فوتو: Instagram.com
قازاق حالقىنىڭ رۋحاني تاريحىندا ٶنەردٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە تەاتردىڭ الار ورنى ايرىقشا. تەاتر – ۇلتتىڭ جانى مەن ساناسىن سٶيلەتەتٸن, زامانىنىڭ ايناسىن كٶرسەتەتٸن ٶمٸر مەكتەبٸ. وسىنداي ۇلى ميسسييانى ارقالاعان قازاقتىڭ تۇڭعىش كەسٸبي ساحناسى – م. ەۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترى بيىل ٶزٸنٸڭ 100-ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعىن تٷرگەلٸ وتىر.
1926 جىلدىڭ 13 قاڭتارىندا قىزىلوردا قالاسىندا العاش رەت شىمىلدىق كٶتەرگەن بۇل تەاتر قازاقتىڭ كەسٸبي ٶنەرٸنٸڭ باستاۋ بۇلاعىنا اينالدى. سول العاشقى كٷننەن باستاپ ق. كەمەڭگەرۇلىنىڭ «التىن ساقيناسى» مەن م. ەۋەزوۆتٸڭ «ەڭلٸك – كەبەگٸ» ساحنالانىپ, ۇلتتىق ساحنا ٶنەرٸنٸڭ جاڭا دەۋٸرٸ باستالدى. قارا شاڭىراقتىڭ ٸرگەسٸن س. قوجامقۇلوۆ, ق. قۋانىشباەۆ, ە. ٶمٸرزاقوۆ, ش. ايمانوۆ, ح. بٶكەەۆا سەكٸلدٸ الىپتار كٶتەرٸپ, قازاق تەاترىنىڭ تاريحىن التىن ەرٸپپەن جازدى.
تەاتر تاريحى – ەل تاريحىنىڭ كٶركەم شەجٸرەسٸ. بٸر عاسىر بويى بۇل ساحنادا حالىقتىڭ قۋانىشى مەن قايعىسى, ۇلتتىڭ ٷنٸ مەن ٷمٸتٸ, زاماننىڭ تىنىسى بەينەلەنٸپ كەلەدٸ. ەر ونجىلدىق سايىن تەاتر جاڭا باعىت, جاڭا كٶركەمدٸك بەلەسكە كٶتەرٸلدٸ.
ەزٸربايجان مەمبەتوۆتٸڭ رەجيسسۋرا مەكتەبٸ ۇلتتىق ساحنانى ەلەمدٸك دەڭگەيگە شىعارسا, ەسمۇحان وباەۆ, اسانەلٸ ەشٸموۆ, تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ سىندى تۇلعالار اكتەرلٸك جەنە رەجيسسەرلٸك ٶنەردٸڭ جاڭا بەلەستەرٸن اشتى.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەۋەزوۆ تەاترى ۇلتتىق سانا مەن رۋحتى جاڭعىرتۋدىڭ رۋحاني ورتالىعىنا اينالدى. مۇندا قازاق جەنە ەلەم دراماتۋرگيياسىنىڭ ٷزدٸك تۋىندىلارى قويىلىپ, جاس بۋىن ٶنەر يەلەرٸ تەربيەلەندٸ. 2020 جىلى تەاترعا «ۇلتتىق» مەرتەبەنٸڭ بەرٸلۋٸ — ونىڭ ەل مەدەنيەتٸندەگٸ تاريحي ميسسيياسىن ايقىنداعان ٷلكەن مەرتەبە ەرٸ جاۋاپكەرشٸلٸك بولدى.
بٷگٸندە تەاتر — ۇلتتىق جەنە زاماناۋي كٶركەمدٸك ٷردٸستەردٸڭ توعىسقان, شىعارماشىلىق ٸزدەنٸس پەن جاڭا فورمالارعا ۇمتىلعان ٶنەر ورداسى. تەاتر رەپەرتۋارىندا م. ەۋەزوۆتٸڭ, ع. مٷسٸرەپوۆتٸڭ, ش. ايتماتوۆتىڭ, ل. تولستويدىڭ, ا. چەحوۆتىڭ, ب. برەحتٸڭ تۋىندىلارى قاتار ٶمٸر سٷرٸپ, دەستٷر مەن جاڭاشىلدىقتىڭ ٷيلەسٸمٸن كٶرسەتەدٸ.
بيىلعى 100-ماۋسىمنىڭ اشىلۋى – قازاق تەاتر ٶنەرٸنٸڭ مەرەيلٸ بەلەسٸ عانا ەمەس, تۇتاس ۇلت مەدەنيەتٸنٸڭ تاريحىنداعى ەرەكشە رۋحاني وقيعا. وسى ايتۋلى داتاعا وراي تەاتر ۇجىمى «عاسىرعا باسقان قادام» اتتى تەاترلاندىرىلعان مەرەكەلٸك كەش ٶتكٸزبەك.
بۇل كەش – عاسىرلىق جولدى كٶركەم تٸلمەن شەجٸرەلەيتٸن, ساحنا مەن ۋاقىت ٷندەستٸگٸن پاش ەتەتٸن ەرەكشە قويىلىمدىق فورماتتاعى مەدەني شارا. كەشكە تەاتر ارداگەرلەرٸ, مەدەنيەت پەن ٶنەر قايراتكەرلەرٸ, كٶرەرمەن قاۋىم جەنە جاس بۋىن ٶنەرپازدار قاتىسادى. بۇل — ۇلت ٶنەرٸنٸڭ بٸر عاسىرلىق تاريحىنا تاعزىم ەتە وتىرىپ, جاڭا عاسىردىڭ تابالدىرىعىن رۋح پەن جاڭاشىلدىقپەن اتتايتىن سەت بولماق.
م. ەۋەزوۆ تەاترىنىڭ بٸر عاسىرلىق تاريحى – ۇلت رۋحىنىڭ, حالىقتىڭ تاعدىرلى جولىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. ەر قويىلىم, ەر ساحنالىق وبراز – ۇلتتىق مٸنەزدٸڭ, دەۋٸردٸڭ, ادام جانىنىڭ ايناسى.
قازٸرگٸ تاڭدا تەاتر ۇجىمى ٶز ميسسيياسىن ايقىن ۇستانىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, رۋحاني مەدەنيەتتٸ بايىتۋ, ەلەمدٸك ساحنادا قازاق ٶنەرٸن تانىتۋ باعىتىندا تاباندى ەڭبەك ەتٸپ كەلەدٸ.
بٷگٸنگٸ جاس رەجيسسەرلەر مەن اكتەرلەر وسى دەستٷردٸ جاڭا زامان تالعامىمەن جالعاستىرىپ, قازاق تەاترىنىڭ جاڭا عاسىرداعى كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋدا. «عاسىرعا باسقان قادام» — سول ٷزٸلمەگەن دەستٷردٸڭ, جالعاسقان رۋحتىڭ ايعاعى.
«عاسىرعا باسقان قادام» تەاترلاندىرىلعان سالتاناتتى مەرەكەلٸك كەشٸ رەسپۋبليكا سارايىندا 17 قاراشا, ساعات 19:00-دە ٶتەدٸ. ەۋەزوۆ تەاترى ۇجىمى ٶنەر مەن رۋحتىڭ سالتاناتىن بٸرگە سەزٸنۋگە بارشا كٶرەرمەندٸ شاقىرادى.
