قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ باستاماسىمەن 2021 جىل بالالار ەدەبيەتٸن قولداۋ جىلى بولىپ جارييالاندى. وسى ورايدا «فوليانت» باسپاسى 2020-2021 جىلدارى جارىق كٶرگەن بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ ٷزدٸك شىعارمالارى توپتاماسىن دايىندادى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
«بۇرىندارى جاس ۇرپاقتى بٸرٸكتٸرگەن م.ەۋەزوۆتٸڭ «كٶكسەرەك» ەڭگٸمەسٸ, ب.سوقپاقباەۆتىڭ «مەنٸڭ اتىم قوجا» پوۆەسٸ بولسا, قازٸرگٸ اقپاراتتىق تەحنولوگييالار زامانىندا مازمۇندى, تەربيەلٸك قۇرال بولا الاتىن كٸتاپ تاڭداۋ قيىن. وتباسىلىق كٸتاپ وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ دا – قازٸرگٸ كٶكەيكەستٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ. ٷزدٸك شىعارمالار اراسىندا ا. گريننٸڭ, م. تۆەننٸڭ, ۆ. ا. وبرۋچەۆتٸڭ, ا. ليندگرەننٸڭ, دج.سۆيفتتٸڭ, ەريح راسپەنٸڭ, بايانعالي ەلٸمجانوۆتىڭ جەنە ەلييا بەركٸمباەۆانىڭ تۋىندىلارى بار. سونداي-اق, بۇل ەلەمدٸك كلاسسيكا تۋىندىلارى العاش رەت قازاق تٸلٸنە اۋدارىلىپ, قازاقتٸلدٸ وقىرمانعا ۇسىنىلىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتۋ كەرەك», - دەپ جازادى باسپا ٷيٸ.
ا. گريننٸڭ «القىزىل جەلكەن. حيكايات. تولقىن پەرٸسٸ» كٸتابى. «القىزىل جەلكەن» رومانى - ماحاببات جايلى سىرلى دا نەزٸك پوەما. تۋىندى ماحاببات پەن ٷمٸتتٸڭ, ٷلكەن ارمان مەن باتىل قادامنىڭ سيمۆولى. «تولقىن پەرٸسٸ» - الەكساندر گريننٸڭ تانىمال شىعارمالارىنىڭ بٸرٸ. تولقىن بەتٸمەن جٷرە الاتىن عاجايىپ قابٸلەتكە يە ەدەمٸ قىز فرەزي گرانت تۋرالى روماندى وقي وتىرىپ, ارمانشىل توماس گارۆەيمەن بٸرگە «تولقىن پەرٸسٸمەن» جەنە «سٷڭگۋٸرٸنە» ساياحات جاساڭىز.
دجوناتان سۆيفتتٸڭ «گۋلليۆەردٸڭ ساياحاتى» كٸتابى.
1726 جىلى, «روبينزون كرۋزودان» كەيٸن ارادا بار-جوعى جەتٸ جىل ٶتكەن كەزدە, ابىروي-داڭقى دەفو شىعارماسىنان كەم تٷسپەيتٸن وسى «گۋلليۆەردٸڭ ساياحاتتارى» جارىق كٶرگەن ەدٸ. مۇندا ەۋەلدە وتاشى, كەيٸننەن بٸرتالاي كەمەگە كاپيتان بولعان گۋلليۆەردٸڭ دٷنيەنٸڭ تٷكپٸرٸندەگٸ بٸرنەشە ەلگە جاساعان قىزىقتى ساياحاتى باياندالادى. بۇل شىعارما — بٸر جاعىنان ەلەۋمەتتٸك-ساياسي قارىم-قاتىناستار جايىنداعى ٶتكٸر مازمۇندى رومان-پامفلەت.
م. تۆەننٸڭ «توم سويەردٸڭ باسىنان كەشكەندەرٸ» كٸتابى.
بۇل كلاسسيكالىق تۋىندىدا توم سويەردٸڭ باسىنان كەشكەن قىزىقتى وقيعالارى سۋرەتتەلەدٸ. وقيعا تٸلٸ باي, تٷرلٸ تارتىستارعا تولى. كەيٸپكەرلەر جەنە ولاردىڭ ٶمٸرٸ, دٷنيەتانىمى ارقىلى سول كەزدەگٸ, ياعني حVش عاسىرداعى اقش-تاعى شاعىن قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىس تٸرشٸلٸگٸ, قاراپايىم ادامداردىڭ, دٸني قىزمەتكەرلەردٸڭ پسيحولوگيياسى, بولمىسى, تٷسٸنٸگٸ سۋرەتتەلەدٸ.
ۆ. ا. وبرۋچەۆتٸڭ «جۇمباق جەر» كٸتابى.
اركتيكانىڭ اقشۋلان مۇزدارى اراسىندا بەيمەلٸم ارالدار بولۋى مٷمكٸن دەگەن جورامالعا كٶپتەگەن زەرتتەۋشٸلەر تاياۋ كٷندەرگە دەيٸن سەنٸپ كەلدٸ. بەلگٸلٸ ورىس گەولوگى, اكادەميك ۆ. ا. وبرۋچەۆ ٶز رومانىنا وسى جورامالدى نەگٸز ەتٸپ, «ساننيكوۆ جەرٸ» دەپ اتالاتىن ارالدى ٸزدەپ تابۋعا اتتانعان ەكسپەديتسييانىڭ باسىنان كەشكەندەرٸن قىزىقتىرا سۋرەتتەيدٸ. كٸتاپتا وسىناۋ جۇمباق جەردٸڭ تابيعاتى, ونى مەكەندەيتٸن ادامداردىڭ تٸرشٸلٸك تىنىسى ايشىقتى بەينەلەنگەن. كٶركەم قييال تانىمدىق قاسيەتٸ مول مەلٸمەتتەرمەن شەبەر ٷيلەسٸم تاپقان.
ەريح راسپەنٸڭ «ميۋنحگاۋزەننٸڭ حيكايالارى» كٸتابى.
«فوليانت» باسپاسىنىڭ تاپسىرىسىمەن جارىق كٶرەتٸن كٸتاپ – ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ التىن قورىنا ەنگەن شىعارمالاردىڭ بٸرٸ. تۋىندىنى قولدانۋعا تيٸمدٸ, بارىنشا ىڭعايلى, قازٸرگٸ زامان تالابىنا ساي ەرەكشە ديزايندا ۇسىنۋ ٷشٸن بٸرنەشە مامان جۇمىلدىرىلدى. حٷٸٸٸ عاسىردا ٶمٸر سٷرگەن نەمٸس جازۋشىسى ەريح راسپە ٶزٸنٸڭ عاجايىپ ەڭگٸمەلەرٸن ميۋنحگاۋزەن دەگەن ەزٸلكەش ادامنىڭ باسىنان كەشكەن وقيعالارى تٷرٸندە جازىپ شىققان.
ا. ليندگرەننٸڭ «ۇزىنشۇلىق پيپپي» حيكايالارى.
ەلەمگە ەيگٸلٸ بالالار جازۋشىسى استريد ليندگرەننٸڭ اتالمىش ەڭبەگٸ شۆەتسييادا «بالاقاي جەنە شاتىردا تۇراتىن كارلسون» كٸتابىنان ەلدەقايدا تانىمال ەكەنٸن بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلە بەرمەس. قالامگەردٸڭ كارين اتتى قىزى اۋىرىپ قالعاندا, ەر كەش سايىن كٶڭٸلٸن اۋلاۋ ماقساتىندا شىعارعان ەڭگٸمەسٸ كەيٸننەن قىزىقتى حيكاياتقا اينالدى. ايتقانعا كٶنبەيتٸن بالانىڭ پسيحولوگيياسىن نەگٸزگە الا وتىرىپ جازىلعان شىعارما بٷگٸنگە دەيٸن ەلەمنٸڭ 80-گە جۋىق تٸلٸنە اۋدارىلعان. قازاق تٸلٸنە العاش رەت اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارىلىپ وتىرعان «ۇزىنشۇلىق پيپپي» قازاق تٸلٸندە كٸتاپ وقيتىن وقىرمان قاۋىمنىڭ دا ەدەبيەت پەن كٸتاپقا دەگەن قۇرمەتٸن ەسەلەندٸرەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەمٸز.
«قازاق حالىق ەرتەگٸلەرٸ» جيناعى.
كەرقۇلا اتتى كەندەباي, تاۋسوعار مەن كٶلتاۋىساردى جولداس ەتكەن ەر تٶستٸك, التىن ساقاسىن ٸزدەگەن بالا, اي استىنداعى ايبارشا سۇلۋ مەن كٷن استىنداعى كٷنٸكەي قىز – حالىق ەرتەگٸلەرٸنٸڭ قاھارماندارى بار مۇراتىنا جەتٸپ, بالانىڭ قييالىنا قانات بٸتٸرەدٸ. ەرتەگٸنٸڭ كەز كەلگەن كەيٸپكەرٸ – اقىلدى تاسباقا مەن قويان, قارعا مەن كٸرپٸ, تٸپتٸ كٸشكەنتاي قۇمىرسقانىڭ ٶزٸ مەيٸرٸمدٸلٸككە, ٸزگٸلٸككە باۋليدى.
ەلييا بەركٸمباەۆا جازعان «دەۋٸت اتايدىڭ ەرتەگٸلەرٸ».
دەۋٸت اتايدىڭ ەرتەگٸلەرٸندەگٸ كەيٸپكەرلەردٸڭ سوعىستان كەيٸنگٸ قيىن-قىستاۋ زامانداعى اۋىرتپالىققا قاراماستان, جٷرەكتەرٸندەگٸ رۋح-جٸگەردٸ, ادامگەرشٸلٸك پەن مەيٸرٸمدٸلٸك قاسيەتتەرٸن جوعالتپاي, ناعىز دوس, قايىرىمدى ادام بولىپ قالۋى جٷرەككە جىلۋ ۇيالاتادى. تالاي ۋاقىت بويى نان كٶرمەي, قاقاعان قىستىڭ ايازىنا تٶتەپ بەرگەن ۇل-قىزدار بٸزگە قاراپايىم زاتتاردىڭ قادٸرٸن باعالاي بٸلۋدٸ ٷيرەتەدٸ. «دەۋٸت اتايدىڭ ەرتەگٸلەرٸ» - كٸشٸنٸ دە, ٷلكەندٸ دە باۋراپ الاتىن سيقىرلى عاجايىپ ەرتەگٸلەرمەن ٷيلەسٸم تاپقان تەرەڭ, ماعىنالى دا مەندٸ تۋىندى.
تۋلين كٶزٸكوعلۋدىڭ «ارمان كەرەك ادامعا» ەڭبەگٸ.
«ارمانسىز ادام — قاناتسىز قۇسپەن تەڭ» دەمەكشٸ, ارمان ادامدى قاناتتاندىرادى, العا جەتەلەيدٸ, ىنتالاندىرادى, كٷش سىيلايدى. جولىڭا سەۋلە شاشىپ, بيٸك ماقساتتارعا جەتەلەيدٸ, ٶمٸردەن ٶزٸڭدٸ تابۋعا كٶمەكتەسەدٸ. بٸزدٸڭ كەيٸپكەرٸمٸز سيناننىڭ دا ٶز ارمانى بولاتىن. ول بالا كەزٸنەن سۋرەتشٸ بولۋدى ارماندايتىن. الايدا قولىنا قىلقالامىن الىپ, ەندٸ وتىرا بەرگەندە بٸر ٸس دايىن تۇراتىن. سٶيتٸپ, سٷيٸكتٸ ٸسٸنە قانشا كٶڭٸل بٶلگٸسٸ كەلگەنٸمەن, ۋاقىت توقتاۋسىز ٶتە بەردٸ. كٷندەردٸڭ كٷنٸندە گازەتتەگٸ حابارلاندىرۋدى كٶزٸ شالىپ, جٷرەك تٷبٸندەگٸ ارمانى قايتا ويانادى.
بايانعالي ەلٸمجانوۆتىڭ «ٶلەڭ-ەلٸپپە» جيناعى.
«ٶلەڭ-ەلٸپپە» جيناعىن دا اتا-انالار مەن مۇعالٸمدەر ريزاشىلىقپەن قابىلداپ, بٷلدٸرشٸندەرگە تٷسٸنٸكتٸ, جەڭٸل ەرٸ قىزىقتى, مازمۇندى دٷنيەلەر رەتٸندە جوعارى باعاعا يە بولارى انىق.
«جاقىندا باسپادان بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ «مەنٸڭ اتىم قوجا», نيكولاي نوسوۆتىڭ «دىمبٸلمەستٸڭ ايعا ساپارى», فەنيمور كۋپەردٸڭ «موگيكاننىڭ سوڭعى تۇياعى» شىعارمالارى جارىق كٶرەدٸ. ەدەبيەتتٸڭ قىزمەتٸ سانالى, ٶزٸندٸك دٷنيەتانىمى قالىپتاسقان ۇرپاق تەربيەلەۋ بولسا, بۇل كٸتاپتار ەلٸمٸزدٸڭ رۋحاني سالاسىنا قوسار ٷلەسٸمٸز دەپ بٸلەمٸز», - دە يدٸ باسپا ٶكٸلٸ.
