مۇناي ٶندٸرۋمەن اينالىساتىن “كازنەفتەگازپروەكت” كومپانيياسىنا اقتٶبە سۋ قويماسىنىڭ بٶلٸگٸ مەن العا اۋدانىنان ٷلكەن جەر تەلٸمٸ بٶلٸنگەن. “ەلەك” دەگەن ٶندٸرٸستٸك ايماقتا بەستاماق, بەسقوپا, سامباي اۋىلدارى ورنالاسقان. بۇل تۋرالى "ۇلت اقپارات" MNU Newsroom باسىلىمىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
كومپانييا مەن ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ “ەلەك” تەرريتوريياسىنداعى مۇنايدى بارلاۋ جەنە ٶندٸرۋ ٷشٸن جەر قويناۋىن پايدالانۋعا كەلٸسٸمشارت جاساسقان. قۇجات بويىنشا 6 جىلدىڭ ٸشٸندە بارلاۋ جۇمىستارى نەتيجە بەرمەسە, مۇناي ٶندٸرٸلمەيدٸ. جەر قويناۋىن زەرتتەۋ ٷشٸن بىلتىر قاراشا ايىنان بيىلعى اقپانعا دەيٸن 2D سەيسميكالىق زەرتتەۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋ جوسپارلانعان بولاتىن. بٸراق جەرگٸلٸكتٸ حالىق نارازىلىعىنان جۇمىس جوسپارى كەشٸگٸپ جاتىر.
"ەلەك" تەرريتوريياسىنداعى اۋىل تۇرعىندارى كەلٸسٸم تۋرالى ەستٸگەننەن باستاپ بۇل شەشٸمگە نارازىلىق تانىتقان. اقتٶبەلٸكتەر بارلاۋ جۇمىستارى ٶڭٸردٸڭ ەكولوگيياسىن بۇزۋعا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى. تاعى بٸر ايتا كەتەرلٸگٸ, بۇل اۋماقتا ەيگٸلٸ ەسەت باتىر كەسەنەسٸ ورنالاسقان.
"كازنەفتەگازپروەكت" كومپانيياسى ٶز جۇمىسىن حالىققا تٷسٸندٸرۋ ٷشٸن بىلتىر 11 تامىز كٷنٸ اقتٶبە وبلىسى العا اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىمەن قوعامدىق تىڭداۋ ٶتكٸزدٸ. كەزدەسۋگە قاتىسقانداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ مۇنايدى بارلاۋعا, ونى كەيٸن ٶندٸرۋگە نارازى بولعان. مۇنى اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەكولوگييا دەپارتامەنتٸ ەسكەرٸپ, جوبانى كەرٸ قايتارعان.
"ۆرەميا" گازەتٸنٸڭ جازۋىنشا, بەستاماق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى وسىعان دەيٸن دە قاۋٸپ تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن جوبالارعا قارسى شىققان. مىسالى, اۋىل ماڭىنان ٶتەتٸن قالاارالىق تاسجولدىڭ سالىنۋىنا توسقاۋىل جاساعان. سەبەبٸ كٶلٸك كٶبەيسە, دالادا وينايتىن بالالارعا قاۋٸپ تٶنۋٸ ىقتيمال ەكەنٸن العا تارتقان.
كەلٸسٸمگە سەيكەس, "كازنەفتەگازپروەكت" كومپانيياسى الداعى 6 جىل بارلاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسۋعا تيٸس. ال مۇناي بارى انىقتالسا, ونى ٶندٸرۋ جۇمىسى باستالىپ كەتەتٸنٸ انىق. قارا التىن ٶندٸرٸسٸ اۋىل ٶمٸرٸنە ەكونوميكالىق سەرپٸن بەرگەنٸمەن, ەكولوگييالىق زالال الىپ كەلۋٸ دە بەك مٷمكٸن.
"كٶپتەگەن جىل بويى بٸز قۇس فابريكاسى مەن مال شارۋاشىلىعى كەشەنٸنەن شىققان اممياكتىڭ ٶتكٸر يٸسٸمەن دەم الدىق. بٸراق ەكٸ كەسٸپورىن دا سەتتٸ جابىلىپ, اۋا تازاردى. بٸراق قازٸر بارلىعى مۇناي بارلاۋ تۋرالى ايتادى. مەن بولاشاقتا مۇناي مەن گازدىڭ يٸسٸمەن دەم العىم كەلمەيدٸ", – دەيدٸ قوعامدىق تىڭداۋ كەزٸندە بەستاماق تۇرعىنى ەرلان بولات.
2023 جىلى 3 قاراشادا الماتىلىق كومپانييا اۋىل حالقىنىڭ قاتىسۋىمەن ەكٸنشٸ تىڭداۋ ٶتكٸزدٸ. تىڭداۋ حاتتاماسىنداعى مەلٸمەتتە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ "بارلاۋ" دەپ كومپانييا ناقتى قانداي ەرەكەتتەردٸ مەڭزەيتٸنٸن سۇراعانى جازىلعان. العا اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ نۇربول باقىتجانوۆ بارلاۋ ارقىلى ٶڭٸردە قانداي قازبا بايلىقتارىن بارى انىقتالاتىن ايتقان.
YouTube جەلٸسٸنە سالىنعان سول تىڭداۋ ۆيدەوسىندا بەستاماق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى كٷلەش دٸلجانوۆا اۋىلدىڭ ەكولوگيياسى ونسىز دا ناشار ەكەنٸن, ٶندٸرٸس باستالسا, اۋىلدىڭ ەل-اۋقاتى ارتىپ, تٸپتٸ, بولاشاقتا قالا ستاتۋسىن الۋ ىقتيمالدىعى بارىن ايتقان.
"حالىقتى تٷسٸنسەم بۇيىرماسىن. ادامدار ەكولوگييا مەسەلەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشقىسى كەلٸپ وتىر. بەستاماقتا ەكولوگييا قۇس فابريكاسىنىڭ كەسٸرٸنەن بۇزىلدى. مۇندا ٶندٸرٸس بولعانى ەسٸمدە. كەڭەس كەزٸندە تابىستىڭ 1 پايىزىن ەكولوگيياعا زالال ەسەبٸندە بٸزگە تٶلەپ وتىردى", – دەدٸ ول جيىن بارىسىندا.
ەكٸنشٸ تىڭداۋعا 41 ادام قاتىسقان. ونىڭ 35-ٸ كومپانييانىڭ بارلاۋ جۇمىستارىن باستاۋدى ماقۇلداپ داۋىس بەرگەن. دەسە دە, اقتٶبە وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ ەكولوگييا دەپارتامەنتٸ جيىنعا كەلگەن ادامدار سانى از دەپ, تاعى دا رۇقسات بەرمەگەن.
العا اۋدانى ەكٸمدٸگٸ MNU Newsroom تٸلشٸسٸنە قوعامدىق تىڭداۋدا جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تىڭداۋعا قاتىسقان ادام سانىنىڭ ازدىعىنان نارازىلىق تۋىنداپ, تۇرعىندار قايتا ٶتكٸزۋدٸ سۇراعانىن ايتتى.
"مۇنى ەسكەرٸپ اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەكولوگييا دەپارتامەنتٸ كومپانيياعا بارلاۋ ٶتكٸزۋگە رۇقسات بەرمەدٸ", – دەدٸ ەكٸمدٸك ٶكٸلٸ.
ٶڭٸردەگٸ مۇناي قورىن زەرتتەۋگە قارسى شىققاندار اۋىلدىڭ ەكولوگيياسى تازا بولعانىن, ۇرپاقتارى باتىردىڭ كەسەنەسٸن كٶرگەنٸن قالايدى. بٸراق ەكونوميكالىق ٶركەندەۋدٸ قۇپتايتىندار دا بار.
ٷش مىڭنان استام ادامى بار بەستاماق اۋىلى قارسى شىققان تاعى بٸر جوبا شوشقا ەتٸن ٶندٸرەتٸن فەرما بولعان. ول 10 جىل بويى ٶندٸرٸستٸك قالدىقتاردى اۋىل ماڭىنا كٶمٸپ كەلگەن. سول كەزدە كەلتٸرٸلگەن زالالدى ٶڭٸرلٸك سوت 7 ملرد-قا باعالادى.
ەربٸر اقتٶبەلٸككە تانىس ەسەت باتىر كەسەنەسٸ 1992 جىلى ونىڭ 325 جىلدىعىنا وراي تۇرعىزىلعان. كارتادا كٶرسەتٸلگەن سەيسميكالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى كەسەنەنٸ اينالىپ ٶتە المايدى.
سونداي-اق, كەسەنەدەن 18 شاقىرىم جەردە "كٷنشۋاق" بالالار ساۋىقتىرۋ لاگەرٸ ورنالاسقان. 2018 جىلى سول كەزدەگٸ وبلىس ەكٸمٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ ۋەدە ەتكەن بەس لاگەردەن بالالار يگٸلٸگٸنە ۇسىنىلعان جالعىز لاگەر – وسى. جىلىنا 500-گە جۋىق بالا ەم الاتىن بۇل مەكەمە دە "ەلەك" مۇناي بارلاۋ ايماعىنا كٸرەدٸ.
"ەلەك" بويىندا اقتٶبە سۋ قويماسىنىڭ وننان بٸر بٶلٸگٸ شوعىرلانعان. وندا ەلەك ٶزەنٸنە قۇياتىن بايپاقتى مەن تابانتال ٶزەندەرٸ بار. "كازنەفتەگازپروەكت" كومپانيياسى ٶزەندەرگە "سۋى از, دالا زوناسىنا جاتادى, جازدا كەبەدٸ" دەپ سيپاتتاما بەرگەن. ٶڭٸردەگٸ اۋىل تۇرعىندارى 56 شاقىرىمعا سوزىلعان, ەلەك ٶزەنٸنە قۇياتىن ەڭ ٷلكەن ٶزەندەر جازدا كەپپەيدٸ دەيدٸ.
كومپانييا ٶكٸلٸ MNU Newsroom تٸلشٸسٸنە جەرگٸلٸكتٸ حالىقپەن تاعى بٸر تىڭداۋ ٶتكٸزۋدٸ جوسپارلاعانىن ايتتى. سونداي-اق, حالىق نارازى بولماسا, بارلاۋ جۇمىستارىن باستاۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. بٸراق ەزٸرگە ٶتەتٸن كٷنٸ بەلگٸسٸز.
"زەرتتەۋ دەرەكتەرٸ بويىنشا بٸز تيٸستٸ باقىلاۋشى ورگانعا ەسەپ بەردٸك جەنە ولاردان قورعاۋ ايماقتارىن ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ بارلىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ, گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە كەلٸسٸم الدىق", – دەدٸ "كازنەفتەگازپروەكت" ٶكٸلٸ گٷلميرا قۇلىمبەتوۆا.
جەر قويناۋىن زەرتتەۋ بارىسىندا مۇناي قورى انىقتالسا, "ەلەك" تەرريتوريياسىنا 40 مەترلٸك 34 ۇڭعىمانى, كەيٸننەن 3000 جەنە 5000 مەترلٸك تاعى 2 ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ جوسپارلانعان.
بۇل جۇمىس وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا باستالىپ, جاز ايلارىندا اياقتالۋى كەرەك بولعان. ال ول ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن سۋدى بايپاقتى مەن تابانتال ٶزەندەرٸنەن تارتۋ جوسپارلانعان.
