«انا تٸلٸم – قانىم مەن جانىمدا»

«انا تٸلٸم – قانىم مەن جانىمدا»

مامىر ايىندا تٷركييانىڭ گيرەسۋن قالاسىنا جولىمىز تٷسٸپ, جەرگٸلٸكتٸ ۋنيۆەرسيتەت ۇيىمداستىرعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيياعا قاتىستىق. شارا بارىسىندا سول وقۋ ورنىندا وقيتىن قازاق ستۋدەنتتەرٸ ٸزدەپ كەلٸپ, بٸزبەن ەركٸن ەڭگٸمە قۇردى. گيرەسۋن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ٸ كۋرس ستۋدەنتٸ نارگيزا تەمپەنوۆا اقتٶبەلٸك ەكەن. ورىستٸلدٸ ورتادا ٶسكەنٸ كٶرٸنٸپ تۇر, دەگەنمەن قازاقشا بارىن سالىپ سٶيلەپ, تٷرٸك جەرٸندە دە قازاقتىڭ ۇلتتىق كەلبەتٸن تانىتىپ جٷرگەنٸن سٷيسٸنە ايتتى. گيرەسۋن ۋنيۆەرسيتەتٸندە وقيتىن قازاق قىزدارى بي ٷيٸرمەسٸندە قازاق بيٸن بيلەپ, قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸندە, باسقا دا ايتۋلى مەرەكەلٸك شارالاردا جۇرت نازارىنا ۇسىنىپ جٷرەدٸ ەكەن. ەلگە ورالعان سوڭ «ايشىلىق الىس جەردەگٸ» نارگيزادان «جىلدام حابار الىپ», ونىڭ انا تٸلٸن بٸلۋٸنە قاتىستى پٸكٸرٸن ەستۋگە اسىقتىق.

 – بٸز وتباسىندا ەكٸ تٸلدە – قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە سٶيلەسەمٸز, – دەيدٸ نارگيزا اسقارقىزى. – مەنٸڭ انام – قازاق تٸلٸ پەنٸنٸڭ مۇعالٸمٸ. يە, مەن مەكتەپتٸ ورىس تٸلٸندە تەمامدادىم. تٷركيياعا كەلگەن سوڭ تٷرٸك تٸلٸن ٷيرەنۋگە دەن قويدىق تا, مەن قازاق تٸلٸن ەپتەپ ۇمىتا باستادىم. ەشكٸممەن انا تٸلٸمدە سٶيلەسپەگەسٸن سولاي بولعان شىعار. بٸر جىلدان سوڭ ەلگە كەلٸپ, وتباسىمىزبەن بٸردەن ەجەمٸزگە باردىق. ەجەمنٸڭ «قالىڭ قالاي?» دەگەنٸنە «جاقسى» دەپ قانا جاۋاپ بەرە العانىما ٶزٸم قىسىلدىم, ەكەۋمٸز دە كٷلٸپ جٸبەردٸك. سول كەزدە باسىما «ەر قازاق ٶزٸنٸڭ تٷبٸن تانۋ ٷشٸن قازاقشا بٸلۋگە تيٸس ەكەن عوي» دەگەن وي كەلدٸ.

مەكتەپتٸ بٸتٸرگەن سوڭ شەتەلدە بٸلٸم العىم كەلدٸ. مەن تٷركييانى تاڭدادىم. انكاراعا كەلٸپ, بٸر جىل بويى تٷرٸك تٸلٸن ٷيرەنۋمەن بولدىم. مىسالى, مەن اعىلشىن تٸلٸن جاقسى بٸلەتٸن بولسام دا, تٷركييادا تٷرٸك تٸلٸن بٸلمەي ٶمٸر سٷرۋ مٷمكٸن ەمەس. ونىڭ ٷستٸنە ساباعىم دا تٷرٸك تٸلٸندە بولعاندىقتان, وسى تٸلدٸ تولىق ٷيرەنبەي تۇرىپ ديپلوم الۋ جايلى ويلانباي-اق قويۋعا دا بولادى.

قازاق تٸلٸ مەن تٷرٸك تٸلٸ بٸر-بٸرٸنە قاتتى ۇقسايدى. العاشقى جىلى تٷرٸكتەرمەن سٶيلەسكەندە كەي سٶزدەردٸ شاتاستىرىپ الاتىنمىن. قازٸر بەرٸ كەرٸسٸنشە. ەلگە كەلسەم, قازاقشا سٶيلەيتٸن جەردە اۋزىما تٷرٸك سٶزدەرٸ كەلە بەرەدٸ. ەڭ قىزىعى, ٷيگە كەلگەن سوڭ قازاقتٸلدٸ ورتادا مەن بٸر عاجايىپتىڭ كٷشٸمەن بٸرەر مينۋتتىڭ ٸشٸندە قازاقشا سٶيلەپ كەتەمٸن. قايدا جٷرسەم دە, سىرتتا قانشا ۋاقىت وقىسام دا, انا تٸلٸمدٸ ۇمىتۋىم مٷمكٸن ەمەس. ول بٸزدٸڭ قانىمىزدا. انا تٸلٸن بٸلۋگە بەرٸمٸز مٸندەتتٸمٸز. «قازاقشا بٸلەسٸڭ بە?» دەگەن سۇراققا ماقتانىشپەن «يە» دەپ جاۋاپ بەرۋدٸڭ ٶزٸ نە تۇرادى!

سٶز سوڭىندا ٶزٸم قاتارلى جاستارعا ايتقىم كەلەتٸنٸ – قازاق تٸلٸن بٸلەيٸك, ونى زامان تٸلٸنە اينالدىرايىق. ال باسقا تٸلدٸ تولىق ٷيرەنۋ ٷشٸن, سول تٸلدە شىعاتىن كٸتاپتاردى وقىپ, مۋزىكانى تىڭداۋ ٷشٸن تٸلدٸك ورتا قاجەت. ٶز تٸلٸمٸزدٸ قۇرمەتتەيٸك, ٶزگەنٸڭ تٸلٸن ٷيرەنەيٸك. قازٸرگٸ دەۋٸر – جان-جاقتى جاستاردىڭ زامانى.

ەسەي جەڭٸسۇلى