەتٸپ, نازار اۋدارۋ قاجەتتٸگٸن باسا ايتتى.
ٸسكەرلٸك كەڭەستە قول جەتكٸزٸلگەن ٷلكەن جەتٸستٸك – الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸ مەن «دامۋ» قورى قالانىڭ تۋريزم, يننوۆاتسييا جەنە تاماق ٶنەركەسٸبٸ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا 4 ميلليارد تەڭگە بٶلگەنٸ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قوماقتى قاراجات قالانىڭ تۋريزم, يننوۆاتسييا جەنە تاماق ٶنەركەسٸبٸ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى.
مۇنىمەن قاتار, ەكٸ تاراپ «الماتى تۋريزم», «الماتى ٶنٸم», «الماتى يننوۆاتسييالار» باعدارلامالارى بويىنشا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ كەم دەگەندە 25 پايىزى start-up جوبالارعا بەرٸلۋٸ كەرەك دەپ كەلٸستٸ.
«الماتى قالاسى – شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك نىساندارى جاعىنان العاشقى ورىندا. مۇندا 182 شوب كەسٸپورىنى بار. بۇل – رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸشتٸڭ 15 پايىزى. جۇمىسپەن قامتىلعان حالىق سانى جاعىنان دا بٸرٸنشٸ ورىندا. دەگەنمەن جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋدٸ قاجەت ەتەتٸن سالالار دا بار. ول – تۋريزم, تاماق ٶنەركەسٸبٸ جەنە يننوۆاتسييالىق سالالار. مىسالى, «الماتى تۋريزم» باعدارلاماسى بويىنشا بٸز قولٶنەر شەبەرلەرٸن ەرەكشە كەدەسىيلار جاساۋعا ىنتالاندىرعىمىز كەلەدٸ. بۇل الداعى 2017 جىلعى ۋنيۆەرسيادا مەن ەكسپو-2017 كەزٸندە ماڭىزدى. «الماتى ٶنiم» باعدارلاماسى بويىنشا كەسٸپكەرلەر تاماق پەن الكوگولسٸز سۋسىن شىعارۋعا جەڭٸلدٸكتٸ نەسيەگە, فەرمەرلەر ٶز ٶنٸمدەرٸن ٶتكٸزەتٸن نارىققا قول جەتكٸزەدٸ. ەڭ باستىسى, بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ 25 پايىزى جاڭا كەسٸپورىندار مەن جاڭا باعىتتاردى قولعا الاتىن start-up جوبالارعا بٶلٸنەتٸنٸ. ەكٸمدٸك ٷشٸن بۇل قالا بيۋدجەتٸنە تٷسەتٸن سالىق پەن جاڭا جۇمىس ورىندارى», دەدٸ «دامۋ» قورىنىڭ باسقارما تٶراعاسى قانىش تۋلەۋشين.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى