«جەتٸ جۇرتتىڭ تٸلٸن بٸل, جەتٸ تٷرلٸ بٸلٸم بٸل» دەگەن ەكەن اتام قازاق. قانشا تٸل بٸلسەك تە ٶزٸمٸزدٸڭ انا تٸلٸمٸزدٸڭ دەرەجەسٸن ولاردان بيٸك قويۋىمىز كەرەك. ولاي بولسا, تٸلدٸ قۇرمەتتەۋدٸ ٶزٸمٸزدەن باستاۋىمىز قاجەت. ٶز جەرٸمٸزدە ٶزٸمٸز انا تٸلٸمٸزدٸ قاستەرلەپ, قازاقشا سٶيلەسسەك, ٶزگە ۇلتتىڭ ازاماتتارى دا بٸزگە ەلٸكتەپ, ٷلگٸ الاتىن بولادى. ەگەر دە بٸز تٸلدٸ شۇبارلاپ, نە ورىس تٸلٸندە, نە بولماسا اعىلشىن تٸلٸندە سٶيلەپ تۇرساق, سىرت كٶز – سىنشى ەمەس پە, «ٶز تٸلٸن مەنسٸنبەگەن قازاقتىڭ انا تٸلٸ كٸمگە كەرەك?!» دەۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. «ەۋەلٸ ٶزدەرٸڭ قازاقشا سٶيلەپ الىڭدار» دەيتٸندەرٸ دە تابىلاتىنىنا كٷمەنٸمٸز جوق.
الاشتىڭ ارداعى مٸرجاقىپ دۋلاتوۆ ٶز زامانىندا-اق «قازاق تٸلٸنٸڭ مۇڭى» دەگەن ەڭبەگٸندە: «مەن زامانىمدا قانداي ەدٸم? مەن اقىن, شەشەن, دٸلمار, بابالارىمنىڭ بۇلبۇلداي سايراعان تٸلٸ ەدٸم. مٶلدٸر سۋداي تازا ەدٸم. جارعا سوققان تولقىنداي ەكپٸندٸ ەدٸم. ەندٸ مەن قاندايمىن? كٸرلەنٸپ بارامىن, بىلعانىپ بارامىن, جاسىدىم, مۇڭايدىم…» دەگەن ەكەن. مٸرجاقىپ بابامىز ٶز زامانىندا-اق تٸلدٸڭ تاعدىرىن وسىلايشا سۋرەتتەپ, تٸلدٸڭ بولاشاعىن ويلاپ, تولعانعان. ودان بەرٸ دە قيلى زامان ٶتتٸ, تٸل دە تالاي-تالاي تاۋقىمەتتٸ باسىنان كەشٸردٸ دەۋٸمٸزگە نەگٸز بار. «سول كەزدە كٸرلەنٸپ-بىلعانعان, جاسىپ-مۇڭايعان, بٷگٸندە كەيبٸرەۋلەر مەنسٸنە قويمايتىن انا تٸلٸمٸزدٸ ەرتەڭگٸ كەلەر ۇرپاققا قانداي كٷيدە اماناتتايمىز?» دەگەن وي بارشامىزدى مازالاۋى تيٸس.
ەركٸمنٸڭ ساۋاتتى جازۋى, ەۋەزدٸ سٶيلەۋٸ – انا تٸلٸنە كٶرسەتٸلگەن قۇرمەت بولسا كەرەك. سولاي بولا دا بەرەدٸ.
«اتاعىڭدى ٶسٸرەتٸن دە, ٶشٸرەتٸن دە – تٸل» دەگەن ناقىل سٶز بارلىعىمىزعا دا قاتىستى. ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ جينالىستاردا ەل تٸزگٸنٸن ۇستاپ جٷرگەن ازاماتتارىمىزدىڭ سٶيلەگەن سٶزٸنە كٶپشٸلٸك ٸشتەي باعا بەرٸپ وتىراتىنى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. «بٸزگە انا تٸلٸمٸزدەن اسقان تاريحي مۇرا جوق. ەندەشە, ونى جان اياماي قاستەرلەۋدەن اسقان پارىز جوق» دەگەن ەلباسىمىزدىڭ سٶزٸن جادىندا ۇستاعان كەربۇلاق اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ باعدات بايشالۇلى ەليەۆتٸڭ ەربٸر جاساعان بايانداماسىن اۋدان تۇرعىندارى سٸلتٸدەي تىنىپ, سٷيسٸنە تىڭدايدى. بۇل – شىندىق. ٶيتكەنٸ ول بٸرٸنشٸدەن, وتىز-قىرىق بەتتەن تۇراتىن باياندامانى وقىپ, سوزباقتاپ, ٶزٸنٸڭ دە, ٶزگەنٸڭ دە التىن ۋاقىتىن الماۋعا تىرىساتىنى, ەكٸنشٸدەن, سٶز اراسىندا كەرەكتٸ اسىل سٶزدەردٸ دەل قولدانىپ, تٷسٸنٸكتٸ قاراپايىم تٸلٸمەن سٶيلەيتٸنٸ – كٶپتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعۋدا. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت – نۇرى تاسىسىن», «جاقسىنىڭ جانىندا جٷرسەڭ, شاراپاتى تيەدٸ» دەگەندەي, سٶزٸمەن دە, ٸسٸمەن دە كٶپكە ٷلگٸ بولا بٸلگەن باعدات بايشالۇلىنا اۋدان تۇرعىندارى ريزاشىلىقتارىن بٸلدٸرۋدە.
«انا تٸلٸ – حالىق بولىپ جاسالعاننان بەرٸ ونىڭ جان دٷنيەسٸنٸڭ ايناسى, ٶسٸپ-ٶنٸپ تٷرلەنە بەرەتٸن, مەڭگٸ قۇلامايتىن بەيتەرەك» دەپ الاشتىڭ ارداقتىسى جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ ايتقانداي, ٷلكەن-كٸشٸ, بەرٸمٸز, ۇلتتىڭ جانى — تٸلدٸڭ قادٸرٸن تٷسٸنە بٸلەيٸك.
ايناش قاسەنوۆا
