Foto: dodoctor.by
Sońǵy jyldary Qazaqstanda keibir infektsiialyq aýrýlar boiynsha syrqattaný aitarlyqtai ósti. Kóptegen jaǵdailar vaktsinamen aldyn alýǵa bolatyn, biraq ata-analardyń qarsylyǵy saldarynan balalar qaýipke ushyrap jatyr, dep habarlaidy Ult.kz.
Infektsiialar kúrt ósti
Mysaly, 2024 jyly kokliýshpen syrqattaný 2019 jylmen salystyrǵanda 19 ese, qyzylshamen – 5,4 ese, virýstyq gepatitpen – 3,1 ese, al qyzamyqpen 2 ese ósken. Qyzamyqqa qatysty jaǵdai kúrdeli: 2023 jyldan bastap elde syrqattaný sany 4 myńnan 29,7 myńǵa deiin artqan, bul sońǵy 10 jyldaǵy eń iri epidemiia dep baǵalandy.
Kimder syrqattanýda?
Bas sanitar dáriger Sarhat Beisenovanyń málimeti boiynsha, 2025 jyldyń 10 aiynda 2,8 myń qyzamyq jaǵdaiy tirkelgen, olardyń 80%-y vaktsina almaǵan balalar. Kópshiligi ata-analarynyń qarsylyǵyna bailanysty, qalǵandary meditsinalyq sebeppen vaktsina almaǵan.
Antivaktsinalyq kóńil-kúidiń sebebi
Máseleniń túpki sebebi – aqparat jetispeýshiligi men antivaktsinalyq kóńil-kúi. UNICEF derekterine sáikes, bas tartýlardyń 60%-y jeke senimderge, 12%-y dini sebepterge, taǵy 12%-y vaktsinalarǵa degen senimsizdikke bailanysty. 6%-y teris aqparattan áserlengen. Áleýmettik jelilerde ata-analar balanyń vaktsinadan keiin aýyrsynýy nemese densaýlyǵyna keri áser bolýy múmkin dep qorqatyny jii aitylyp jatady.
Kollektivtik immýnitet – barlyǵynyń qorǵaýy
Kollektivtik immýnitet – halyqtyń kóp bóligi belgili bir infektsiiadan vaktsina alǵan kezde ǵana qalyptasady. Qyzamyqqa qarsy tiimdi immýnitet úshin 95–97% halyq ýaqytynda vaktsina alýy tiis. Qazaqstanda biylǵy aqpanda jalpy vaktsinatsiia deńgeii 95,3% qurady.
Halyqaralyq salystyrmaly derekter boiynsha Qazaqstan 1 jasqa deiingi balalardy vaktsinatsiialaý deńgeii joǵary elder qataryna jatady. Mysaly, 2024 jyly poliomielit, V gepatiti, kokliýsh, sirespe jáne difteriiaǵa qarsy vaktsina alǵan balalardyń úlesi 98%-dan asqan. Qyzamyqqa qarsy vaktsina alǵandar – 93%.
Vaktsina – ómirdi saqtaidy
Antivaktsinalyq kóńil-kúiler tek Qazaqstanda emes, álemde de baiqalady jáne Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy nazar aýdarǵan jahandyq qaýipterdiń biri. Avstraliialyq ǵalym Endriý Shattoktyń zertteýine sáikes, sońǵy 50 jylda vaktsinatsiia 154 mln adamnyń ómirin saqtap, onyń ishinde 5 jasqa deiingi 146 mln balanyń ólimin aldyn alǵan.
Eger antivaktsinalyq kóńil-kúi kollektivtik immýnitetti jeńse, bul jetistikter tez joǵalady. Qazirgi tańda Qazaqstanda ish súzegi, difteriia, holera, oba siiaqty infektsiialar boiynsha syrqattaný nóldik deńgeide, bul tek vaktsinalar arqasynda múmkin bolǵan.
