ۇلت پورتالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جوباسىن ۇسىنادى.
***
جوبا
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى
1-باپ. 1995 جىلعى 30 تامىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا مىناداي ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلسٸن:
- 4-باپتىڭ 1- تارماعىنداعى «كەڭەسٸنٸڭ» دەگەن سٶز «سوتىنىڭ» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 6-باپتىڭ 3-تارماعى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«3. جەر جەنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كٶزدەرٸ, ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ. حالىق اتىنان مەنشٸك قۇقىعىن مەملەكەت جٷزەگە اسىرادى. جەر, سونداي-اق زاڭدا بەلگٸلەنگەن نەگٸزدەردە, شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشٸكتە دە بولۋى مٷمكٸن.».
- 15-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2. ەشكٸمنٸڭ ٶز بەتٸنشە ادام ٶمٸرٸن قييۋعا حاقىسى جوق. ٶلٸم جازاسىنا تىيىم سالىنادى.».
- 23-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2. رەسپۋبليكا كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ, جوعارعى سوتىنىڭ جەنە ٶزگە دە سوتتارىنىڭ تٶراعالارى مەن
سۋديالارى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸ, ەسكەري قىزمەتشٸلەر, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ساياسي پارتييالاردا, كەسٸپتٸك وداقتاردا بولماۋعا, قانداي دا بٸر ساياسي پارتييانى قولداپ سٶيلەمەۋگە تيٸس.».
- 24-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«1. ەركٸمنٸڭ ەڭبەك ەتۋ بوستاندىعىنا, قىزمەت پەن كەسٸپ تٷرٸن ەركٸن تاڭداۋىنا قۇقىعى بار. ەرٸكسٸز ەڭبەككە قىلمىستىق نەمەسە ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋعا كٸنەلٸ دەپ تانۋ تۋرالى سوت اكتٸسٸنٸڭ نەگٸزٸندە نە تٶتەنشە جاعدايدا نەمەسە سوعىس جاعدايىندا عانا جول بەرٸلەدٸ.».
- 42-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2. انت بەرۋ قاڭتاردىڭ ەكٸنشٸ سەرسەنبٸسٸندە سالتاناتتى جاعدايدا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ, كونستيتۋتسييالىق سوت, جوعارعى سوت سۋديالارىنىڭ, سونداي-اق رەسپۋبليكانىڭ ەكس-پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكٸزٸلەدٸ. كونستيتۋتسييانىڭ 48-بابىندا كٶزدەلگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن ٶزٸنە قابىلداعان ادام رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداعان كٷنٸنەن باستاپ بٸر اي ٸشٸندە انت بەرەدٸ.»;
2) 5-تارماقتىڭ ەكٸنشٸ بٶلٸگٸ الىپ تاستالسىن.
- 43-باپ مىناداي مازمۇنداعى 3 جەنە 4-تارماقتارمەن تولىقتىرىلسىن:
«3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ٶكٸلەتتٸكتەرٸن جٷزەگە اسىرۋ كەزەڭٸندە ساياسي پارتييادا بولماۋعا تيٸس.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جاقىن تۋىستارى مەملەكەتتٸك ساياسي قىزمەتشٸلەردٸڭ, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸ باسشىلارىنىڭ قىزمەتتەرٸن اتقارۋعا حاقىسى جوق.».
- 44-باپتا:
1) 2) تارماقشاداعى «پارلامەنت سەناتى» دەگەن سٶزدەر «پارلامەنت» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن;
2) 3) تارماقشاداعى «وبلىستار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن استانا ەكٸمدەرٸ اكتٸلەرٸنٸڭ كٷشٸن جويادى نە قولدانىلۋىن تولىق نەمەسە ٸشٸنارا توقتاتا تۇرادى;» دەگەن سٶزدەر الىپ تاستالسىن;
3) 4) تارماقشا مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«4) پارلامەنت سەناتىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ تٶراعاسىن, ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسىن, جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسىن, باس پروكۋرورىن جەنە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسىن قىزمەتكە تاعايىندايدى; ولاردى قىزمەتتەن بوساتادى;»;
4) 7) تارماقشاداعى «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ» دەگەن سٶزدەر «جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ» دەگەن سٶزدەرمەن اۋىستىرىلسىن;
5) 10-1) تارماقشاداعى «كەڭەسكە» دەگەن سٶز «سوتقا» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن;
6) 19) تارماقشاداعى «حاتشىسىن» دەگەن سٶز «كەڭەسشٸسٸن» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 46-باپتىڭ 4-تارماعى الىپ تاستالسىن.
- 47-باپتا:
1) 1-تارماقتاعى «كەڭەس» دەگەن سٶز «سوت» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن;
2) 2-تارماقتاعى «كەڭەستٸڭ» دەگەن سٶز «سوتتىڭ» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 50-باپتا:
1) 2-تارماقتىڭ ەكٸنشٸ سٶيلەمٸ مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«سەناتتىڭ ون دەپۋتاتىن, ونىڭ ٸشٸندە بەسەۋٸن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.»;
2) 3-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«3. مەجٸلٸس كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن ارالاس سايلاۋ جٷيەسٸ بويىنشا: بٸرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگٸنٸڭ اۋماعى بويىنشا پروپورتسيونالدى ٶكٸلدٸك ەتۋ جٷيەسٸ بويىنشا, سونداي-اق بٸرمانداتتىق اۋماقتىق سايلاۋ وكرۋگتەرٸ بويىنشا سايلاناتىن توقسان سەگٸز دەپۋتاتتان تۇرادى.».
- 51-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«1. مەجٸلٸستٸڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جالپىعا بٸردەي, تەڭ جەنە تٶتە سايلاۋ قۇقىعى نەگٸزٸندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى. مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتٸ سايلاۋى پارلامەنتتٸڭ جۇمىس ٸستەپ تۇرعان سايلانىمى ٶكٸلەتتٸگٸنٸڭ مەرزٸمٸ اياقتالاردان كەمٸندە ەكٸ اي بۇرىن ٶتكٸزٸلەدٸ.».
- 52-باپتىڭ 5-تارماعىنىڭ ٷشٸنشٸ بٶلٸگٸ مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى:
1) دەپۋتات كونستيتۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس پارتييالىق تٸزٸم نەگٸزٸندە ٶزٸن سايلاعان ساياسي پارتييادان شىققان نەمەسە شىعارىلعان;
2) كونستيتۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس پارتييالىق تٸزٸم نەگٸزٸندە دەپۋتاتتى سايلاعان ساياسي پارتييا قىزمەتٸن توقتاتقان;
3) بٸر مانداتتىق اۋماقتىق سايلاۋ وكرۋگٸ بويىنشا سايلانعان دەپۋتاتتى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالاتىن تەرتٸپپەن سايلاۋشىلار كەرٸ شاقىرىپ العان كەزدە ٶز مانداتىنان ايىرىلادى.».
- 53-باپتا:
1) مىناداي مازمۇنداعى 1-1) جەنە 1-2) تارماقشالارمەن تولىقتىرىلسىن:
«1-1) كونستيتۋتسييالىق زاڭداردى قابىلدايدى;
1-2) رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸنٸڭ قارسىلىعىن تۋعىزعان كونستيتۋتسييالىق زاڭدار نەمەسە كونستيتۋتسييالىق زاڭنىڭ باپتارى بويىنشا قارسىلىقتار جٸبەرٸلگەن كٷننەن باستاپ بٸر اي مەرزٸمدە قايتالاپ تالقىلاۋ مەن داۋىسقا سالۋدى جٷرگٸزەدٸ. بۇل مەرزٸمنٸڭ ساقتالماۋى پرەزيدەنت قارسىلىقتارىنىڭ قابىلدانعانىن بٸلدٸرەدٸ. ەگەر پارلامەنت ەربٸر پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ تٶرتتەن ٷشٸنٸڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىقتارىن ەڭسەرسە, پرەزيدەنت بٸر اي ٸشٸندە كونستيتۋتسييالىق زاڭعا قول قويادى. ەگەر پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىقتارى ەڭسەرٸلمەسە, كونستيتۋتسييالىق زاڭ قابىلدانبادى نەمەسە پرەزيدەنت ۇسىنعان رەداكتسييادا قابىلداندى دەپ ەسەپتەلەدٸ;»;
2) 2) تارماقشاداعى «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ» دەگەن سٶزدەر «جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ» دەگەن سٶزدەرمەن اۋىستىرىلسىن;
3) 6) تارماقشاداعى «كەڭەستٸڭ» دەگەن سٶز «سوتتىڭ» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 54-باپتا:
1) 1-تارماقتىڭ بٸرٸنشٸ ابزاتسى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«1. پارلامەنت پالاتالاردىڭ بٶلەك وتىرىسىندا مەسەلەلەردٸ ەۋەلٸ – مەجٸلٸستە, ال سودان كەيٸن سەناتتا ٶز كەزەگٸمەن قاراۋ ارقىلى زاڭدار قابىلدايدى, ونىڭ ٸشٸندە:»;
2) 2-تارماقتىڭ 2) تارماقشاسى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2) رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸنٸڭ قارسىلىعىن تۋعىزعان زاڭدار نەمەسە زاڭنىڭ باپتارى بويىنشا قارسىلىقتار جٸبەرٸلگەن كٷننەن باستاپ بٸر اي مەرزٸمدە قايتالاپ تالقىلاۋ مەن داۋىسقا سالۋدى جٷرگٸزەدٸ. بۇل مەرزٸمنٸڭ ساقتالماۋى پرەزيدەنت قارسىلىقتارىنىڭ قابىلدانعانىن بٸلدٸرەدٸ. ەگەر مەجٸلٸس پەن سەنات ەربٸر پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنٸڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىقتارىن ەڭسەرسە, پرەزيدەنت بٸر اي ٸشٸندە زاڭعا قول قويادى. ەگەر پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىعىن ەڭ بولماسا پالاتالاردىڭ بٸرٸ ەڭسەرمەسە, زاڭ قابىلدانبادى نەمەسە پرەزيدەنت ۇسىنعان رەداكتسييادا قابىلداندى دەپ ەسەپتەلەدٸ;».
- 55-باپتا:
1) 2) تارماقشا مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2) رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸنٸڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ تٶراعاسىن, ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسىن, جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسىن, باس پروكۋرورىن, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسىن تاعايىنداۋىنا كەلٸسٸم بەرۋ;»;
2) 3) تارماقشا «سۋديالارىن» دەگەن سٶزدەن كەيٸن «, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸ» دەگەن سٶزدەرمەن تولىقتىرىلسىن.
- 56-باپتىڭ 1-تارماعىندا:
1) 1) تارماقشاداعى «جەنە وسى جوبالاردى قاراۋ» دەگەن سٶزدەر الىپ تاستالسىن;
2) مىناداي مازمۇنداعى 3-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلسىن:
«3-1) جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسىنىڭ ەسەبٸن جىلىنا ەكٸ رەت تىڭداۋ;».
- 57-باپتىڭ 1) تارماقشاسى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«1) كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ ٷش سۋدياسىن قىزمەتكە تاعايىندايدى; ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ ەكٸ مٷشەسٸن, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ٷش مٷشەسٸن بەس جىل مەرزٸمگە قىزمەتكە تاعايىندايدى;».
- 58-باپتىڭ 3-تارماعىنىڭ 7) تارماقشاسى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«7) پالاتالارعا كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ سۋديالارى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ مٷشەلەرٸ قىزمەتٸنە تاعايىنداۋ ٷشٸن كانديداتۋرالار ۇسىنادى;».
- 61-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي مازمۇنداعى ەكٸنشٸ بٶلٸكپەن تولىقتىرىلسىن:
«حالىقتىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا, كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىسقا, قوعامدىق تەرتٸپتٸ قورعاۋعا, ەلدٸڭ ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرەتٸن جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكا ٷكٸمەتٸنٸڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى تەرتٸبٸمەن ەنگٸزٸلگەن زاڭ جوبالارى پالاتالاردىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا پارلامەنتتٸڭ دەرەۋ قاراۋىنا جاتادى.»;
2) 3-تارماق مىناداي مازمۇنداعى ٷشٸنشٸ بٶلٸكپەن تولىقتىرىلسىن:
«وسى باپتىڭ 2-تارماعىنىڭ ەكٸنشٸ بٶلٸگٸندە كٶزدەلگەن زاڭ جوبالارى پارلامەنتكە ەنگٸزٸلگەن جاعدايدا, رەسپۋبليكا ٷكٸمەتٸ وسى تارماقتىڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸگٸندە كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەر بويىنشا زاڭ كٷشٸ بار ۋاقىتشا نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەر قابىلداۋعا ٶزٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸمەن حاقىلى, ولار پارلامەنت قابىلداعان زاڭدار كٷشٸنە ەنگەنگە دەيٸن نەمەسە پارلامەنت زاڭداردى قابىلداماعانعا دەيٸن قولدانىستا بولادى.»;
3) 4 جەنە 5-تارماقتار مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«4. مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن قابىلدانعان زاڭ سەناتقا بەرٸلەدٸ, ول وندا الپىس كٷننەن اسىرىلماي قارالادى.
مەجٸلٸس زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن تۇتاستاي قابىلداماۋعا حاقىلى. باس تارتىلعان زاڭ جوباسى قابىلدانبادى دەپ ەسەپتەلەدٸ جەنە باستاماشىعا قايتارىلادى.
سەنات دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن ماقۇلدانعان زاڭ ون كٷننٸڭ ٸشٸندە پرەزيدەنتتٸڭ قول قويۋىنا بەرٸلەدٸ. ەگەر سەنات زاڭدى تۇتاستاي نەمەسە ونىڭ جەكەلەگەن باپتارىن ماقۇلداماسا, وندا زاڭ مەجٸلٸسكە قايتارىلادى. بۇل رەتتە سەنات مەجٸلٸسكە زاڭنىڭ جەكەلەگەن باپتارىنىڭ رەداكتسيياسىن ۇسىنۋعا قۇقىلى.
ەگەر سەنات الپىس كٷننٸڭ ٸشٸندە تيٸستٸ شەشٸم قابىلداماعان جاعدايدا, زاڭ پرەزيدەنتتٸڭ قول قويۋىنا بەرٸلەدٸ.
- ەگەر مەجٸلٸس زاڭنىڭ جەكەلەگەن باپتارىنىڭ سەنات ۇسىنعان رەداكتسيياسىنا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن كەلٸسسە, مەجٸلٸس زاڭدى جاڭا رەداكتسييادا قابىلداعان جەنە سەنات ماقۇلداعان بولىپ ەسەپتەلەدٸ جەنە ون كٷننٸڭ ٸشٸندە پرەزيدەنتتٸڭ قول قويۋىنا بەرٸلەدٸ.
ەگەر مەجٸلٸس زاڭنىڭ جەكەلەگەن باپتارىنىڭ سەنات ۇسىنعان رەداكتسيياسىنا سول كٶپشٸلٸك داۋىسپەن قارسىلىق بٸلدٸرسە, سونداي-اق ەگەر سەنات زاڭدى تۇتاستاي ماقۇلداماعان جاعدايدا, پالاتالار اراسىنداعى كەلٸسپەۋشٸلٸكتەر كەلٸسۋ رەسٸمدەرٸ ارقىلى شەشٸلەدٸ.
زاڭنىڭ كەلٸسۋ كوميسسيياسى تۇجىرىمداعان رەداكتسيياسى وسى باپتىڭ 4-تارماعىندا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن مەجٸلٸستٸڭ جەنە سەناتتىڭ قاراۋىنا جاتادى.
مەجٸلٸس كەلٸسۋ كوميسسيياسى ۇسىنعان رەداكتسيياداعى زاڭدى پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن قابىلداماعان جاعدايلاردا, مەجٸلٸس بۇرىن قابىلدانعان رەداكتسيياداعى زاڭ بويىنشا قايتادان داۋىسقا سالۋدى جٷرگٸزەدٸ.
ەگەر قايتادان داۋىسقا سالۋ كەزٸندە مەجٸلٸس پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنٸڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن بۇرىن قابىلدانعان شەشٸمدٸ بەكٸتسە, زاڭ ون كٷننٸڭ ٸشٸندە پرەزيدەنتتٸڭ قول قويۋىنا بەرٸلەدٸ.
ەگەر زاڭ مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىنىڭ كٶرسەتٸلگەن كٶپشٸلٸك داۋسىن الماسا, زاڭ قابىلدانبادى دەپ ەسەپتەلەدٸ جەنە باستاماشىعا قايتارىلادى.»;
4) 5-1-تارماق الىپ تاستالسىن.
- 62-باپتا:
1) 5-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«5. ەگەر كونستيتۋتسييادا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, پالاتالار دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن زاڭداردى مەجٸلٸس قابىلدايدى, سەنات ماقۇلدايدى.
ەگەر كونستيتۋتسييادا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, پارلامەنتتٸڭ جەنە ونىڭ پالاتالارىنىڭ قاۋلىلارى پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن قابىلدانادى.»;
2) 6-تارماق «بويىنشا» دەگەن سٶزدەن كەيٸن «, كونستيتۋتسييالىق زاڭداردىڭ جوبالارى بويىنشا» دەگەن سٶزدەرمەن تولىقتىرىلسىن.
- VI بٶلٸمنٸڭ تاقىرىبىنداعى «كەڭەس» دەگەن سٶز «سوت» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 71-باپ مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«71-باپ
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتى تٶراعانى قوسا العاندا, ون بٸر سۋديادان تۇرادى, ولاردىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ التى جىلعا سوزىلادى.
بٸر ادام كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ سۋدياسى بولىپ قاتارىنان ەكٸ رەتتەن ارتىق تاعايىندالا المايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ تٶراعاسىن پارلامەنت سەناتىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن رەسپۋبليكانىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ تٶرت سۋدياسىن – رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ, كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ ٷش-ٷش سۋدياسىن تيٸسٸنشە سەنات پەن مەجٸلٸس تاعايىندايدى.
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسىنىڭ ۇسىنۋىمەن كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارىن كونستيتۋتسييالىق سوت سۋديالارىنىڭ اراسىنان تاعايىندايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ سۋدياسى قىزمەتٸ دەپۋتاتتىق مانداتپەن, وقىتۋشىلىق, عىلىمي نەمەسە ٶزگە شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا, ٶزگە دە اقى تٶلەنەتٸن قىزمەتتەردٸ اتقارۋمەن, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋمەن, كوممەرتسييالىق ۇيىمنىڭ باسشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرۋمەن سىيىسپايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ سۋديالارىن ٶزدەرٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە تۇتقىنعا الۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, وعان سوت تەرتٸبٸمەن بەلگٸلەنەتٸن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا, قىلمىس ٷستٸندە ۇستالعان نەمەسە اۋىر قىلمىستار جاساعان رەتتەردٸ قوسپاعاندا, پارلامەنتتٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز قىلمىستىق جاۋاپقا تارتۋعا بولمايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەتٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭمەن رەتتەلەدٸ.».
- 72-باپتا:
1) 1 جەنە 2-تارماقتارداعى «كەڭەس» دەگەن سٶز «سوت» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن;
2) مىناداي مازمۇنداعى 3, 4 جەنە 5-تارماقتارمەن تولىقتىرىلسىن:
«3. كونستيتۋتسييالىق سوت ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن تٸكەلەي قوزعايتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنٸڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەستٸگٸن ولاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ بويىنشا قارايدى.
ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتقا جٷگٸنۋ تەرتٸبٸ مەن شارتتارى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
- كونستيتۋتسييالىق سوت وسى باپتىڭ 1-تارماعىنىڭ 3) جەنە 4) تارماقشالارىندا كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەردٸ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنٸڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەستٸگٸن رەسپۋبليكا باس پروكۋرورىنىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ بويىنشا قارايدى.
- كونستيتۋتسييالىق سوت كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قوزعايتىن نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەستٸگٸن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قارايدى.».
- 73-باپتا:
1) 1 جەنە 2-تارماقتارداعى «كەڭەسكە» دەگەن سٶز «سوتقا» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن;
2) 3-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«3. كونستيتۋتسييالىق سوت ٶز شەشٸمٸن كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدەردە شىعارادى.».
- 74-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋتسييالىق سوت شەشٸم قابىلداعان كٷننەن نەمەسە ول بەلگٸلەگەن كٷننەن باستاپ كونستيتۋتسييالىق ەمەس دەپ تانىلعان, ونىڭ ٸشٸندە ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسييادا باياندى ەتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتٸرەدٸ دەپ تانىلعان زاڭدار مەن ٶزگە دە قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرٸنٸڭ كٷشٸ جويىلادى جەنە قولدانىلۋعا جاتپايدى.»;
2) 3-تارماقتاعى «كەڭەستٸڭ» دەگەن سٶز «سوتتىڭ» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- VII بٶلٸمنٸڭ تاقىرىبى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«VII بٶلٸم
سوتتار جەنە سوت تٶرەلiگi. پروكۋراتۋرا. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل».
- 78-باپتاعى «كەڭەسكە» دەگەن سٶز «سوتقا» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- 82-باپتىڭ 4 جەنە 5-تارماقتارى مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«4. جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسىن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ پارلامەنت سەناتىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن بويىنشا تاعايىندايدى.
- جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ مەرتەبەسٸ, قۇرامىن قالىپتاستىرۋ تەرتٸبٸ جەنە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ زاڭدا ايقىندالادى.».
- 83-باپتىڭ 4-تارماعىنداعى «زاڭمەن» دەگەن سٶزدەر «كونستيتۋتسييالىق زاڭدا» دەگەن سٶزدەرمەن
اۋىستىرىلسىن. - مىناداي مازمۇنداعى 83-1-باپپەن تولىقتىرىلسىن:
«83-1-باپ
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ادام مەن ازاماتتىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قالپىنا كەلتٸرۋگە جەردەمدەسەدٸ, ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ٸلگەرٸلەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
- ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ٶز ٶكٸلەتتٸكتەرٸن جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە تەۋەلسٸز بولادى جەنە مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامدارعا ەسەپ بەرمەيدٸ.
- قىلمىس ورنىندا ۇستاپ الىنعان نەمەسە اۋىر قىلمىستار جاساعان جاعدايلاردان باسقا كەزدە, ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸنٸڭ مەرزٸمٸ ٸشٸندە تۇتقىنعا الۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, وعان سوت تەرتٸبٸمەن بەلگٸلەنەتٸن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا, سەناتتىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
- ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ قۇقىقتىق جاعدايى جەنە قىزمەتٸن ۇيىمداستىرۋ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى».
- 87-باپتا:
1) 4-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«4. وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ ەكٸمدەرٸن تيٸسٸنشە وبلىستىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ قىزمەتكە تاعايىندايدى.
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ داۋىس بەرۋ جٷرگٸزٸلەتٸن كەمٸندە ەكٸ كانديداتۋرانى ۇسىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كٶپ داۋىسىن العان كانديدات ولاردىڭ كەلٸسٸمٸن الدى دەپ ەسەپتەلەدٸ.
ٶزگە ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەردٸڭ ەكٸمدەرٸ زاڭدا ايقىندالاتىن تەرتٸپپەن قىزمەتكە تاعايىندالادى نەمەسە سايلانادى, سونداي-اق قىزمەتٸنەن بوساتىلادى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸ ٶزٸنٸڭ ۇيعارۋى بويىنشا وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ ەكٸمدەرٸن قىزمەتٸنەن بوساتۋعا قۇقىلى.»;
2) 5-تارماقتىڭ ەكٸنشٸ سٶيلەمٸ مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«بۇل جاعدايدا مەسليحات ٶز دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن ەكٸمگە سەنٸمسٸزدٸك بٸلدٸرۋگە جەنە ونى قىزمەتٸنەن بوساتۋ جٶنٸندە وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ ەكٸمدەرٸنە قاتىستى تيٸسٸنشە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتٸنٸڭ نە ٶزگە دە ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەردٸڭ ەكٸمدەرٸنە قاتىستى جوعارى تۇرعان ەكٸمنٸڭ الدىنا مەسەلە قويۋعا قۇقىلى.».
- 88-باپتىڭ 4-تارماعىنداعى «پرەزيدەنتٸ,» دەگەن سٶز الىپ تاستالسىن.
- 91-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي رەداكتسييادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋتسييادا بەلگiلەنگەن مەملەكەتتiڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ, رەسپۋبليكانىڭ بiرتۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعى, ونى باسقارۋ نىسانى, رەسپۋبليكا قىزمەتٸنٸڭ تٷبەگەيلٸ پرينتسيپتەرٸ ٶزگەرمەيدٸ.»;
2) 3-تارماقتاعى «كەڭەستٸڭ» دەگەن سٶز «سوتتىڭ» دەگەن سٶزبەن اۋىستىرىلسىن.
- مىناداي مازمۇنداعى 99-باپپەن تولىقتىرىلسىن:
«99-باپ
- كونستيتۋتسييالىق سوت جەنە جوعارى اۋديتورلىق پالاتا قۇرىلعانعا دەيٸن كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸ ٶز ٶكٸلەتتٸكتەرٸن ساقتايدى.
كونستيتۋتسييالىق سوت قۇرىلعانعا دەيٸن كونستيتۋتسييانىڭ 72-بابىنىڭ 1 جەنە 2-تارماقتارىندا كٶزدەلگەن كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ فۋنكتسييالارىن كونستيتۋتسييالىق كەڭەس جٷزەگە اسىرادى.
- كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ نورماتيۆتٸك قاۋلىلارى كونستيتۋتسيياعا قايشى كەلمەيتٸن بٶلٸگٸندە ولاردى كونستيتۋتسييالىق سوت قايتا قاراعانعا دەيٸن قولدانىلادى.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ پارلامەنت پالاتالارىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى ەرەجەلەرٸ سەگٸزٸنشٸ سايلانعان پارلامەنت مەجٸلٸسٸ دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىنان باستاپ قولدانىلادى.».
2-باپ.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭداردى جەنە زاڭداردى قابىلداۋ تەرتٸبٸن, سونداي-اق كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ قىزمەتٸن ايقىندايتىن ەرەجەلەرٸ 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ.
2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا مەجٸلٸس ماقۇلداعان جەنە پارلامەنتتٸڭ قاراۋىنداعى زاڭ جوبالارى زاڭدار بولىپ ەسەپتەلەدٸ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ 61-بابىندا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن قارالادى.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ لاۋازىمدى ادامدارعا ٶكٸلەتتٸكتەر بەرۋدٸڭ جاڭا تەرتٸبٸن بەلگٸلەيتٸن نورمالارى, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىندا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, وسى لاۋازىمدى ادامداردىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸنٸڭ ٶتۋٸنە نەمەسە ٶكٸلەتتٸگٸنٸڭ توقتاتىلۋىنا قاراي قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ.
- جوعارعى اۋديتورلىق پالاتانىڭ قۇرامى قالىپتاستىرىلعانعا دەيٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كٶزدەلگەن فۋنكتسييالار مەن ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرۋدى جالعاستىرادى.
3-باپ. وسى زاڭ رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى حابارلاما رەسمي جارييالانعان كٷنٸنەن باستاپ, وسى زاڭنىڭ 2-بابىنىڭ ەرەجەلەرٸ ەسكەرٸلە وتىرىپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ.
