ۇلىبريتانييا سوتى ستاتيگە قازاقستانعا 3,7 ميلليون اقش دوللارىنان استام سوت شىعىندارىن ٶتەۋگە مٸندەتتەدٸ. بۇل تۋرالى ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ حابارلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اناتول جەنە گابريەل ستاتيگە, سونداي-اق ولاردىڭ اسكوم گرۋپ سا جەنە تەررا راف ترانس ترەيلينگ لتد كومپانييالارىنا («Cتاتي») قارسى داۋدا جاڭا جىل رەسپۋبليكا پايداسىنا شىعارىلعان سوت بۇيرىعىمەن باستالدى.
2021 جىلعى 6 قاڭتاردا انگلييانىڭ جوعارعى سوتى ستاتيگە ەكٸ اپتا ٸشٸندە رەسپۋبليكاعا جەنە قازاقستان ۇلتتىق بانكٸنە 3,7 ميلليون اقش دوللارىنان استام سوت شىعىندارىن تٶلەۋگە مٸندەتتەدٸ. ستاتي بۇل بۇيرىقتى داۋلايدى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل شىعىستاردى ٶتەۋ تۋرالى بۇيرىق ستاتيدٸڭ 2020 جىلعى كٶكتەمدە ٶتكەن سوت تالقىلاۋىندا ۇتىلۋىنا بايلانىستى, وندا جوعارعى سوت تٶرت كٷندٸك ونلاين سوت تالقىلاۋىنان كەيٸن ستاتيدٸڭ رەسپۋبليكاعا تالاپ-ارىزى بويىنشا قر ۇلتتىق بانكٸ جاۋاپتى بولا المايدى دەپ شەشتٸ.
جوعارى سوتتا ٸستٸ قاراۋ الاياقتىق جولمەن الىنعان تٶرەلٸك شەشٸمدٸ كٶپتەگەن ەلدەردە ورىنداۋعا تىرىساتىن ستاتي ەرەكەتتەرٸنە رەسپۋبليكانىڭ جالعاسىپ جاتقان قارسى شارالارىمەن بايلانىستى بولدى. ستاتي تٶرەلٸك كەزٸندە الاياقتىعىن جاسىردى, بٸراق 2015 جىلدان باستاپ ونىڭ دەلەلدەرٸ بٸرتٸندەپ شىعا باستادى. وسى دەلەلدەمەلەردٸ دەلويت, پرايسۋوتەرحاۋس كۋپەرس, پروفەسسور دجوردج بەرمانن, پروفەسسور كريستوف شرويەر, دوكتور پاتريك شولدستروم سيياقتى ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ساراپشىلارى دەربەس باعالادى. انگلييانىڭ جوعارعى سوتى سيياقتى ولاردىڭ بارلىعى تٶرەلٸك شەشٸمدٸ الۋ كەزٸن قوسا العاندا, ستاتي جٷيەلٸ تٷردە الاياقتىقپەن اينالىستى دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸ. ستاتي بۇل دەلەلدەردٸ داۋلاماي, ونىڭ ورنىنا ولاردى بٸرقاتار سوتتاردىڭ نازارعا الۋىنا كٶبٸنەسە زاڭسىز جولمەن كەدەرگٸ كەلتٸرگەن. مىسالى, الدىڭعى شۆەد ٸسٸنە قاتىستى, شۆەد قۇقىعىنىڭ ساراپشىسى, قازٸر سۆەا اپەللياتسييالىق سوتىنىڭ سۋدياسى, دوكتور پاتريك شولدستروم بارلىق دەلەلدەردٸ نازارعا الا وتىرىپ, ستاتي شۆەد زاڭناماسى بويىنشا قىلمىستىق الاياقتىققا تەڭەستٸرٸلەتٸن ەرەكەتتەر مەن جاسىرۋلار ارقىلى تٶرەلٸك شەشٸمگە قول جەتكٸزدٸ, سونداي-اق, تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ كٷشٸن جويۋ پروتسەسٸندە ولار ٶزدەرٸنٸڭ شۆەد سوتتارىنا شىندىقتى ايتۋ تۋرالى نەگٸزگٸ مٸندەتٸن بۇزدى, سوندىقتان تٶرەلٸك شەشٸم ورىندالماۋى كەرەك دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸ.
جوعارعى سوتتىڭ شىعىنداردى ٶتەۋ تۋرالى بۇيرىعى جەنە ونىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلاتىن قازاقستاننىڭ سەۋٸر ايىنداعى جەڭٸسٸ ٶتكەن جىلى قر پايداسىنا شىعارىلعان بٸرقاتار سوت شەشٸمدەرٸن تولىقتىرادى:
I. ماۋسىم ايىندا ستوكگولم اپەللياتسييالىق سوتى قازاقستان ۇلتتىق قورىنىڭ اكتيۆتەرٸنە قاتىستى قاتە مەجبٷرلەۋ شارالارىن الىپ تاستادى.
II. قاراشا ايىندا بريۋسسەلدٸڭ اپەللياتسييالىق سوتى رەسپۋبليكاعا 2021 جىلى تولىعىمەن قاراستىرۋ ٷشٸن ستاتي جاساعان الاياقتىققا بايلانىستى ماتەريالداردى ۇسىنۋعا رۇقسات بەردٸ.
III. جەلتوقسان ايىندا نيدەرلاند جوعارعى سوتى امستەردام اپەللياتسييالىق سوتىنىڭ كمگ كاشاگان ب.ۆ.-دەگٸ «سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق اكتسييالارىنا تىيىم سالۋ تۋرالى شەشٸمٸن جويىپ, ٸستٸ گااگا اپەللياتسييالىق سوتىنا جٸبەردٸ.
جالپى بىلتىرعى جىلى ستاتي ٸسٸندە قول جەتكٸزٸلگەن نەتيجەلەرگە قاتىستى ەدٸلەت مينيسترٸ پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«ٶتكەن جىلى بٸز الاياقتىق جولمەن الىنعان تٶرەلٸك شەشٸمدٸ ورىنداۋعا تىرىساتىن ستاتيگە جەنە ونىڭ سەرٸكتەستەرٸنە قارسى قۇقىقتىق كٷرەسٸمٸزدە ٶتە تابىستى بولدىق. 2021 جىلى ستاتي مەن ولاردىڭ سەرٸكتەستەرٸ جاساعان الاياقتىق, سىبايلاس جەمقورلىق جەنە حالىقارالىق اقشانى جىلىستاتۋ تٷپكٸلٸكتٸ ەشكەرەلەنٸپ, ەدٸلدٸك بارلىق يۋريسديكتسييالاردا ورنايدى دەپ كٷتەمٸز», - دەدٸ قازاقستاننىڭ ەدٸلەت مينيسترٸ مارات بەكەتاەۆ.
سونىمەن بٸرگە, ٶتكەن جىل وسى ٸسكە قاتىستى سوت پروتسەستەرٸندەگٸ جاڭا ويىنشىلارمەن ەرەكشەلەندٸ. ماۋسىم ايىندا رەسپۋبليكا نيۋ-يوركتەگٸ قارجىگەر دەنيەل چەپمانعا جەنە ونىمەن بايلانىستى قارجى كومپانييالارىنا قارسى سوت ٸسٸن قوزعاپ, ولاردى ستاتيمەن كەڭ اۋقىمدى الاياقتىق جاساۋ ماقساتىندا سٶز بايلاستى دەپ ايىپتادى. جاقىندا, جەلتوقسان ايىندا ستاتيدٸڭ ينۆەستورلارىنىڭ بٸرٸ (اۋترايدەر مەنەدجمەنت للس امەريكاندىق حەدج-قورى) قر ارىزىنا قوسىلدى.
«تولكىننەفتەگاز» جشس بانكروتتىق باسقارۋشىسى گيبرالتار جوعارعى سوتىنا ٶزٸنٸڭ يەگەرٸ Terra Trans Traiding Ltd كومپانيياسىنا جەنە ستاتيگە قارسى تالاپ ارىز بەردٸ. وسى پروتسەسس شەڭبەرٸندە ستاتيگە قارسى پروتسەسسۋالدىق شەشٸم شىقتى, وندا سوت ستاتيدٸڭ الاياقتىق سحەمالارى تۋرالى بارلىق ارىزدار «ناقتى سەتتٸلٸك پەرسپەكتيۆالارىمەن قاراستىرىلاتىن ماڭىزدى مەسەلە» دەپ تۇجىرىمدادى.
