ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە پايدالانۋشىلار قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسى سالىنۋى مٷمكٸن ەكەندٸگٸن تالقىلاۋدا. كەيبٸرەۋلەرٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, اتوم ەنەرگيياسى ٶتە قاۋٸپتٸ جەنە باسقارىلمايدى. بۇعان مىسال رەتٸندە چەرنوبىل مەن فۋكۋسيماداعى اپاتتان كەلتٸرٸلەدٸ, ولار اەس سالۋ يدەياسىنان بٸرجولا باس تارتىپ, جەل مەن كٷن ەلەكتر ستانتسييالارىن سالۋدى ۇسىنادى. اتوم ەنەرگيياسىنىڭ باسقارىلماۋى مەن قاۋٸپتٸلٸگٸ تۋرالى مەلٸمدەمەلەردٸڭ نەگە شىندىققا جاناسپايتىنىن تٷسٸندٸرەيٸك. بۇل تۋرالى stopfake.kz سايتى حابارلادى.
اەس-تە ورىن العان ٸرٸ اپاتتاردىڭ جالپى اتوم ەنەرگەتيكاسىنا دەگەن كٶزقاراسقا قاتتى ەسەر ەتكەنٸ بەلگٸلٸ. ونىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ تانىمالدارى اقش-تاعى «تري-مايل-ايلەند» اەس (1979), كسرو-داعى چەرنوبىل اەس (1986) جەنە جاپونيياداعى «فۋكۋسيما-1» اەس (2011) اپاتتارى.
وقيعا سەبەپتەرٸ تالدانىپ, كٶپتەگەن ساراپتامالىق ماتەريالدار, كۋەگەرلەردٸڭ ماتەريالدارى جارييالاندى. «فۋكۋسيما-1» اەس اپاتىنان كەيٸن ەلەمدٸك ماماندار وسىنداي اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بٸرٸگٸپ, كٷن سايىن اتوم ستانتسييالارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋ باعىتىندا جۇمىس ٸستەۋدە.
چەرنوبىل اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنداعى اپاتتىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ رەاكتوردىڭ ديزاينىنداعى كەمشٸلٸكتەر جەنە ادام فاكتورى بولدى.
فۋكۋسيماداعى اپاتتا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ Tokyo Electric Power Company (TEPCO) وپەراتور-كومپانيياسىنىڭ بٸلٸكسٸزدٸگٸ, سونداي-اق ستانتسييانىڭ قۋاتتى تسۋناميگە دايىن بولماۋى باستى سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ بولدى. سونىمەن قاتار, ستانتسييا تەحنولوگيياسىندا ونىڭ تولىق قۋاتسىز قالۋى قاراستىرىلماعان.
«تري-مايل-ايلەند» ستانتسيياسىنداعى اپاتتىڭ سەبەپتەرٸن اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ كوميسسيياسى زەرتتەدٸ. وقيعاعا سەبەپ بولعان نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ قاتارىندا پەرسونالدىڭ دايىندىعىنىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ, پايدالانۋ قۇجاتتاماسىنداعى قاراما-قايشىلىقتار جەنە بۇرىنعى پايدالانۋ تەجٸريبەسٸنٸڭ ستانتسييا وپەراتورلارىنا بەرٸلمەۋٸ اتالدى.
ەلەم وسى وقيعالاردان ساباق الدى. ال قازٸر سالىنىپ جاتقان اەس بۇرىن اپاتتار ورىن العان ستانتسييالارعا قاراعاندا ەلدەقايدا قاۋٸپسٸز.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەم بويىنشا 443 يادرولىق ەنەرگەتيكالىق يادرولىق رەاكتور جۇمىس ٸستەپ تۇر, تاعى 51-ٸ قۇرىلىس ساتىسىندا.
زاماناۋي اەس فلوتىنىڭ نەگٸزٸن قىسىممەن جۇمىس ٸستەيتٸن رەاكتورلار قۇرايدى. ولار چەرنوبىل اەس-دا جۇمىس ٸستەيتٸن ربمك تيپتٸ رەاكتورلاردان تٷبەگەيلٸ ەرەكشەلەنەدٸ. قازٸر مۇنداي رەاكتورلار قۇراستىرىلمايدى. قازٸرگٸ زامانعى ستانتسييالاردا 3 جەنە 3+ بۋىنداعى يادرولىق رەاكتورلار جۇمىس ٸستەيدٸ, ولاردا بۇرىنعى قاتەلٸكتەر ەسكەرٸلگەن. قۇرىلىمدار چەرنوبىل, «فۋكۋسيما-1» جەنە «تري-مايل-ايلەند» ارالىندا بولعان اپاتتاردىڭ قايتالانۋ مٷمكٸندٸگٸن جوققا شىعارادى.
قازٸرگٸ زامانعى يادرولىق رەاكتورلار ۇزاق قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸمەن, بەلسەندٸ ايماقتىڭ زاقىمدانۋ جيٸلٸگٸمەن, جوعارى تيٸمدٸلٸكپەن جەنە ۋراندى از تۇتىنۋمەن ەرەكشەلەنەدٸ. جالپى العاندا, مۇنداي زاماناۋي رەاكتورلار ەلدەقايدا قاۋٸپسٸز جەنە, مىسالى, كٸشكەنتاي ۇشاقتىڭ قۇلاۋىنا تٶتەپ بەرۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ كٷشكە يە.
سونداي-اق, اەس-تە پاسسيۆتٸ قاۋٸپسٸزدٸك تەحنولوگيياسى قولدانىلادى. ياعني, اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن اۋىرلىق كٷشٸ, قىسىمنىڭ تٶمەندەۋٸ نەمەسە تابيعي كونۆەكتسييا سيياقتى تابيعي كٷشتەردٸڭ نەمەسە قۇبىلىستاردىڭ ارتىقشىلىعى قولدانىلادى. مۇنىڭ بەرٸ ادام فاكتورىنىڭ ەسەرٸن ايتارلىقتاي ازايتادى.
رەسەيلٸك جوبانىڭ اەس-تەگٸ پاسسيۆتٸ قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸنٸڭ كەشەنٸندە بالقىتىلعان قاقپان قاراستىرىلعان. جاعداي ورىن جاعدايدا, ول بالقىتىلعان يادرولىق وتىننىڭ ستانتسييانىڭ ٸرگەتاسىنا جەتۋٸنە جول بەرمەيدٸ جەنە بالقىمادا تٸزبەكتٸ رەاكتسييانىڭ پايدا بولۋىنا كەدەرگٸ بولادى جەنە ونى قاتقانشا سالقىنداتادى. بۇل تەحنولوگييا اۋىر اپات كەزٸندە دە يادرولىق ەنەرگييا بلوگىنان تىس راديواكتيۆتٸ زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن بولدىرماۋعا نەمەسە ونى بارىنشا ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
پاسسيۆتٸ قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸنٸڭ نەگٸزگٸ كومپونەنتتەرٸنٸڭ بٸرٸ سۋ. ول جىلۋدى يادرولىق وتىننان شىعارادى, ونىڭ ەرۋٸنە جول بەرمەيدٸ, ياعني قىزمەتكەرلەر مەن حالىقتىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. سونداي-اق, قازٸرگٸ زامانعى اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىندا بۇل مٷمكٸندٸك ستانتسييانىڭ تولىق قۋاتسىز قالعاندا دا ساقتالادى.بۇل قىزمەت رەاكتورلار قىسىممەن جۇمىس ٸستەگەندە دە قولدانىلادى.
وسى تەحنولوگييالاردىڭ بارلىعى ادامزاتقا يادرولىق رەاكتورلاردىڭ جۇمىسىن تولىق باقىلاۋعا جەنە ولاردى قاۋٸپسٸز پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
