بٷگٸن نۇر-سۇلتان قالاسىندا «استاناداعى ەقىۇ-2010 سامميتٸنٸڭ تاريحي مەنٸ مەن ٶزەكتٸلٸگٸ» حالىقارالىق ونلاين-كونفەرەنتسيياسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ٸس-شارا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى كٸتاپحاناسى مەن قر سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ, نۇر-سۇلتانداعى ەقىۇ باعدارلامالار كەڭسەسٸ قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى كەڭسەسٸنٸڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى.
2010 جىلى قازاقستان – ورتالىق ازييانىڭ بٸرٸنشٸ ٶكٸلٸ, پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتەگٸ ەلدەر اراسىنداعى العاشقى مەملەكەت جەنە ەۋروپالىق قۇرىلىمعا تٶراعالىق ەتكەن العاشقى مۇسىلمان ەلٸ بولعانى بەلگٸلٸ. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا تٶراعالىق ەتۋٸنٸڭ باستاماشىسى جەنە يدەولوگى بولدى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى ن.ە. نازارباەۆتىڭ اتىنان قۇتتىقتاۋ سٶزٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ–ەلباسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ-ەلباسى كەڭسەسٸ اقپاراتتىق-تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ ەدٸل تۇرسىنوۆ وقىپ بەردٸ.
«استانا قالاسىندا 2010 جىلى جەلتوقساندا ٶتكەن ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك پەن ىنتىماقتاستىق ۇيىمىمىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسييانىڭ قاتىسۋشىلارىنا ىستىق ىقىلاسىمدى بٸلدٸرەمٸن. اتالعان جوعارعى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋ ەۋروپا, ورتالىق ازييا جەنە سولتٷستٸك امەريكاداعى 57 مەملەكەتتٸ بٸرٸكتٸرەتٸن ٸرٸ ەرٸ ماڭىزدى ترانسكونتينەنتالدى ۇيىم – ەقىۇ-داعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تٶراعالىعىنىڭ اسا ايتۋلى وقيعاسىنىڭ بٸرٸ بولدى. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, ۇلى دالا ەلٸ پوستكەڭٸستٸكتە ەقىۇ-نى باسقارۋ مەرتەبەسٸنە يە بولعان العاشقى مەملەكەت. بۇل مانساپقا ٶتٸنٸم بەرۋدٸ ٸلگەرٸلەتۋ ٸسٸمەن تٸكەلەي ٶزٸم اينالىسقان مەن ەڭ الدىمەن ۇيىمنىڭ رٶلٸنە بايىپتى تالداۋ جٷرگٸزٸپ, ونىڭ بولاشاعىن سومداۋ ٷشٸن بٸزدٸڭ ەلدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى جاۋاپتى ەرٸ بەيبٸتسٷيگٸش ساياساتى ارقىلى «ورتاق جانۇيانى» ۇيىستىرا الاتىن قابٸلەتٸن ەسكەردٸم...ەدٸلەتتٸ دە ورنىقتى ەلەمدٸ, سونداي-اق اتلانت مۇحيتىنان تىنىق مۇحيتىنا, سولتٷستٸك مۇزدى مۇحيتتان ٷندٸ مۇحيتىنا دەيٸنگٸ «تٶرت مۇحيت» كەڭٸستٸگٸندەگٸ ستراتەگييالىق تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قالىپتاستىرۋ ٸسٸندە قازاقستاننىڭ تٶرەعالىعىمەن ەقىۇ-نىڭ استانا سامميتٸنٸڭ مۇراسى ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتپايتىنىنا سەنٸمدٸمٸن», - دەدٸ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ ٷندەۋٸندە.
قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى, قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇحتار تٸلەۋبەردٸ ٶز سٶزٸندە قازاقستان مەن ەقىۇ-نىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىنىڭ ديالوگ پەن ەلەمدٸ ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا باستى باسىمدىقتارىن اتاپ ٶتٸپ, بٸزدٸڭ ەلدٸڭ 2020 جىلى اٶسشك-كە تٶراعالىق ەتكەنٸن ەسكە سالدى.
«بٸز ەقىۇ مەن اٶسشك اراسىندا تەجٸريبەلٸك ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋ ٷشٸن جەردەمدەسۋگە دايىنبىز, ٶيتكەنٸ بۇل ەكٸ الاڭ ەۋرازييانىڭ نەگٸزگٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋدە بٸردەي ماقساتتار قويىپ, ۇقساس تەسٸلدەرگە سٷيەنەدٸ. وسىعان بايلانىستى ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸ اٶسشك پەن ەقىۇ ديالوگىنىڭ, سونداي-اق اٶسشك-نٸ ازيياداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە دامۋ ۇيىمىنا اۋىستىرۋ يدەياسىن قولداۋعا شاقىرامىز. استانا سامميتٸنٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىپتارى –ەۋرواتلانتيكالىق جەنە ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ ديالوگ پەن تۇراقتى قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ, اۋعانستان مەسەلەسٸ, «قاتىپ قالعان» قاقتىعىستاردى شەشۋ بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ٶزەكتٸ», – دەدٸ م.تٸلەۋبەردٸ.
كونفەرەنتسييانىڭ مودەراتورى جەنە بايانداماشىسى بولعان ەلباسى كٸتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمٸربولات ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ مەرەيتويلىق 30 جىلدىعىندا قازاقستان باسقارۋ مەن كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە دەموكراتييالىق پراكتيكالاردى دامىتۋ بويىنشا ٶز جولىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقانىن سەنٸمدٸ تٷردە مەلٸمدەي الاتىنىمىزدى اتاپ ٶتتٸ. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى ن.ە. نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ باسقارۋى كەزٸندە ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋ ساياساتىن سانالى جەنە ماقساتتى تٷردە جٷرگٸزدٸ.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ق.ك.توقاەۆ قازاقستاندىق دەموكراتييانى ودان ەرٸ دامىتۋعا باعىتتالعان جاڭا ساياسي رەفورمالاردىڭ ٷش ٸرٸ پاكەتٸنە باستاماشىلىق ەتتٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بٸرقاتار باستامالارى زاڭ دەڭگەيٸندە بەكٸتٸلٸپ, پراكتيكادا قولدانىسقا ەندٸ. بۇل بٸزدٸڭ وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن تاڭداعان دەموكراتييالى جولىمىزدى قازاقستان باسشىلىعىنىڭ جاڭا لەگٸ ٸزٸن بۇزباي, جالعاستىرىپ كەلەدٸ دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. ەرينە, الدا ەلٸ دە كٶپ جۇمىس كٷتٸپ تۇر, بٸراق بٸزدٸڭ ەقىۇ-مەن بايلانىسىمىز بۇرىنعىداي قازاقستاننىڭ دامۋىنا عانا ەمەس, ەقىۇ-نىڭ ٶزٸنە دە, سونداي-اق ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا دا وڭ ىقپال ەتەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ب.تەمٸربولات.
كەزدەسۋ قاتىسۋشىلارىنا ارنايى دايىندالعان قىسقامەتراجدى بەينەفيلم كٶرسەتٸلدٸ. وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى ن.ە.نازارباەۆ جەنە جەتەكشٸ ساياسي كٶشباسشىلار ەقىۇ سامميتٸن ٶتكٸزۋگە دايىندىق بارىسى جەنە سول جىلدارداعى رەسمي حرونيكانىڭ كادرلارىنان تىس قالعان ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەر اراسىنداعى كٷردەلٸ ديپلوماتييالىق كەلٸسسٶزدەر تۋرالى ەستەلٸكتەرٸمەن بٶلٸستٸ.
كونفەرەنتسييا بارىسىندا ەقىۇ-نىڭ قازٸرگٸ تٶراعاسى, شۆەتسييا كورولدٸگٸنٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ انن ليندە مەن ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى حەلگا شميدتٸڭ بەينە ٷندەۋلەرٸ ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار ەقىۇ تٶراعاسى (2010 ج.) قانات ساۋداباەۆتىڭ, ەقىۇ-نىڭ ەكس باس حاتشىسى بولعان (2005-2011 جج.) مارك پەررەن دە بريشامبونىڭ, قازاقستاننىڭ بەلگٸلٸ قوعامدىق-ساياسي قايراتكەرٸ قۋانىش سۇلتانوۆتىڭ, ەقىۇ-نىڭ از ۇلتتار ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ جوعارعى كوميسسارى قايرات ەبدٸراحمانوۆتىڭ, ەقىۇ پارلامەنتتٸك اسسامبلەياسىنىڭ باس حاتشىسى روبەرتو مونتەللانىڭ, ەقىۇ ادام ساۋداسىنا قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ ارنايى ٶكٸلٸ مەن ٷيلەستٸرۋشٸسٸ (2014-2018 جج.) مەدينا جاربوسىنوۆانىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆەنا قالاسىنداعى حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى ٶكٸلٸ قايرات وماروۆتىڭ, ەقىۇ باعدارلامالارى كەڭسەسٸنٸڭ باسشىسى دەرد سابونىڭ جەنە ت.ب. باياندامالارى تىڭدالدى.
كونفەرەنتسييا سوڭىندا قاتىسۋشىلار ەقىۇ مەن ونىڭ قۇرىلىمدارى كٷن تەرتٸبٸ بويىنشا دەستٷرلٸ ديالوگتى ٸلگەرٸلەتە وتىرىپ, ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەر تاپ بولىپ وتىرعان جاڭا قاتەرلەر مەن قارسى ٸس-قيمىلعا بەلسەندٸ جۇمىلۋعا نازار اۋدارۋ كەرەك دەگەن پٸكٸرگە كەلدٸ.
