فوتو: dodoctor.by
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا كەيبٸر ينفەكتسييالىق اۋرۋلار بويىنشا سىرقاتتانۋ ايتارلىقتاي ٶستٸ. كٶپتەگەن جاعدايلار ۆاكتسينامەن الدىن الۋعا بولاتىن, بٸراق اتا-انالاردىڭ قارسىلىعى سالدارىنان بالالار قاۋٸپكە ۇشىراپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ينفەكتسييالار كٷرت ٶستٸ
مىسالى, 2024 جىلى كوكليۋشپەن سىرقاتتانۋ 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 19 ەسە, قىزىلشامەن – 5,4 ەسە, ۆيرۋستىق گەپاتيتپەن – 3,1 ەسە, ال قىزامىقپەن 2 ەسە ٶسكەن. قىزامىققا قاتىستى جاعداي كٷردەلٸ: 2023 جىلدان باستاپ ەلدە سىرقاتتانۋ سانى 4 مىڭنان 29,7 مىڭعا دەيٸن ارتقان, بۇل سوڭعى 10 جىلداعى ەڭ ٸرٸ ەپيدەمييا دەپ باعالاندى.
كٸمدەر سىرقاتتانۋدا?
باس سانيتار دەرٸگەر سارحات بەيسەنوۆانىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, 2025 جىلدىڭ 10 ايىندا 2,8 مىڭ قىزامىق جاعدايى تٸركەلگەن, ولاردىڭ 80%-ى ۆاكتسينا الماعان بالالار. كٶپشٸلٸگٸ اتا-انالارىنىڭ قارسىلىعىنا بايلانىستى, قالعاندارى مەديتسينالىق سەبەپپەن ۆاكتسينا الماعان.
انتيۆاكتسينالىق كٶڭٸل-كٷيدٸڭ سەبەبٸ
مەسەلەنٸڭ تٷپكٸ سەبەبٸ – اقپارات جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مەن انتيۆاكتسينالىق كٶڭٸل-كٷي. UNICEF دەرەكتەرٸنە سەيكەس, باس تارتۋلاردىڭ 60%-ى جەكە سەنٸمدەرگە, 12%-ى دٸني سەبەپتەرگە, تاعى 12%-ى ۆاكتسينالارعا دەگەن سەنٸمسٸزدٸككە بايلانىستى. 6%-ى تەرٸس اقپاراتتان ەسەرلەنگەن. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە اتا-انالار بالانىڭ ۆاكتسينادان كەيٸن اۋىرسىنۋى نەمەسە دەنساۋلىعىنا كەرٸ ەسەر بولۋى مٷمكٸن دەپ قورقاتىنى جيٸ ايتىلىپ جاتادى.
كوللەكتيۆتٸك يممۋنيتەت – بارلىعىنىڭ قورعاۋى
كوللەكتيۆتٸك يممۋنيتەت – حالىقتىڭ كٶپ بٶلٸگٸ بەلگٸلٸ بٸر ينفەكتسييادان ۆاكتسينا العان كەزدە عانا قالىپتاسادى. قىزامىققا قارسى تيٸمدٸ يممۋنيتەت ٷشٸن 95–97% حالىق ۋاقىتىندا ۆاكتسينا الۋى تيٸس. قازاقستاندا بيىلعى اقپاندا جالپى ۆاكتسيناتسييا دەڭگەيٸ 95,3% قۇرادى.
حالىقارالىق سالىستىرمالى دەرەكتەر بويىنشا قازاقستان 1 جاسقا دەيٸنگٸ بالالاردى ۆاكتسيناتسييالاۋ دەڭگەيٸ جوعارى ەلدەر قاتارىنا جاتادى. مىسالى, 2024 جىلى پوليوميەليت, ۆ گەپاتيتٸ, كوكليۋش, سٸرەسپە جەنە ديفتەريياعا قارسى ۆاكتسينا العان بالالاردىڭ ٷلەسٸ 98%-دان اسقان. قىزامىققا قارسى ۆاكتسينا العاندار – 93%.
ۆاكتسينا – ٶمٸردٸ ساقتايدى
انتيۆاكتسينالىق كٶڭٸل-كٷيلەر تەك قازاقستاندا ەمەس, ەلەمدە دە بايقالادى جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى نازار اۋدارعان جاھاندىق قاۋٸپتەردٸڭ بٸرٸ. اۆسترالييالىق عالىم ەندريۋ شاتتوكتىڭ زەرتتەۋٸنە سەيكەس, سوڭعى 50 جىلدا ۆاكتسيناتسييا 154 ملن ادامنىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ, ونىڭ ٸشٸندە 5 جاسقا دەيٸنگٸ 146 ملن بالانىڭ ٶلٸمٸن الدىن العان.
ەگەر انتيۆاكتسينالىق كٶڭٸل-كٷي كوللەكتيۆتٸك يممۋنيتەتتٸ جەڭسە, بۇل جەتٸستٸكتەر تەز جوعالادى. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا ٸش سٷزەگٸ, ديفتەرييا, حولەرا, وبا سيياقتى ينفەكتسييالار بويىنشا سىرقاتتانۋ نٶلدٸك دەڭگەيدە, بۇل تەك ۆاكتسينالار ارقاسىندا مٷمكٸن بولعان.
