«بارتوعاي» سۋ قويماسى قۇرعاقشىلىق داعدارىسىنان امان قالدى. بۇل تۋرالى جۋرناليستەرگە ارنالعان پرەسس-تۋر بارىسىندا «قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالىنىڭ» ديرەكتورى سەرٸكقالي مۇقاتاەۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" سۋ كوميتەتٸنە قاراستى «قازسۋشار» رمك باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى ەگٸن-تەرٸم ناۋقانىندا قۋاڭشىلىققا بايلانىستى بٸرقاتار قيىنشىلىقتار ورىن العان. مەسەلەن, سىيىمدىلىعى 320 ملن تەكشە مەتر بولاتىن ٷلكەن الماتى كانالىنا كەلەتٸن سۋ ەدەتتەگٸدەن 212 ملن تەكشە مەترگە از بولعان. سوندىقتان, كانال باسشىلىعى شارۋا قوجالىقتارىنا بەرٸلەتٸن سۋارمالى سۋ كٶلەمٸن نورماعا ساي كەمٸتكەن. بۇعان دەيٸن كەي ايماقتاردا مٶلشەردەن ارتىق سۋارمالى سۋ الىپ كەلگەن ۋچاسكەلەردٸڭ سۋ الۋ تەرتٸبٸ رەتتەلٸپ, بەرٸلەتٸن سۋ مٶلشەرٸ سەكۋندىنا 100 تەكشە مەتردەن 80 تەكشە مەترگە دەيٸن ازايتىلعان. ماماندار ەر شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگٸستٸك القاپ كٶلەمٸن, ەگٸلەتٸن ەگٸن تٷرٸن ەسكەرە وتىرىپ, بەرٸلەتٸن سۋدىڭ نورماسىن شىعارعان. وسى شارالاردىڭ ارقاسىندا سۋ قورىن 13 ملن تەكشە مەتردەن 28 ملن تەكشە مەترگە دەيٸن ۇلعايتىپ, بارتوعاي سۋ قويماسىندا قۇرعاپ كەتۋ قاۋپٸن سەيٸلتكەن.
«شٸلدە ايىندا سۋ ودان سايىن ازايا باستاعاننان كەيٸن, بٸز سۋ اينالىمىن ەنگٸزدٸك. ياعني, بەس كٷن شەلەك پەن بارتوعايعا سۋ بەردٸك, بەس كٷن ٷلكەن الماتى كانالىنا بەردٸك. بٸز وسى كەزەڭدە ولارعا تولىق كٶلەمدە سۋ بەردٸك. وسى سۋدىڭ ارقاسىندا ولار بٸرٸنشٸ سۋارىلىمىن ٶتكٸزدٸ. وسىلايشا بارلىق ەككەن ەگٸندەرٸ امان قالدى. ال 10 كٷندٸك سۋ اينالىمىن ەنگٸزۋ ارقىلى 13 ملن تەكشە مەتر سۋدى 28 ملن تەكشە مەترگە دەيٸن كٶتەرٸپ, بارتوعاي سۋ قويماسىنا سۋ جيناپ الدىق. وسىلايشا سۋ داعدارىسىنان امان-ەسەن ٶتتٸك. بۇل دەر كەزٸندە قابىلدانعان شەشٸم بولدى. ول سۋ اينالىمىن ەنگٸزبەگەندە, بارتوعايدا ەلدەقاشان سۋ تاۋسىلىپ قالار ەدٸ»,- دەدٸ سەرٸكقالي مۇقاتاەۆ.
سونداي-اق, بٷكٸل ورتا ازييا ەلدەرٸندە ورىن الىپ وتىرعان قۋاڭشىلىق پەن سۋ مۇزدىقتارىنىڭ ەرۋٸنە بايلانىستى شارۋالاردىڭ ەگٸس القاپتارىن امان الىپ قالۋ ٷشٸن, ەگٸن القاپتارىنداعى كٶكٶنٸس مٶلشەرٸن ازايتىپ, قۇرعاشىلىققا تٶزٸمدٸ, ەرٸ سۋدى از تۇتىناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن كٶپتەپ ٶسٸرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسالعان.
«بٸز شارۋالارعا ۇسىنىس جاسادىق. كٶكتەمدە قانداي كٶكٶنٸستەر مەن ەگٸن ەكسەڭٸزدەر دۇرىس بولادى, ال قانداي ەگٸن تٷرٸ شىقپاي قالۋى ىقتيمال ەكەنٸن ايتتىق. ٶيتكەنٸ, ۆەگيتاتسييالىق كەزەڭنٸڭ باسىندا «قازگيدرومەت» بٸزگە اقپارات بەرٸپ, قۋاڭشىلىق بولاتىنىن مەلٸم ەتتٸ. 45 پروتسەنتكە سۋ از بولاتىنىن ەسكەرتتٸ. بٸزدٸڭ بٶلٸمشە اقپان ايىندا اۋىل جەنە اۋدان ەكٸمدەرٸنە حات جٸبەردٸ. سۋ تاپشى بولاتىنىن ايتىپ, ەگٸندٸ سوعان ساي ەگۋلەرٸن سۇرادىق»,- دەدٸ ٷلكەن الماتى كانالىنىڭ» ديرەكتورى.
ٶز كەزەگٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶسٸرۋمەن اينالىساتىن شارۋالار دا «قازسۋشار» رمك قاراستى «د.قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالىنىڭ» ۇجىمىنا العىسىن بٸلدٸردٸ. مەسەلەن, ەليتالىق تۇقىمدى سويا مەن جٷگەرٸ ٶسٸرەتٸن «بۋدان» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ ەرمەك ٶسكەنباەۆ قيىن كەزەڭدە سۋسىز قالدىرماعان كانال ماماندارىنا العىسىن ايتتى.
«بيىل قۇرعاقشىلىق بولىپ وتىر. ول تابيعاتتىڭ زاڭى. بٸراق بٸزدٸڭ ٷلكەن الماتى كانالى ۇجىمىنىڭ جاقسى ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسىندا بٸز جاقسى نەتيجەگە جەتتٸك. بٸز جٷگەرٸنٸ ارىقپەن سۋارامىز. تامشىلاتىپ سۋارۋ ەدٸسٸن قولدانبايمىز. جٷگەرٸنٸڭ تامىرى جان-جاققا جايىلادى. سوندىقتان جٷگەرٸ ۋاقىتىندا سۋ ٸشپەسە, ٶنٸم بولمايدى. ال, ٷاك ۇجىمى ۋاقتىلى, قانشا سۋ كەرەك, مىسالى 500 ليتر سەكۋندىنا دەسەڭ, سونشا كٶلەمدە سۋ بەرٸپ وتىر. ولار شارۋالاردىڭ سۇرانىسى مەن ىڭعايىنا قاراپ, جۇمىس ٸستەپ جاتىر. سۋ كانالدان شىققانشا, ارنا ماماندارى جاۋاپ بەرەدٸ. ال, ونىڭ اۋماعىنان اسقاننان كەيٸن شارۋالار ٶز ارناسىن تازارتىپ وتىرۋ كەرەك. سوندا عانا سۋ دۇرىس كەلەدٸ», - دەدٸ ەرمەك ٶسكەنباەۆ.
ال 1982 جىلدان بەرٸ الماتى ٸرگەسٸندە الما ٶسٸرۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان «سابير» قوجالىعىنىڭ باسشىسى يسمايل تومازوۆ بولسا, «د.قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالى» ماماندارىنىڭ تەۋلٸك بويى كەزەكشٸلٸك اتقارىپ, كەستەگە ساي سۋ بەرۋٸنٸڭ ارقاسىندا قۋاڭشىلىقتان امان شىقتىق دەپ وتىر.
«1985 جىلدان باستاپ, كانال اشىلعالى بەرٸ سۋ الىپ كەلەمٸز. كانال كەلٸسٸمشارتتاعى ٶز مٸندەتٸن تولىق ورىنداپ وتىر. بٸز دە ۋاقىتىندا اقشاسىن تٶلەپ وتىرمىز. ەگەر كانال بولماعاندا بٸز كٷزدٸك جەمٸستەردٸ عانا ٶسٸرەتٸن ەدٸك. قازٸر بارلىق مٷمكٸنشٸلٸگٸنە ساي جۇمىسىن ٸستەپ, بٸزگە جاعداي جاساپ وتىر. سۋسىز ٶمٸر بولمايدى عوي. تابىسىمىزدىڭ 50-60 پايىزى وسى ارنانىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى», - دەدٸ ي.تومازوۆ.
وسىلايشا «د.قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالىنىڭ» ماماندارى ۆەگيتاتسييالىق كەزەڭدە «بارتوعاي» سۋ قويماسىنا 70 پروتسەنت نەمەسە 212 تەكشە مەترگە سۋارمالى سۋدىڭ از كەلۋٸنە قاراماستان سۋ قويماسىن قۇرعاقشىلىقتان امان الىپ شىعىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرەتٸن شارۋالاردى ەگٸن-تەرٸم ناۋقانى اياقتالعانشا, سۋمەن قامتاماسىز ەتە الاتىن دەڭگەيگە قول جەتكٸزگەن. قازٸرگٸ تاڭدا وسى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا «د.قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالىندا 20 ملن تەكشە مەتر سۋ بار. 11 تامىزدان باستاپ سۋارمالى سۋ بۇرىنعى تەرتٸپ بويىنشا سۇرالعان مٶلشەرگە ساي بەرٸلٸپ وتىر.
