اقمولا وبلىسىنىڭ كيەلٸ ورىندارى: قابانباي باتىر كەسەنەسٸ, بەسپاقىر مازارى

بەسپاقىر مازارى

نۇرانىڭ وڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان بەسپاقىر مازارى العاشقى رەت وتىز جىل بۇرىن زەرتتەلگەن. مازار XIX عاسىردىڭ 30-شى جىلدارىندا, كەنەسارى اتىمەن بايلانىستى, جاۋگەرشiلiك زاماندا قايتىس بولعان بەس كiسiگە سالىنعان دەگەن اڭىز بار. مٶلشەرi 30ح23ح10 سم جەنە 50ح10 سم شيكi ٶڭدەلگەن كiرپiشتەن قالانعان. مازار سالىنعان كiرپiش قۇرامى — قويدىڭ سٷتi, جٷنi, اتتىڭ جالى مەن ساز بالشىقتان تۇرادى. كٷمبەزiنiڭ ٷستiڭگi بٶلiگi وپىرىلعان, كiرۋ جاعىنداعى قابىرعادا بۇزىلعان جەرلەرi بار. ەكi بٶلمەلi كومپوزيتسييا, شىعىستان باتىسقا قاراي سوزىلعان. شىعىس جاعىندا الاسا اركالارى جەنە شىعىڭقى كiرپiشتەن قالانعان كٷمبەزبەن جابىلعان ەسiك بار, ديامەترi 2,8 م قۇرايدى. «بەسپاقىر» سٶزٸنٸڭ ماعىناسى «بەس ادامنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسۋ» دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. بەسپاقىر مازارى قورعالجىن اۋدانىنىڭ اباي اۋىلىندا ورنالاسكان.

قابانباي باتىر كەسەنەسٸ 

قابانباي باتىر كەسەنەسٸ اقمولا وبلىسىنىڭ ايماعىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنان وڭتٷستٸككە قاراي 20 كم. قاشىقتىقتا جەنە قىزىلجار اۋىلىنىڭ سولتٷستٸك-شىعىسىنا قاراي 4 كم. قاشىقتىقتا ورنالاسقان. كەسەنەنٸڭ 2000 جىلى سالىنعان بولاتىن. ول قازاقستان حالقىنىڭ جەنە تۋريستتەردٸڭ جان-جاقتان كەلەتٸن كيەلٸ جەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالعان بولاتىن. كەسەنە باتىردىڭ دۋلىعاسىن ەسكە تٷسٸرەدٸ. قىزىل كٸرپٸشتەردەن قالانعان كەسەنەنٸڭ جوعارى قابىرعاسىنىڭ تٷزۋ فورمالارى بيٸككە سامعاۋدى مەڭزەيدٸ. ەسكەرتكٸشتٸ تٶبەسٸندە – تەمٸر جارتى اي.

قاراكەرەي قابانباي – قازاق باتىرلارىنىڭ قولباسشىسى, ەيگٸلٸ باتىرلاردىڭ بٸرٸ,  XVIII عاسىردا جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى شىعۋىن ۇيىمداستىرعان. ونىڭ اتى ابىلاي, بٶگەنباي اتتارىمەن قاتار قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا ەيگٸلٸ. ەراسىل قابانباي شامامەن 1691 جىلى سىردارييا جاعالاۋىندا تۋعان ەدٸ.  1769 جىلى 78 جاستا قايتىس بولعان بولاتىن. قولباسشى قابانباي باتىر ابىلاي حاننىڭ قۇرمەتتٸ باتىرى بولعان, حان ونى ەرەكشە – دارابوز دەپ اتاپ كەتكەن. قابانباي باتىر كەسەنەسٸ نۇر-سۇلتاننىڭ ماڭىندا تاريحي ەدٸلدٸكتٸڭ سالتاناتى رەتٸندە تۇر. قابانباي باتىر تۇلعاسى – قاۋٸپ-قاتەردٸڭ الدىندا قازاق حالقىنىڭ بٸرلٸكپەن توپتاسقان سيمۆولى ٸسپەتتەس.