فوتو: ckrs.ru
قازٸرگٸ باسقارۋ ٸسٸ – تەك بۇيرىق بەرٸپ, تاپسىرما ورىنداتۋ ەمەس, ادامدى تٷسٸنۋ, ٸشكٸ كٷيٸن سەزٸنۋ, بٸر ماقساتقا جۇمىلدىرا بٸلۋ. سول سەبەپتٸ سوڭعى جىلدارى عىلىم مەن تەجٸريبە توعىسقان جاڭا ۇعىم جيٸ ايتىلادى, ول – باسقارۋ پسيحولوگيياسى. بۇل ۇعىم – جاي عانا تەورييا ەمەس, اداممەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ەڭ نەزٸك تەتٸگٸ. باسقارۋ پسيحولوگيياسى بٸزگە «ادامدى قالاي باسقارۋدى ەمەس, قالاي تٷسٸنۋ كەرەگٸن» كٶرسەتەدٸ.
باسشىنىڭ كٷشٸ – بۇيرىقتا ەمەس, تٷسٸنٸكتە
كەز كەلگەن ۇيىمنىڭ, مەكەمەنٸڭ, تٸپتٸ شاعىن ۇجىمنىڭ تابىستى بولۋى – ونداعى ادامداردىڭ كٶڭٸل كٷيٸ مەن بٸر-بٸرٸنە دەگەن سەنٸمٸنە بايلانىستى. باسشى مەن قىزمەتكەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس پسيحولوگييالىق تۇرعىدان دۇرىس قۇرىلماسا, ەشقانداي ستراتەگييا نەتيجە بەرمەيدٸ. ادام – ەڭبەك كٷشٸ عانا ەمەس, ول – سەزٸم, وي, نيەت, مٸنەز يەسٸ. سوندىقتان ناعىز باسشى بولۋ ٷشٸن, ەڭ الدىمەن, ادام جانىنىڭ تەرەڭدٸگٸن ۇعۋ قاجەت.
امەريكالىق زەرتتەۋشٸ دەنيەل گولەمان ايتقانداي, «ەموتسييالىق ينتەللەكتٸسٸ جوعارى ادام عانا ناعىز كٶشباسشى بولا الادى» (Goleman, 1995). ياعني ادامنىڭ جٷرەگٸنە جول تابا الماساڭ, بٸلٸم مەن تەجٸريبەدەن پايدا جوق دەگەن سٶز.
باسقارۋ پسيحولوگيياسى – ادام مٸنەزٸن زەرتتەپ, ۇجىمدىق ورتاداعى مٸنەز-قۇلىق زاڭدىلىقتارىن تٷسٸندٸرەتٸن عىلىم. ول باسشىعا ۇيىمداستىرۋدى عانا ەمەس, ادامنىڭ ٸشكٸ دٷنيەسٸن سەزٸنۋدٸ ٷيرەتەدٸ.
كەيدە قىزمەتكەردٸڭ ٶنٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەپ كەتەدٸ, كەيدە ۇجىمدا تٷسٸنبەۋشٸلٸك پايدا بولادى. مۇنداي جاعدايدا «تەرتٸپ بۇزدىڭ» دەپ ايىپتاۋ وڭاي, بٸراق مەسەلە ادامنىڭ ٸشكٸ تالپىنىسىندا, كٶڭٸل كٷيٸندە, قارىم-قاتىناسىندا بولۋى مٷمكٸن. مٸنە, وسى سەتتە باسقارۋ پسيحولوگيياسىنا جٷگٸنەمٸز.
پسيحولوگييالىق تۇرعىدا ساۋاتتى باسشى كونفليكتٸنٸ جازعىرۋ ەمەس, تٷسٸنۋ ارقىلى شەشەدٸ. سەبەبٸ ەر داۋ مەن كەلٸسپەۋشٸلٸكتٸڭ ارتىندا ادامنىڭ «unmet» (قاناعاتتانباعان) قاجەتتٸلٸگٸ جاتىر.
قازٸر كٶپ باسشى تەحنيكالىق نەمەسە ەكونوميكالىق بٸلٸمگە كٶبٸرەك مەن بەرەدٸ. ال ادام جانىنا ٷڭٸلۋدٸ ەكٸنشٸ ورىنعا ىسىرىپ قويعانداي. بٸراق, ۋاقىت كٶرسەتكەندەي, ەڭ تابىستى ۇيىمدار – قىزمەتكەرلەرٸن تىڭداپ, قۇرمەتتەيتٸن مەكەمەلەر.
پسيحولوگييالىق تۇرعىدان دۇرىس قۇرىلعان باسقارۋ جٷيەسٸ سەنٸم مەن ادالدىققا سٷيەنەدٸ. ونداي ۇجىمدا ادام ٶزٸن جاي عانا قىزمەتكەر ەمەس, ورتاق ٸستٸڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ ەكەنٸن سەزٸنەدٸ. قازاقستاندىق عالىم ك.احمەتوۆ «باسقارۋ پسيحولوگيياسى ۇجىمداعى تۇلعالىق قاتىناستاردى رەتتەۋدٸڭ ەڭ تيٸمدٸ تەتٸگٸ» دەپ جازعان. بۇل سٶزدٸڭ استارىندا ٷلكەن ٶمٸر شىندىعى جاتىر.
قازاقى بولمىس پەن پسيحولوگييالىق مەدەنيەت
قازاق حالقى ەجەلدەن ادامدى پسيحولوگييالىق تۇرعىدان تەرەڭ تٷسٸنگەن. بٸزدٸڭ بيلەرٸمٸز «ايتقاندى ٸستەتۋدٸڭ» ەمەس, «جٷرەكتەن ٶتكٸزۋدٸڭ» جولىن بٸلگەن. بٸر اۋىز سٶزبەن ارازداسقاندى تاتۋلاستىرىپ, داۋلاسقاندى جاراستىرعان.
ال قازٸرگٸ مەنەدجمەنت پەن كٶشباسشىلىق تەورييالارىنداعى كٶپ ۇعىم بٸزدٸڭ دەستٷرٸمٸزدە بۇرىننان بار: سەنٸم, سىيلاستىق, ەدٸلدٸك, ىنتىماق, ٷلكەنگە قۇرمەت, كٸشٸگە قامقورلىق. مٸنە, باسقارۋ پسيحولوگيياسى – وسى رۋحاني قۇندىلىقتاردى زاماناۋي تٸلمەن قايتا «تٸرٸلتۋ» ٸسپەتتٸ.
بٷگٸندە ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ماگيسترانتتارعا وقىتىلاتىن «باسقارۋ پسيحولوگيياسى» پەنٸ – بولاشاق مامانداردىڭ كەسٸبي جەنە تۇلعالىق دامۋىنا باعىتتالعان ماڭىزدى كۋرس. بۇل پەن ستۋدەنتكە تەك باسقارۋ ەدٸستەرٸن عانا ەمەس, اداممەن قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ مەدەنيەتٸن دە ٷيرەتەدٸ. تسيفرلىق قازاق تٸلٸ ماماندىعىندا وقي وتىرىپ, وسى پەننٸڭ ماڭىزىن تەرەڭ سەزٸندٸم. سەبەبٸ تٸل مەن پسيحولوگييا – ەكەۋٸ دە ادامدى تٷسٸنۋدٸڭ ەكٸ قىرى. تسيفرلىق دەۋٸردە دە ادام فاكتورى باستى ورىندا قالا بەرەدٸ, ال تيٸمدٸ كوممۋنيكاتسييا مەن پسيحولوگييالىق احۋال – باسقارۋدىڭ نەگٸزٸ.
باسقارۋ پسيحولوگيياسى ارقىلى بٸز ۇجىمداعى ٶزارا ەرەكەتتەستٸكتٸ, ەموتسييالىق ينتەللەكتٸنٸ, تٸل مەن مٸنەزدٸڭ بايلانىسىن تٷسٸنەمٸز. بۇل – بولاشاقتا تسيفرلىق كونتەنتتٸ دە, ادامدار اراسىنداعى ديالوگتٸ دە ساپالى ۇيىمداستىرۋعا كٶمەكتەسەتٸن بٸلٸم.
قورىتا ايتقاندا, باسقارۋ پسيحولوگيياسى – عىلىمنان گٶرٸ ادامعا دەگەن كٶزقاراس مەدەنيەتٸ.
ول «باسشى – بۇيرىق بەرۋشٸ, قىزمەتكەر – ورىنداۋشى» دەگەن ەسكٸ تٷسٸنٸكتٸ بۇزادى.
ناعىز باسقارۋ – ادام ارقىلى نەتيجەگە جەتۋ, ال ادامدى تٷسٸنبەي نەتيجەگە جەتۋ مٷمكٸن ەمەس. بٷگٸنگٸ قوعامدا پسيحولوگييالىق ساۋاتتى باسشى – ەلدٸڭ, ۇيىمنىڭ, ۇجىمنىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنىڭ كەپٸلٸ. ٶيتكەنٸ باسقارۋ دەگەنٸمٸز – تەحنيكا ەمەس, ەڭ الدىمەن, جٷرەك پەن سانانىڭ ٷيلەسٸمٸ.
جۋبانازاروۆا ن.س.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ
جالپى جەنە قولدانبالى پسيحولوگييا كافەدراسى, پسيحولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور
اديلوۆا ە.ت.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ
جالپى جەنە قولدانبالى پسيحولوگييا كافەدراسى,
PHD, دوتسەنت م.ا.
مٶلدٸر عابيتقىزى,
قازۇۋ تسيفرلىق قازاق تٸلٸ ماماندىعىنىڭ 1-كۋرس ماگيسترانتى
