باس مٷفتي: قادٸر تٷنٸنٸڭ ەر سەتٸندە ساۋاپ بار

اسا قامقور, ەرەكشە مەيٸرٸمدٸ اللانىڭ اتىمەن باستايمىن! بارلىق ماداق ەلەمدەردٸڭ يەسٸ اللا تاعالاعا تەن. پايعامبارىمىز مۇحاممەدكە, ونىڭ ەۋلەتٸ مەن ساحابالارىنا سالاۋاتتار مەن سەلەمدەر بولسىن!

رامازان – مەيٸرٸم, كەشٸرٸم, ساۋابى مول اي. وسى قاسيەتتٸ ايدىڭ ماڭىزىن قادٸر تٷنٸ تٸپتٸ مەندٸ ەتە تٷسەدٸ. اللا تاعالا ايلاردان – رامازاندى, كٷندەردەن – جۇمانى, تٷندەردەن قادٸر تٷنٸن ارتىق ەتكەن. بۇل تٷندە قاسيەتتٸ قۇران كەرٸم حازٸرەتٸ پايعامبارىمىز مۇحاممەدكە (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) تٷسٸرٸلە باستاعان.

اللا تاعالا «قادٸر» سٷرەسٸنٸڭ 1-اياتىندا: «راسىندا, بٸز ونى (قۇران كەرٸمدٸ) قادٸر تٷنٸ تٷسٸردٸك», – دەپ بايانداعان. ال «قادٸر تٷنٸ مىڭ ايدان قايىرلى» ەكەنٸ وسى سٷرەدە ايتىلعان.

قادٸر – ەرەكشە تٷن. بۇل تٷندە پەرٸشتەلەر جەرگە تٷسەدٸ. ونىڭ ەربٸر سەتٸندە ساۋاپ بار. قادٸر كەشٸن شىنايى قۇلشىلىقپەن ٶتكٸزگەن ادامعا سەكسەن ٷش جىل عيبادات ەتكەننٸڭ ساۋابى جازىلىپ, ەكٸ دٷنيەنٸڭ قۋانىشىنا بٶلەنەدٸ.

اللا تاعالا بارشامىزدىڭ قادٸر تٷنٸندە جاساعان دۇعالارىمىزدى, تٸلەكتەرٸمٸزدٸ قابىل ەتكەي! ەلٸمٸز امان, جۇرتىمىز تىنىش بولعاي! ەربٸر وتباسىنا باقىت, بەرەكە تٸلەيمٸن! ەۋمين!

اللا تاعالا قادٸر تٷنٸن باسقا تٷندەرمەن سالىستىرعاندا ەرەكشەلەپ, ونىڭ دەرەجەسٸن كٶتەرگەن. بۇل تٷندە جاراتۋشى يەنٸڭ پەندەلەرٸنە بەرەر سىيى مول. راببىمىز پەندەسٸنە باسقا تٷندەردە بەرمەگەن ريزىق-نەسٸبەسٸن وسى تٷندە ٷلەستٸرەدٸ. سول سەبەپتٸ, مۇسىلمان قاۋىمى قادٸر تٷنٸن تاعاتسىزدانا كٷتٸپ, ونى قۇر جٸبەرٸپ الماۋعا ەرٸ بۇل تٷندٸ تيٸمدٸ پايدالانۋعا تىرىسادى. مۇسىلمانداردىڭ قادٸر تٷنٸن تاعاتسىزدانا كٷتۋٸنٸڭ تاعى بٸر سەبەبٸ – جاراتۋشىعا جاقىنداۋ. سەبەبٸ, قادٸر تٷنٸندە تٸلەگەن دۇعا-تٸلەكتەر سٶزسٸز قابىل بولادى. اللا تاعالا قۇران كەرٸمدە بۇل تٷن تۋرالى بىلاي دەيدٸ:

انَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ﴿١﴾ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ﴿٢﴾ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴿٣﴾ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ ﴿٤﴾ سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ ﴿٥﴾

«بٸز شىنىندا, قۇراندى قادٸر تٷنٸندە تٷسٸردٸك. قادٸر تٷنٸنٸڭ نە ەكەنٸن بٸلەسٸڭ بە? قادٸر تٷنٸ (قاسيەت جەنە ساۋاپ جاعىنان) مىڭ ايدان دا قايىرلى. سول تٷندە پەرٸشتٸلەر جەنە جەبٸرەيٸل اللانىڭ ەمٸرٸمەن (جەر بەتٸنە اللا تاعدىر ەتكەن) بارلىق ٸستەردٸ اتقارۋ ٷشٸن تٷسەدٸ. سول بٸر تٷن, اعارىپ تاڭ اتقانعا دەيٸن اماندىق-تىنىشتىق تٷنٸ بولادى» (1).

عن ابي هريرة رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من قام ليلة القدر إيماناً واحتساباً غُفِر له ما تقدم من ذنبه" خرّجه البخاري ومسلم،

ەبۋ ھۋرايرادان (اللا وعان رازى بولسىن): پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) «كٸمدە-كٸم قادٸر تٷنٸ يمانمەن جەنە ساۋابىن ٷمٸت ەتٸپ قۇلشىلىق ەتسە, ونىڭ الدىڭعى كٷنەلارى كەشٸرٸلەدٸ» (2), – دەگەن ريۋايات بار.

عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال: دخل رمضان فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم:  إن هذا الشهر قد حضركم وفيه ليلة خير من ألف شهر من حرمها فقد حرم الخير كله ولا يحرم خيرها إلا محروم

باسقا بٸر حاديسٸندە پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن): ەناس بين ماليكتەن (اللا وعان رازى بولسىن): «رامازان ايى كٸرگەندە اللا ەلشٸسٸ (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن): «سەندەرگە مىنا اي كەلدٸ. بۇل ايدا مىڭ ايدان ارتىق تٷن بار. كٸمدە-كٸم وسى تٷننٸڭ جاقسىلىعىنان ماقۇرىم قالسا, جاقسىلىق اتاۋىنان قۇر قالعانى. ونىڭ جاقسىلىعىنان تەك قانا ناعىز ماقۇرىم ادام عانا قۇر الاقان قالادى» (3), – دەگەن ريۋايات بار. دەمەك, بۇل تٷن مىڭ ايدان ارتىق. جەنە قادٸر تٷنٸ اللانىڭ جاقسىلىعىنان قۇر قالماۋعا تىرىسۋ كەرەك.

 عن عائشة رضي الله عنها قالت: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يجاور في العشر الأواخر من رمضان

قادٸر تٷنٸ رامازان ايىنىڭ سوڭعى ون كٷندٸگٸندە كەلەدٸ. «ايشا (اللا وعان رازى بولسىن) انامىز: پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) «قادٸر تٷنٸن رامازاننىڭ سوڭعى ون كٷننٸڭ تاق تٷندەرٸنەن ٸزدەڭدەر» (4), – دەگەن حاديس جەتكٸزگەن.

عن ابن عباس رضي الله عنهما: أن النبي - صلى الله عليه وسلم - قال: التمسوها في العشر الأواخر من رمضان ليلة القدر في تاسعة تبقى في سابعة تبقى في خامسة تبقى

سونداي-اق, يبن ابباستان (ر.ا.): پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) «قادٸر تٷنٸن رامازاننىڭ سوڭعى ون كٷنٸنەن, قالعان توعىزىنشى, جەتٸنشٸ جەنە بەسٸنشٸ تٷندەردەن ٸزدەڭدەر» (5), – دەگەن ريۋايات بار. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, جۇپ كٷننەن تاق كٷنگە ٶتكەن تٷن قادٸر تٷنٸ بولماق. ياعني, ول 20-سىنان 21-ٸنە, 22-سٸنەن 23-ٸنە, 24-ٸنەن 25-ٸنە, 26-سىنان 27-سٸنە, 28-ٸنەن 29-ىنا قاراعان تٷننٸڭ بٸرٸندە كەلمەك. ياعني, رامازان ايىنىڭ سوڭعى ون كٷندٸگٸندەگٸ تاق كٷندەردٸ نازاردا ۇستاعان جٶن. ال مۇنداي كٷندەردٸڭ سانى – بەسەۋ.

سوندىقتان, مۇسىلمان قاۋىمى كٶپ جاعدايدا وسى تٷندٸ كٷتەدٸ, ٸشتەي قادٸر تٷنٸ ەكەنٸن سەزٸنەدٸ. پايعامبارىمىز (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) تاعى بٸر حاديسٸندە قادٸر تٷنٸ رامازاننىڭ 27-cٸ نەمەسە 29-ى ەكەنٸن ايتقان.

عن عبادة بن الصامت رضي الله عنه قال: خرج النبي صلى الله عليه وسلم ليخبرنا بليلة القدر فتلاحى رجلان من المسلمين فقال: خرجت لأخبركم بليلة القدر فتلاحى فلان وفلان فرفعت وعسى أن يكون خيراً لكم فالتمسوها في التاسعة والسابعة والخامسة

قادٸر تٷنٸ ‒ ونىڭ ناقتى قاي تٷنٸ ەكەنٸ بەلگٸسٸز بولۋىمەن دە قادٸرلٸ. قادٸر تٷنٸنٸڭ بار ەكەندٸگٸ حاق. بٸراق ول رامازاننىڭ سوڭعى تاق تٷندەرٸنٸڭ بٸرٸنە جاسىرىلدى. وسىعان قاتىستى عۇبادا يبن ساميت: «اللا ەلشٸسٸ (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) قادٸر تٷنٸن حابارلاۋعا شىقتى. وسى كەزدە ەكٸ مۇسىلمان كٸسٸ جانجالداسىپ قالدى. سوندا ول (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن): «نەگٸزٸندە, سەندەرگە قادٸر تٷنٸن ايتقالى شىعىپ ەدٸم, پەلەنشە مەن پەلەنشە جانجالداسىپ (تۇرعانىن كٶرٸپ), (ول) ەسٸمنەن كٶتەرٸلٸپ كەتتٸ (ونى ۇمىتىپ قالدىم). بەلكٸم, بۇل سەندەرگە قايىرلى بولار, (ەندٸ قادٸر تٷنٸن) جەتٸسٸندە, توعىزىندا نەمەسە بەسٸندە (رامازاننىڭ سوڭعى وندىعىنىڭ جەتٸنشٸ, توعىزىنشى جەنە بەسٸنشٸ تٷندەرٸندە) ٸزدەڭدەر»,—دەدٸ» (6).

حاديستەگٸ «قايىرلى بولار» دەگەن سٶز تۋرالى يبن كەسير: «ەگەر ادامدار قادٸر تٷنٸن بٸلسە, تەك سول كٷنٸ عانا قۇلشىلىق ەتۋگە كٷش-جٸگەر سالار ەدٸ. ول تٷندٸ بٸلمەۋدٸڭ سەبەبٸنەن قۇلشىلىقتار كٶبٸرەك ورىندالۋدا», ‒ دەگەن ەكەن.
اللا ەلشٸسٸنٸڭ (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) ٶزٸ دە رامازاننىڭ سوڭعى ون كٷندٸگٸندە ەرەكشە ىنتامەن قۇلشىلىقتى كٷشەيتەتٸن بولعان. بۇل تۋرالى ايشا انامىزدىڭ «رامازاننىڭ سوڭعى ون كٷندەرٸ كەلگەندە, اللانىڭ ەلشٸسٸ (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) تٷندەرٸن نامازبەن ٶتكٸزەتٸن, وتباسى مٷشەلەرٸن دە وياتاتىن جەنە قۇلشىلىقتارىندا ەرەكشە ىنتا تانىتاتىن» (7), ‒ دەپ ايتقان. جالپى ادام بالاسى وسى ەڭ سوڭعى تٷندەردە ەرەكشە قۇلشىلىق ٸستەۋگە تىرىسۋ كەرەك.

بۇل تٷن نەلٸكتەن قادٸر دەپ اتالادى?

بٸرٸنشٸ ماعىناسى – قۇران كەرٸم تٷسكەن تٷن.

انَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ

اللا تاعالا «قادٸر» سٷرەسٸنٸڭ 1-اياتىندا: «راسىندا, بٸز ونى (قۇران كەرٸمدٸ) قادٸر تٷنٸ تٷسٸردٸك» دەيدٸ. دەمەك, ونىڭ العاشقى ماعىناسى – قاسيەتتٸ كٸتاپ تٷسٸرٸلگەن تٷن. سوندىقتان ول تٷن قادٸرلٸ, ساۋابى مول. قۇران كەرٸم كٸتابى - اللانىڭ سٶزٸ, ادامداردى دۇرىس جولعا باستايتىن جەنە ەكٸ دٷنيەنٸڭ باقىتىنا جەتكٸزەتٸن كٸتاپ. 

ەكٸنشٸ ماعىناسى – قۇرمەتتٸ, ارداقتى. نەلٸكتەن بۇل تٷن قۇرمەتتٸ ھەم ارداقتى? سەبەبٸ, بۇل تٷنٸ مۇسىلمان بالاسى بارىنشا كٶپ قۇلشىلىق جاساپ, اللا تاعالاعا مٸنەجات ەتەدٸ. قۇران كەرٸمدٸ وقىپ, جاراتۋشى يەدەن جاساعان قاتەلٸك-كٷنەلارى ٷشٸن كەشٸرٸم سۇرايدى. ال قادٸر تٷنٸن دەل وسىنداي ٸزگٸ امالدارمەن ٶتكٸزگەن ادام اللا تاعالا الدىندا قۇرمەتتٸ ەرٸ ارداقتى بولادى.

ٷشٸنشٸ ماعىناسى – تارشىلىق. بۇل تٷنٸ اسپاننان جەرگە تٷسەتٸن پەرٸشتەلەردٸڭ كٶپتٸگٸ سونشالىق, ولارعا جەردٸڭ ٶزٸ تارشىلىق ەتەدٸ. دەمەك, بۇل قادٸر تٷنٸندەگٸ پەرٸشتەلەردٸڭ كٶپتٸگٸن كٶرسەتەدٸ. اللا ەلشٸسٸ (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن): «شىن مەنٸندە, قادٸر تٷنٸ جەر بەتٸندە پەرٸشتەلەر ۇساق تاستاردان دا كٶپ بولادى» (8), ‒ دەپ حابار بەرەدٸ.

تٶرتٸنشٸ ماعىناسى – ۇلىق تٷن.  

اللا تاعالا وسى تٷنٸ پەندەلەرٸنٸڭ بٸر جىلدىق تاعدىرىن بەكٸتەدٸ. سونداي-اق, بٸر جىل ٸشٸندەگٸ تابيعات قۇبىلىستارىن, جاقسىلىق پەن جاماندىقتى, ٶمٸرگە كەلەتٸن ھەم ٶمٸردەن ٶتەتٸن ادامداردىڭ مەزگٸلٸن بەكٸتەدٸ. قادٸر تٷنٸندە تاعدىر تاقتاسىنا قۇلشىلىقتاعى قۇلداردىڭ تٸلەكتەرٸ توقىلىپ, الداعى بٸر جىلعا قاتىستى ٷكٸمدەر بەكٸتٸلەدٸ. بۇل تۋرالى عۇلاما مۋجاھيت: «قادٸر تٷنٸ – تاعدىر تٷنٸ. ونىڭ بۇلاي اتالۋىنىڭ سەبەبٸ, اللا تاعالا بۇل تٷنٸ كەلەسٸ جىلعى قادٸر تٷنٸنە دەيٸن كٸمنٸڭ اجالى جەتەتٸنٸن, كٸمگە قانشا ريزىق-نەسٸبە بٶلٸنەتٸنٸن, تاعى باسقا ٷكٸمدەردٸ بەلگٸلەيدٸ. سودان سوڭ بارلىعىن تٶرت پەرٸشتەگە: جەبٸرەيٸل, يسرافيل, ميكەيٸل جەنە ٶلٸم پەرٸشتەسٸنە تاپسىرادى», – دەگەن.

قادٸر تٷنٸنٸڭ باسقا تٷندەردەن ەرەكشەلٸكتەرٸ

بٸرٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – قادٸر تٷنٸندە قاسيەتتٸ قۇران كەرٸمنٸڭ تٷسٸرٸلۋٸ. كٸتاپتىڭ باسقا تٷندەردە ەمەس, قادٸر تٷنٸندە تٷسٸرٸلۋٸنٸڭ ٶزٸ ونىڭ قاسيەتتٸلٸگٸن ايعاقتاپ تۇر.

ەكٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – ۇلىق تٷن. باسقا تٷندەر قادٸر تٷنٸنە سەيكەس كەلمەيدٸ. بٸردەي بولا المايدى دا.

ٷشٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – قۇلشىلىق تٷنٸ. قادٸر تٷنٸ تۇتاس بٸر عۇمىردى قامتيتىن قاسيەتكە يە. بۇل تۋراسىندا يمام كۋرتۋبي: «اياتتاعى مىڭ ايدان دا قايىرلى» دەگەن سٶز «بٷكٸل زامان» دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. ٶيتكەنٸ, ارابتار شەكسٸزدٸكتٸ بٸلدٸرۋ ٷشٸن «مىڭ» دەگەن سٶزدٸ قولدانادى», - دەيدٸ.

قادٸر تٷنٸندەگٸ عيباداتتىڭ ساۋابى سەكسەن ٷش جىلعا تەڭ كەلەتٸنٸ جايلى عۇلاما جازاييري:

ال حافيز يبن راجاب:

تٶرتٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – بۇل تٷندە شايتاندار بولمايدى. اللا ەلشٸسٸ (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) بٸر حاديسٸندە بۇل تٷنٸ كٷن شىققانعا دەيٸن شايتاندار بولمايتىنىن ايتقان. يبن ابباستىڭ:

بەسٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – پەرٸشتەلەردٸڭ بەرٸ, جەبرەيٸلدٸڭ ٶزٸ اللا تاعالانىڭ قالاۋى بويىنشا جەرگە تٷسٸرٸلەدٸ. «قادٸر» سٷرەسٸنٸڭ 4-اياتىندا:

تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ

«ول كەزدە راببىلارىنىڭ قالاۋىمەن ونىڭ ەربٸر ەمٸرٸ ٷشٸن پەرٸشتەلەر مەن رۇح (جەبرەيٸل) تٷسەدٸ» دەلٸنگەن.

التىنشى ەرەكشەلٸگٸ – بۇل تٷندە اماندىق, تىنىشتىق سالتانات قۇرادى. ەسٸرەسە, يماندى ادامدار جاماندىق اتاۋلىدان اۋلاق بولادى.

جەتٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – بۇل تٷن بەرەكە كەشٸ. اللا تاعالا «دۋحان» سٷرەسٸنٸڭ 3-اياتىندا:

"إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ

«بٸز قۇران كەرٸمدٸ مٷبەراك بولعان تٷندە تٷسٸردٸك» دەيدٸ.

سەگٸزٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ – كٷنەلار كەشٸرٸلەدٸ. پايعامبارىمىز (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن): «كٸم دە كٸم وسى تٷندە اللاعا يمان كەلتٸرٸپ, ساۋابىنان ٷمٸتتەنٸپ, قۇلشىلىقى ەتەتٸن بولسا, اللا تاعالا ونىڭ بۇرىنعى ٸستەگەن بارلىق كٸنەلارىن, كەمشٸلٸكتەرٸن, قاتەلٸكتەرٸن كەشٸرەدٸ» (9), - دەگەن.  

توعىزىنشى ەرەكشەلٸگٸ – بٸر جىلدىق تاعدىر جازىلادى. كٸمدە كٸم بۇل تٷننٸڭ مول ساۋابىنان قۇر قالاتىن بولسا, ول بارلىق جاقسىلىقتان ادا قالدى دەپ ەسەپتەلٸنەدٸ. اللا ەلشٸسٸ (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) بٸر حاديسٸندە:

عن أبي هريرة - رضِي الله عنه - قال: كان النبي - صلَّى الله عليه وسلَّم - يُبشِّر أصحابه بقدوم رمضان فيقول: ((قد جاءكم شهر رمضان، شهرٌ مبارك كتب الله عيكم صِيامَه، فيه تُفتح أبواب الجِنان وتُغلق فيه أبواب الجحيم، وتُغَلُّ فيه الشياطين، فيه ليلةٌ خيرٌ من ألف شهر، مَن حُرِمَ خيرَها فقد حُرِمَ)).

يە, اللا تاعالا دەل ناقتى قاي كٷنٸ بولاتىنىن جاسىرىپ قويعان قادٸر تٷنٸنٸڭ ٶزٸندٸك بەلگٸلەرٸ بار.

بٸرٸنشٸ بەلگٸسٸ – اۋا رايىنىڭ بٸرقالىپتىلىعى. جەل باياۋ سوعادى. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن): «قادٸر تٷنٸندە اسپان اشىق بولادى. ىستىق تا, سۋىق تا بولمايدى. كٷن قىزىل بولىپ شىعادى» دەگەن.

ەكٸنشٸ بەلگٸسٸ – سول تٷندٸ قۇلشىلىقپەن ٶتكٸزگەن ادامنىڭ جٷرەگٸندە تىنىشتىق ورنايدى. جانى راحات بٸر سەزٸمدٸ باستان كەشەدٸ. سەبەبٸ, پەرٸشتەلەر جەرگە تٷسۋ ارقىلى پەندەلەرگە مەيٸرباندىقتى ەكەلگەن ەدٸ. ۋبادا يبن ساميتتەن اللا ەلشٸسٸنٸڭ (وعان اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) قادٸر تٷنٸنٸڭ بەلگٸلەرٸ تۋرالى:

قادٸر تٷنٸن قالاي ٶتكٸزگەن دۇرىس?

يسلام عۇلامالارى قاسيەتتٸ قادٸر تٷنٸن تٶمەندەگٸشە اتقارۋدى ٷندەيدٸ:

1. بۇل تٷندە اللانىڭ ريزاشىلىعى ٷشٸن عيبادات جاساپ, ناماز وقىپ, قۇلدىق سەزٸمدەرٸمٸزدٸ ارتتىرۋىمىز كەرەك.

2. قۇران كەرٸم وقىلىپ, تىڭدالىپ, تٷسٸنۋگە ىنتا قويىپ, قۇران كەرٸمگە سٷيٸسپەنشٸلٸك پەن بايلانىستار ورناتىلۋى تيٸس.

3. پايعامبارىمىز (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) سالاۋات ايتىپ, ونىڭ شاپاعات ەتۋٸنەن ٷمٸتتەنٸپ, ونىڭ ٷممبەتٸنەن بولعانىمىزدى سانالى تٷردە سەزٸنٸپ, ونىڭ جولىن بەرٸك ۇستانۋىمىز شارت.

4. ۋاعىز-ناسيحات تىڭداپ, سۇحباتتار قۇرىپ, كٷندەلٸكتٸ كٷيبەڭ  تٸرشٸلٸك بارىسىندا جٷرەككە تٷسكەن كٸربٸڭدٸ جۋىپ شايىپ, كٶڭٸلگە ۇيالاعان كٶمەسكٸلٸكتەن ارىلۋىعا تيٸستٸمٸز.

5. قادٸر كەشٸنٸڭ ماڭىزىنا بايلانىستى جەنە قادٸر تٷنٸنە قاتىستى جەتكٸلٸكتٸ ماعۇلمات بەرەتٸن دٸن ادامدارىمەن سۇحبات قۇرۋ  كەرەك. ەسٸرەسە, ادام ٶز ٶزٸمەن سۇحباتتاسىپ, قاتەلٸكتەرٸن تانىپ, كەمشٸلٸكتەرٸن جويۋعا كٷش سالۋعا, ادامدارمەن دوستىق قارىم قاتىناسىن كٷشەيتۋگە, بٸرلٸك پەن بٸرتۇتاستىقتى ارتتىرۋعا مەن بەرۋٸ تيٸس.

6. تەۋبە مەن يستيعفار جاساپ, ٶز نەپسٸسٸن ەسەپتەن ٶتكٸزٸپ, قاتەلٸك جاساۋدان ساقسىنىپ, قايىرلى ٸستەردٸ جاساۋعا قۇمبىل بولۋى شارت.

7. اللانى زٸكٸر ەتٸپ, پٸكٸر (تەرەڭ جاقسى ويلانۋ) ەتٸپ, اللانى ەسكە العاننان جٷرەك تىنىشتالادى.

ۇلى جاراتۋشىنىڭ ۇشى قيىرى جوق قۇدٸرەتٸمەن جوقتان بار بولعان جاراتىلىستىڭ سىرلارىن نەزٸك پٸكٸر (جاقسى تەرەڭ ويلانىپ) ەتٸپ, يمانىمىزدى كٷشەيتۋٸمٸز قاجەت.

8. جيٸ-جيٸ دۇعا جاساۋىمىز كەرەك. ٶيتكەنٸ, دۇعا ادامدى ۇلى جارتۋشىعا جاقىنداتاتىن دەنەكەر دەسەك بولادى. پايعامبارىمىز (اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن) بۇل تٷنٸ كٶبٸنەسە مىنا دۇعانى جاساعان: «اللاھىم سەن كەشٸرٸمدٸسٸڭ, كەشٸرۋدٸ سٷيەسٸڭ, مەنٸ كەشٸرە گٶر».

بۇل قادٸر تٷنٸنٸڭ قۇرمەتٸنە راببىمىزدان بٷكٸل مۇسىلمانداردىڭ كٷنەلارىنىڭ كەشٸرٸلۋٸن, قادٸر تٷنٸنٸڭ جاقسىلىققا مۇرىندىق بولۋىن, دوستىق پەن باۋىرماشىلدىقتى ارتتىرىپ, يسلام ەلەمٸنٸڭ بٸرتۇتاستىعىن, ەلدٸڭ اماندىعىن, كٶركەيۋٸن جەنە كٷللٸ ادامزاتتى اپاتتاردان ساقتا ۋىن تٸلەۋٸمٸز تيٸس.

9. قادٸر تٷنٸنٸڭ كٷندٸزٸن دە بەينە كەش سەكٸلدٸ ٶتكٸزۋ لەزٸم. وسىلاي بولعان بولسا, مٷبەراك تٷننٸڭ رۋحتارعا تٶككەن شۇعىلاسى سٸڭٸمدٸ بولىپ, جٷرەكتٸڭ قاق تٶرٸنەن ورىن الارى سٶزسٸز.

قادٸر تٷنٸندە مىنا دۇعانى وقۋ مۋستاحاب: «اللاھۋمما يننەكە عافۋ’ۋن تۋحيببۋل عافۋە, فەعفۋ انني!».

ماعىناسى: "ۋا جاراتۋشى يەم! سٶزسٸز سەن كەشٸرٸمدٸسٸن ەرٸ كەشٸرۋدٸ جاقسى كٶرەسٸن. مەنٸ كەشٸرە گٶر! ايشا انامىز اللانىڭ ەلشٸسٸنەن: «قادٸر تٷنٸندە نە ايتسام بولادى?», – دەپ سۇراعاندا, ول ﷺ وسى دۇعانى ايتۋدى كەڭەس ەتكەن[ەل-حاكيم, ەل-مٷستەدراك –779-باب/№1985-حاديس].

ەرجان قاجى مالعاجىۇلى, 

قازاقستان مۇسىلماندارى دٸنيب اسقارماسىنىڭ تٶراعاسى, باس مٷفتي

قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ رەسمي سايتىنان