مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆپەن كەلٸسسٶزدەرٸنەن كەيٸنگٸ مەلٸمدەمەسٸ جارييالاندى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
***
"ەڭ الدىمەن, كەرەمەت قالا باكۋعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى ٷشٸن شىن جٷرەكتەن ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرگٸم كەلەدٸ. بٸز بٷگٸن كەڭ اۋقىمدى مەسەلەلەر جٶنٸندە جەمٸستٸ كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸك. ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ دۇرىس اتاپ ٶتكەندەي, ەشقانداي پروبلەما, كەدەرگٸلەر بولعان جوق. كەرٸسٸنشە, ەكونوميكالىق سالادا بولسىن, گۋمانيتارلىق باعىتتا بولسىن ناقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەردٸ ارتتىرۋعا ٶزارا نيەت تانىتتىق.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ جارعىسى مەن قارارلارىنا سەيكەس, تەرريتورييالىق تۇتاستىعىن جەڭٸسپەن قالپىنا كەلتٸرە وتىرىپ, ەزەربايجان ٶز دامۋىنىڭ جاڭا دەۋٸرٸنە قادام باسقاندىعىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ەرينە, باۋىرلاس ەل ەزەربايجاننىڭ ۇلتتىق كٶشباسشىسى, پرەزيدەنتٸ يلحام گەيدارۇلى ەليەۆتٸڭ جەكە ەڭبەگٸ زور. وسى مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانا وتىرىپ, سٸزدٸڭ قۋاتتى باسشىلىعىڭىزبەن بٷگٸندە ەزەربايجان ٶزٸنٸڭ دامۋىندا ايتارلىقتاي نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸپ جاتقانىن تاعى دا ايتقىم كەلەدٸ. بٸز سٸزدٸڭ ەلٸڭٸزدەگٸ وسى ٷردٸستەردٸ باقىلاپ وتىرمىز ەرٸ شىن جٷرەكتەن قۋانامىز. قاراباق پەن شىعىس زانگيزۋردىڭ قالپىنا كەلٸپ, دامىپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز. سٸزدٸڭ جەكە ەڭبەگٸڭٸزدٸڭ ارقاسىندا بۇل ٶڭٸر تاياۋ بولاشاقتا گٷلدەنگەن ايماققا اينالادى, وعان ەش كٷمەن جوق.
قازاقستان ٶز تاراپىنان بۇل يگٸ ٸسكە بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە ٷلەس قوسۋعا دايىن. بٷگٸن قازاق حالقىنىڭ اتىنان بەرٸلەتٸن سىيىمىزدىڭ تانىستىرىلىمى ٶتتٸ. كەلەسٸ جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن فيزۋلي قالاسىندا قۇرمانعازى اتىنداعى شىعارماشىلىق ورتالىعى بوي كٶتەرەدٸ.
مەنٸڭ بۇل ساپارىم مەرەيتويلىق داتا – ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ورناتىلعانىنا 30 جىل تولۋى قارساڭىندا ٶتۋٸنٸڭ دا سيمۆولدىق مەنٸ بار. ناقتىراق ايتساق, ٷش كٷننەن كەيٸن بٸز بۇل داتانى اتاپ ٶتەمٸز. جالپى, مەن ٶزٸمنٸڭ قىزمەتتٸك مٸندەتٸمە بايلانىستى ەلدەرٸمٸزدٸڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ پروتسەسٸنە العاشقى كٷندەردەن-اق ارالاسقانىمدى ايتا كەتۋ كەرەك. بٸز ۇزاق جولدى جٷرٸپ ٶتتٸك.
بٸز ىقپالداستىقتى باسىنان باستادىق جەنە بٷگٸندە بٸز ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك پەن وداقتاستىق تۋرالى سەنٸمدٸ تٷردە ايتا الامىز. وسى سەرٸكتەستٸگٸمٸزدٸ ودان ەرٸ نىعايتۋ, ونى ەرتاراپتاندىرۋ تۋرالى دەكلاراتسيياعا قول قويىلدى. بۇل – العا قاراي جاسالعان ناقتى قادام. ارامىزدا سەنٸمدٸ ساياسي ديالوگ ورنادى, مەملەكەتتەرٸمٸز حالىقارالىق الاڭداردا, ەڭ الدىمەن بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى, ەقىۇ, تٷرٸك مەملەكەتتەرٸنٸڭ ۇيىمى اياسىندا ىنتىماقتاسىپ كەلەدٸ. وسى مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانا وتىرىپ, قۇرمەتتٸ يلحام گەيدار وعلۋ, سٸزگە ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەس وتىرىسىن شاقىرۋ تۋرالى قازاقستان باستاماسىنا قولداۋ بٸلدٸرگەنٸڭٸز ٷشٸن العىس ايتامىن. بيىلعى قازان ايىنىڭ ورتاسىندا بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ استاناسىندا سامميت ٶتەدٸ جەنە وعان سٸزدٸڭ قاتىسۋىڭىزدى اسىعا كٷتەمٸز. بۇل شاراعا سٸزدٸڭ اتسالىسۋىڭىز كٷتٸلەتٸن نەتيجەگە قول جەتكٸزۋ تۇرعىسىنان وڭ ەسەر ەتەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸز.
ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٶزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كٶلەمٸ 3 ەسە ارتقانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ياعني ٶسۋ قارقىن ساقتالىپ كەلەدٸ. الايدا جالپى العاندا, بۇل نەتيجە ايتارلىقتاي كٶپ ەمەس, سوندىقتان بٷگٸن ٶزارا ساۋدانىڭ ابسوليۋتتٸ كٶرسەتكٸشٸن ارتتىرۋعا كٷش سالۋ جٶنٸندەگٸ ۋاعدالاستىققا قول جەتتٸ. مٷمكٸن جاقىن بولاشاقتا ميلليرادتىق مەجە تۋرالى ايتاتىن بولارمىز.
ورتاق كٷش-جٸگەردٸڭ ارقاسىندا مەدەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىقپالداستىقتىڭ دا كٷشەيٸپ كەلە جاتقانى قۋانتارلىق جايت. ەرينە, بۇل حالىقتارىمىزدىڭ ودان ەرٸ جاقىنداسۋىنا زور سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. مەن بٷگٸن ەلٸمٸزدە ەزەربايجان مەدەنيەتٸنٸڭ ونكٷندٸگٸن ٶتكٸزۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸم. بۇل شارانىڭ تانىمالدىعىنا ەشقانداي كٷمەن كەلتٸرمەيمٸن. سەبەبٸ حالقىمىز ەزەربايجان مەدەنيەتٸن, ونىڭ ٶنەر قايراتكەرلەرٸن ساعىنعانى انىق. بۇل ٸس-شارا سەتتٸ ٶتەدٸ دەگەن ويدامىن.
سونىمەن قاتار, بٸز ەلدەرٸمٸز اراسىندا مەدەنيەت قايراتكەرلەرٸ مەن دەلەگاتسييالاردى تۇراقتى الماسۋعا كەلٸستٸك. سۋنگايت قالاسىنداعى كٶشەلەردٸڭ بٸرٸنە قازاق حالقىنىڭ كٶرنەكتٸ ٶكٸلٸ احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ەسٸمٸ بەرٸلگەنٸنە العىس ايتامىز.
احمەت بايتۇرسىنوۆ 1926 جىلى وسى – باكۋ كالاسىندا ٶتكەن بٸرٸنشٸ بٷكiلوداقتىق تٷركولوگتار سەزiنە دەلەگات رەتٸندە قاتىسقان. بۇل فاكت بiزدiڭ ەلiمiز بەن حالىقتارىمىز اراسىندا قاشان دا تىعىز بايلانىس بولعانىن تاعى بiر رەت دەلەلدەيدٸ دەپ ويلايمىن. كەزٸندە ەلوردامىزدىڭ بٸر كٶشەسٸنە كٶرنەكتٸ مەملەكەت قايراتكەرٸ, ەزەربايجان حالقىنىڭ بٸرتۋار پەرزەنتٸ گەيدار ەليەۆتٸڭ ەسٸمٸ بەرٸلگەن.
قالامىز, استانامىز قارقىندى دامىپ كەلەدٸ, بٷگٸندە بۇل كٶشە - اۋقىمدى ەمەس. سوندىقتان مەن ەلوردا ەكٸمٸنە ەلٸمٸزدە شىنايى قۇرمەتكە يە گەيدار ەليەۆتٸڭ ەسٸمٸن استانامىزدىڭ ٷلكەن كٶشەلەرٸنٸڭ نەمەسە داڭعىلدارىنىڭ بٸرٸنە بەرۋدٸ ۇسىنۋ تۋرالى تاپسىرما بەردٸم. ياعني, كٶشە اتاۋىن قولايلىراق نىسانعا اۋىستىرامىز, بۇل ەبدەن ورىندى دەپ ەسەپتەيمٸن.
بٷگٸن بٸز مەملەكەتتەرٸمٸز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كٶلٸك-لوگيستيكالىق سالاسىن دامىتۋ تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلادىق. جان-جاقتى تالداپ, ەكٸ ەل ٷكٸمەتتەرٸنە تيٸستٸ تاپسىرمالار بەرٸلدٸ دەپ ايتا الامىز جەنە بۇل باعىتتا ناقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلەتٸنٸنە كٷمەن جوق. قالاي بولعاندا دا, قازاقستان تاراپىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇل تٷرٸن دامىتۋعا قىزىعۋشىلىق جوعارى.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بۇل جەردە بٸز بٸر-بٸرٸمٸزدٸ تولىقتىرا الامىز. قازاقستان استىق, بيداي جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸن جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەنٸن بٸلەسٸزدەر. ٶز كەزەگٸندە بٸزگە ەزەربايجاننان اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن – جەمٸس-جيدەك پەن كٶكٶنٸستەردٸ يمپورتتاۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىنداپ وتىر. جالپى العاندا, قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ بٸرقاتارى ەزەربايجانعا جالپى سوماسى 300 ميلليون دوللاردان اساتىن 100 تٷرلٸ تاۋار كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا دايىن. سوندىقتان بٸز وسى تاۋار اينالىمنىڭ لوگيستيكاسىن قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك جەنە بۇل بٸزدٸڭ ٷكٸمەتتەرٸمٸزدٸڭ مٸندەتٸ. بٷگٸن وسى جٶنٸندە كەلٸستٸك.
جالپى, ساپارىمنىڭ نەتيجەسٸن ٶتە تابىستى دەپ باعالايمىن. ەڭ الدىمەن, ەزەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ يلحام گەيدارۇلى ەليەۆكە, سونداي-اق ونىڭ ٷكٸمەتٸنە ىنتىماقتاستىعىمىزدى تەرەڭدەتۋ جولىنداعى ٶتە جەمٸستٸ جۇمىسى ٷشٸن العىس ايتقىم كەلەدٸ.
قازاقستانعا كەلەتٸن بولساق, بٸزدٸڭ تاراپىمىزدان ەشقانداي كەدەرگٸ بولمايدى, بٸز تابىستى جۇمىس ٸستەيمٸز. بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ ستراتەگييالىق سيپاتى تۋرالى ايتۋىمىزعا ناقتى نەگٸز بار. "ستراتەگييالىق" دەگەن سٶز بٸزدٸ كٶپ نەرسەگە مٸندەتتەيدٸ, بٸز بۇل باعىتتاعى ورتاق ٸسٸمٸزگە ناقتى ماعىنا, ناقتى مازمۇن بەرۋٸمٸز كەرەك. مەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ كەلەشەگٸنە وپتيميستٸك كٶزقاراسپەن قارايمىن. قوناقجايلىلىق تانىتىپ, جۇمىس ٸستەۋگە قاجەتتٸ جاعداي جاساعانىڭىز ٷشٸن تاعى دا العىسىمدى ايتامىن", - دەدٸ پرەزيدەنت.
