4 سەۋٸر كٷنٸ ٶتكەن سەنات وتىرىسىندا دەپۋتات بٸرعانىم ەيتٸموۆا «2019-2021 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار تۋرالى سٶز قوزعادى. دەپۋتات سٶزٸنٸڭ تولىق مەتٸنٸن وقىرمان نازارىنا ۇسىنامىز.
***
بٷگٸنگٸ قارالىپ وتىرعان زاڭ جوباسى ەلەۋمەتتٸك سالاعا, قاۋٸپسٸزدٸك پەن ينفراقۇرىلىمعا مەن بەرە وتىرىپ, بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ باسىمدىقتارىن قايتا قاراۋ ارقىلى حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان اسا ماڭىزدى قۇجات بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸنٸڭ جەنە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ تاپسىرمالارىن, اسىرۋعا باعىتتالعان بٷگٸنگٸ قارالىپ وتىرعان جوبانىڭ ۋاقتىلىلىعىنا بايلانىستى ٷكٸمەتكە ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرگٸم كەلەدٸ.
جالپى ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسى بٸزدٸڭ ويىمىزشا, جەتكٸلٸكتٸ پىسىقتالعان, كٸرٸس جەنە شىعىس بٶلٸكتەرٸ تەڭدەستٸرٸلگەن جەنە ونىڭ ەلەۋمەتتٸك باعىتى ساقتالىنعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك بلوگىنا توقتالعىم كەلەدٸ.
زاڭ جوباسىنا سەيكەس, 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىن ناقتىلاۋ كەزٸندە ەلباسىنىڭ «ەلەۋمەتتٸك قامقورلىق» جاڭا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارى شەڭبەرٸندە كەلەسٸ قادامدار قاراستىرىلعان:
بٸرٸنشٸ: - ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا ەلەۋمەتتٸك قولداۋدى كٷشەيتۋ, وعان-224 ملرد. تەڭگە كٶزدەلگەن:
- بۇل جەردە اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تاعايىنداۋ مەحانيزمٸ ٶزگەرەدٸ, بيىلعى جىلدىڭ 1 سەۋٸرٸنەن باستاپ الۋشىلار سانى بٸر جارىم ەسەگە ارتىپ, ادامعا 20 789 تەڭگە بەرٸلەدٸ;
- 18 جاسقا دەيٸنگٸ مٷگەدەك بالالاردى تەربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا, قامقورشىلارعا جەردەماقى, سونداي-اق بالا جاسىنان بٸرٸنشٸ توپتاعى مٷگەدەككە كٷتٸم جاساۋ جٶنٸندەگٸ جەردەماقى مٶلشەرٸ 10 395 تەڭگەگە ۇلعايادى;
ەكٸنشٸ: - از قامتىلعان كٶپ بالالى وتباسىلاردى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ, وعان 100 ملرد.تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
بٷگٸنگٸ بيۋدجەتتەن باستاپ, ەندٸ جىل سايىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى تۇرعىن ٷي نەگٸزٸندە از قامتىلعان كٶپبالالى وتباسىلار ٷشٸن 6 مىڭ پەتەر بٶلٸنەدٸ دەپ ٷلكەن سەنٸممەن ايتۋعا بولادى, ال جالپى 2025 جىلعا دەيٸن 42 مىڭ پەتەر بەرٸلەدٸ, وسى شارالارعا 350 ملرد.تەڭگە جۇمسالادى.
سونىمەن قاتار, «تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸ» ارقىلى ەلەۋمەتتٸك نەسيەلٸك تۇرعىن ٷي بەرۋ كەزٸندە باسىمدىقتى, بٸزدٸڭ ويىمىز بويىنشا, از قامتىلعان كٶپ بالالى وتباسىلار يەلەنۋٸ قاجەت.
ٷشٸنشٸ: «جاستار جىلىن» ٶتكٸزۋ اياسىندا 24,6 ملرد.تەڭگە, سونداي-اق 180 كوللەدجدٸ جاڭعىرتۋىنا بايلانىستى «جاس مامان» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا 8 ملرد. تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
جالپى, ناقتىلانعان بيۋدجەت جوباسىنا سەيكەس 2019 جىلعا ەلەۋمەتتٸك سالاعا ارنالعان شىعىستار 323,7 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايىپ, 5 155,1 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە:
- ەلەۋمەتتٸك قامتاماسىز ەتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە 179,8 ملرد. تەڭگە; دەنساۋلىق ساقتاۋعا 74,2 ملرد.تەڭگە; بٸلٸم بەرۋگە 12,5 ملرد. تەڭگە; مەدەنيەت جەنە سپورتقا 15,1 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر, ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ بولعانداي, بيۋدجەت سالاسىنىڭ جالاقىسى تٶمەن جۇمىسكەرلەرٸنٸڭ جەنە اتقارۋشى ورگانداردىڭ ساناتتارى تٶمەن مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرٸنٸڭ جالاقىسىن 30%-عا دەيٸن ارتتىرۋ مەرزٸمٸن 2019 جىلدىڭ 1 شٸلدەسٸنەن 1 ماۋسىمىنا اۋىستىرۋ بٶلٸگٸندە پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس كٶزدەلگەن 169,7 ملرد. تەڭگەگە قوسىمشا 37 ملرد. تەڭگە بٶلۋ قاجەت بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى, بٸز باس كوميتەتتٸڭ كەستەدەگٸ ۇسىنىسىن قولدايمىز.
سونىمەن قاتار, مەنٸڭ ويىمشا, بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە كەلەسٸ ماڭىزدى جاعدايلار ەسكەرٸلمەگەن.
بٸرٸنشٸدەن - ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭٸرلەرٸ بويىنشا ەربٸر ازاماتتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنىڭ ناقتى عىلىمي نەگٸزدەلگەن مەملەكەتتٸك ستاندارتتارىنىڭ بولماۋى.
بۇل ستاندارتتاردا ٶڭٸردەگٸ مەكتەپتەر سانى, مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ سانى, ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ, تۇتىنۋ كورزيناسى جەنە ت. ب. مەسەلەلەر ەسكەرٸلۋٸ تيٸس.
مۇنداي ستاندارتتاردى پايدالانۋ - بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ پروتسەسٸنە وڭ ەسەر ەتەتٸنٸ سٶزسٸز.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا شىعىندارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بارىنشا مٷمكٸن جەنە مٷمكٸن ەمەس قۇرالدارمەن ٶڭٸر باسشىلارىن قاراجاتتى سۇراۋدان بوساتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەر ەدٸ. قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ودان ەرٸ جاقسارتۋعا باعىتتالعان ورتالىق ورگاندار مەن ٶڭٸرلەردٸڭ بٸرلەسكەن جۇمىسىنا كٶمەكتەسەر ەدٸ.
ەكٸنشٸدەن - يپوتەكالىق قارىزدار بويىنشا باستاپقى جارنانى جابۋ ٷشٸن تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋ كەزٸندە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار قانداي مەحانيزمدٸ قولداناتىندىعىن ناقتى ەرٸ سەنٸمدٸ بٸلگٸمٸز كەلەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن - قابىلداناتىن بيۋدجەت تٷپكٸلٸكتٸ نەتيجەگە ناقتى باعدارلانۋى تيٸس. بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸن ايقىن بٸلۋٸمٸز كەرەك.
تۇتاستاي العاندا مەن «2019-2021 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تولىعىمەن قولداي وتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك سالانى قوسىمشا قارجىلاندىرۋ حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸنە ەسەر ەتەدٸ جەنە ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايلارداعى مۇقتاج ادامدارعا, وتباسىلارعا ناقتى كٶمەك كٶرسەتەدٸ دەپ ەسەپتەيمٸن.
بٸرعانىم ەيتٸموۆا
