قر پرەمەر-مينيسترٸ ب.ە.ساعىنتاەۆقا
قۇرمەتتٸ باقىتجان ەبدٸرۇلى!
ەلباسى تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارىنان بەرٸ ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا باسا مەن بەرٸپ كەلەدٸ. «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» اتتى بيىلعى جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى ادامي كاپيتالدى – «جاڭعىرۋ نەگٸزٸ» دەپ اتادى. مۇنىڭ قورعانىس سالاسىنا دا تٸكەلەي قاتىسى بار.
بارلىق وزىق ەلدەردە جاۋىنگەرلەردٸڭ ساپاسىنا, جەكە قۇرامنىڭ مورالدىق-پسيحولوگييالىق جاعدايىنا دەگەن قامقورلىق مەملەكەتتٸك ساياسات دەڭگەيٸنە شىعارىلعان. ٶيتكەنٸ ەسكەريلەردٸڭ بيٸك رۋحى, قارۋلى كٷشتەردەگٸ قىزمەتٸن ماقتانىش تۇتۋى سايىپ كەلگەندە, جاۋىنگەرلٸك دايارلىقتى جەنە ەلدٸڭ قورعانىس قابٸلەتٸن جوعارعى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدٸ. قازٸرگٸ زامانعى ارميياعا جٷكتەلگەن مٸندەتتەر ەسكەري قىزمەتكەرلەردٸ ەسكەري تەربيەلەۋدٸ ۇيىمداستىرۋعا, ولاردىڭ بويىندا كەسٸبي, ەسكەري جەنە ادامگەرشٸلٸك قاسيەتتەردٸ قالىپتاستىرۋ ٸسٸنە جوعارى تالاپتار قويادى.
ەلٸمٸزدەگٸ ەسكەري تەربيە جٷيەسٸن جاقسارتۋ جەنە جەتٸلدٸرۋ, ەسكەري تەرتٸپتٸ نىعايتۋ ماقساتىندا 1993 جىلعى 19 قاڭتاردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كٷشتەرiندە كومانديرلەردiڭ (باستىقتاردىڭ) تەربيە جەنە ەلەۋمەتتiك-قۇقىقتىق جۇمىس جٶنiندەگi ورىنباسارلارىنىڭ ينستيتۋتىن قۇرۋ تۋرالى» ەل پرەزيدەنتiنiڭ N1084 جارلىعى قابىلداندى. وندا:
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كٷشتەرٸندە قورعانىس مينيسترلiگi اپپاراتىنان, رەسپۋبليكالىق ۇلاننان, شەكارا جەنە Iشكi ەسكەرلەرiنەن, ەسكەري مەكەمەلەردەن باستاپ روتالارعا دەيiنگi بۋىنداردا كومانديرلەردiڭ (باستىقتاردىڭ) تەربيە جەنە ەلەۋمەتتiك-قۇقىقتىق جۇمىس جٶنiندەگi ورىنباسارلارىنىڭ ينستيتۋتى ەنگiزiلسiن», – دەپ انىق جازىلعان. وسىلايشا, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارىندا قارۋلى كٷشتەردەگٸ تەربيە جەنە ەلەۋمەتتiك-قۇقىقتىق جۇمىستىڭ (ارى قاراي – تەقج) ٸرگەلٸ نەگٸزٸ قالاندى. ەلباسى جارلىعىنا سەيكەس, «تەقج بويىنشا ورىنباسارلار ينستيتۋتى» قورعانىس مينيسترلٸگٸ ورتالىق اپپاراتىنان باستاپ, بارلىق اتالعان بۋىندارعا دەيٸن ەنگٸزٸلدٸ.
الايدا كەيٸن بۇل سالا ٶزگەرٸسكە ۇشىراپ, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قارۋلى كٷشتەردە اتالعان جۇمىس باس شتابقا جٷكتەلگەن. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە, قازٸرگٸ كەزدە قر قم ورتالىق اپپاراتىندا تەقج-نىڭ دەربەس باسقارۋ ورگانى جوق; تەربيە جەنە ەلەۋمەتتٸك-قۇقىقتىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋمەن, جەكە قۇرامنىڭ مورالدىق-پسيحولوگييالىق احۋالىن جەنە ەسكەري تەرتٸبٸن نىعايتۋمەن قر قك باس شتابىنىڭ تەربيە جەنە يدەولوگييالىق جۇمىستار دەپارتامەنتٸ اينالىسادى. ال بۇل تەقج ورگاندارى مەرتەبەسٸنە جاۋاپ بەرمەيدٸ. سونىمەن بٸرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 1993 جىلعى 19 قاڭتارداعى جارلىعىنىڭ ەرەجەلەرٸ تولىققاندى ورىندالماي وتىر.
بٸز قوسىلاتىن دامىعان ەلدەردە بۇل ٸسكە قورعانىس ۆەدومستۆوسى باسشىسى ورىنباسارىنىڭ بٸرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ناقتى بەلگٸلەنگەن. بۇل ەلدەردٸڭ ارمييالارىندا تەقج جٷيەسٸ قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ بارلىق قۇرىلىمدارىندا تيٸستٸ اپپاراتىنىڭ, قاتاڭ باعىنىستى ەرٸ كەڭ تارالعان ەرتٷرلٸ قىزمەتتەرٸنٸڭ جۇمىس جاساۋىمەن; بۇل ورگاندار قۇزىرىندا جوعارى بٸلٸكتٸ كادرلىق قۇرامنىڭ, قۋاتتى ماتەريالدىق جەنە قارجىلىق بازانىڭ بولۋىمەن; ەدٸستەمەلٸك قامتاماسىز ەتٸلۋٸمەن; شەشٸلۋگە تيٸس مٸندەتتەرگە كەشەندٸ كەلۋٸمەن ەرەكشەلەنەدٸ.
وسىعان بايلانىستى بٸرٸنشٸدەن, تەقج دەڭگەيٸن كٶتەرٸپ, قورعانىس مينيسترٸنٸڭ تەربيە جەنە ەلەۋمەتتiك-قۇقىقتىق جۇمىس جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى لاۋازىمىن قايتا قالپىنا كەلتٸرۋدٸ ۇسىنامىن.
ەكٸنشٸدەن, قازاقستاندا قورعانىس سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى, قارۋلى كٷشتەردi əسكەري-ساياسي جəنە əسكەري-ەكونوميكالىق باسقارۋدى جٷزەگە اسىرۋ قورعانىس مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرىندا. دەمەك, قارۋلى كٷشتەردە, باسقا دا ەسكەرلەر مەن ەسكەري قۇرىلىمداردا تەقج ۇيىمداستىرۋدا بٸرٸڭعاي تەسٸلدەمەنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى دا قورعانىس مينيسترلٸگٸ بولۋعا تيٸس. الايدا مينيسترلٸكتٸڭ اتالعان باسشىلىق رٶلٸنٸڭ جوقتىعى نەتيجەسٸندە تەقج ۇيىمداستىرۋدىڭ بٸرٸڭعاي جٷيەسٸ دە جوق بولىپ وتىر. ال ەسكەري ۆەدومستۆولاردىڭ (ۇقك شەكارا قىزمەتٸ, ۇلتتىق ۇلان, مەملەكەتتٸك كٷزەت قىزمەتٸ) ەسكەري باسقارۋ ورگاندارى ٶزدەرٸ باسقاراتىن ەسكەري قىزمەتكەرلەردٸ تەربيەلەۋ سالاسىنداعى كٶزقاراستار مەن نۇسقامالار جٷيەلەرٸنٸڭ تۇجىرىمداماسىن ەرقايسىسى ٶز بەتٸنشە انىقتاۋعا مەجبٷر.
جوعارىدا ايتىلعاندى ەسكەرە وتىرىپ, تەربيە جەنە يدەولوگييالىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋداعى تەقج ورگاندارىنىڭ قىزمەتتەرٸن بٸرٸگەيلەندٸرۋ جەنە بٸرٸزدٸ ەتۋ ماقساتىندا, قارۋلى كٷشتەر, باسقا دا ەسكەرلەر مەن ەسكەري قۇرىلىمداردا تەربيە جەنە ەلەۋمەتتٸك-قۇقىقتىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ تۇجىرىمداماسى تٷرٸندەگٸ باسشىلىق قۇجاتتى ەزٸرلەۋدٸ جەنە ەدٸستەمەلٸك نەگٸزٸن دايىنداۋدى قورعانىس مينيسترلٸگٸ جٷزەگە اسىرعانى ابزال.
ٷشٸنشٸدەن, قارۋلى كٷشتەردەگٸ تەربيە جەنە ەلەۋمەتتiك-قۇقىقتىق جۇمىس باعىتتارى قايتا قارالىپ, ەلباسى جارييالاعان رۋحاني جەنە تەحنولوگييالىق جاڭعىرۋ مٸندەتتەرٸمەن جەنە تالاپتارىمەن ۇشتاستىرىلۋعا تيٸس. وسى ماقساتتا ارنايى باعدارلامالار ەزٸرلەنٸپ, پراكتيكالىق تۇرعىدا جٷزەگە اسىرىلعانى جٶن. سوندا قازٸرگٸ زاماندا ەلٸمٸزدٸڭ الدىنا قويىلىپ وتىرعان ماقساتتارعا وراي ەسكەري قىزمەتكەرلەردٸڭ بارلىق ساناتتارىنان تالاپ ەتٸلەتٸن قاسيەتتەردٸڭ قالىپتاستىرىلۋىنا جەنە نىعايۋىنا قول جەتكٸزەمٸز.
تٶرتٸنشٸدەن, قورعانىس مينيسترلٸگٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ جەنە قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى جٷرگٸزۋدە قارۋلى كٷشتەر, باسقا دا ەسكەرلەر مەن ەسكەري قۇرىلىمداردىڭ تەربيەلەۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىستارىن ٷيلەستٸرۋگە جەنە ٶزارا ٸس-قيمىلىن ۇيىمداستىرۋعا تيٸس.
الايدا قورعانىس مينيسترلٸگٸنٸڭ تەربيە جەنە يدەولوگييالىق جۇمىستار دەپارتامەنتٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاققا پاتريوتتىق تەربيە بەرۋ جۇمىستارىن قاجەتتٸ دەڭگەيدە جٷرگٸزٸپ وتىرعان جوق, بۇل جۇمىستار بٷگٸندە «جاس سارباز» ەسكەري-پاتريوتتىق سىنىپتارىن قۇرۋمەن, سونداي-اق جىلىنا 1 رەت «ايبىن» كونكۋرسىن ٶتكٸزۋمەن جەنە جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىق پەن ٶزارا ٸس-قيمىل تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋمەن عانا شەكتەلٸپ وتىر.
ەكشن ستيلٸندەگٸ وتاندىق تولىق مەتراجدى كٶركەم فيلمدەر, قر قك, باسقا دا ەسكەرلەر مەن ەسكەري قۇرىلىمدارى تۋرالى وقۋ, دەرەكتٸ, عىلىمي-تانىمدىق, اعارتۋ فيلمدەردٸ جاساپ شىعارۋ بويىنشا بەلسەندٸ ەرەكەتتەر جوق, بٶلٸنگەن بيۋدجەتتٸك قاراجاتتار جاستاردى قىزىقتىرا المايتىن ارمييالىق سەريالدار تٷسٸرۋگە جۇمسالادى.
سول سەبەپتٸ جۇرتشىلىق, ەسٸرەسە, جاستار اراسىندا ەسكەري قىزمەتتٸڭ بەدەلٸن كٶتەرۋ, قوعامدىق سانادا وتان قورعاۋشىنىڭ وڭ بەينەسٸن سومداۋ ٷشٸن اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸنٸڭ ناقتى تٷزٸلگەن جٷيەسٸ بولۋعا تيٸس. بۇل رەتتە قازاقستاندا جەكە ەسكەري تەلەارنا قۇرۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى سۇرايمىن.
انىقتاما رەتٸندە: مەسەلەن, اقش-تى ايتپاعاندا, فرانتسييا قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ اقپارات جەنە قوعامدىق قاتىناستار قىزمەتٸ ٶز بەتٸنشە نەمەسە ازاماتتىق ۇيىمدارمەن بٸرگە جىل سايىن شامامەن 30 فيلم, 70 بەينەكليپ, تەلە جەنە فوتو رەپورتاجدار, اقپاراتتىق جەنە رۋح كٶتەرۋشٸ ماتەريالدارى بار 12 مىڭ ديسكٸ شىعارادى.
بەسٸنشٸدەن, ەلباسى جارييالاعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنداعى باستامانى ٷلگٸ ەتە وتىرىپ, تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ وتان قورعاۋشىلارىنىڭ قاھارماندىعى مەن جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتٸپ, قوعام اراسىندا ناسيحاتتايتىن «ەسكەردەگٸ 100 جاڭا ەسٸم» جوباسىن ٶتكٸزۋدٸ ۇسىنامىن.
قۇرمەتتٸ باقىتجان ەبدٸرۇلى, سٸزدەن جوعارىدا ايتىلعان مەسەلەلەردٸ قاراستىرۋىڭىزدى جەنە قاراۋ نەتيجەلەرٸ تۋرالى زاڭمەن بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە حابارلاۋىڭىزدى سۇرايمىن.
قۇرمەتپەن,
«نۇر وتان» پارتيياسى
فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتى
باقىتبەك سماعۇل
.jpg)