2021 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ قازاقستاندا ەكٸمشٸلٸك رەسٸمدٸك-پروتسەستٸك كودەكس كٷشٸنە ەنەدٸ. كودەكس اياسىندا ازاماتتارعا قانداي كەپٸلدٸكتەر بەرٸلەدٸ? ول قانداي مەسەلەلەردٸ رەتتەيدٸ? قر ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ زاڭناما دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دۋمان سٷلەيمەنوۆ وسى سۇراقتارعا ەگجەي-تەگجەيلٸ جاۋاپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
كودەكس ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸن قورعاۋعا, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەگٸزسٸز ۋەجدەن قورعاۋعا ارنالعان قاعيداتتاردى ەنگٸزەتٸنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. وسىلايشا, زاڭنامانىڭ بارلىق تٷسٸنٸكسٸز تۇستارى ازاماتتاردىڭ پايداسىنا شەشٸلەتٸن بولادى.
«ەكٸمشٸلٸك رەسٸمدٸك-پروتسەستٸك كودەكس ازاماتتاردىڭ ناقتى قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەسٸن رەتتەيدٸ. بۇل جەردە ەڭگٸمە ەكٸمشٸلٸك اكتٸلەر تۋراسىندا بولىپ وتىر. ەكٸمشٸلٸك اكتٸلەر دەگەنٸمٸز نە? بۇل مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ناقتى ازاماتقا قاتىستى شەشٸمٸ. مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر - بۇل باسقارۋدىڭ ٶتە زور مەن بەرەرلٸك سالاسى. مىسالى, سٸز مەملەكەتتەن جەر كودەكسٸ بويىنشا ٶزٸڭٸزگە الۋعا بولاتىن 10 سوتىق جەردٸ العىڭىز كەلەدٸ دەلٸك. ياعني ناقتى سٸزگە جەر اكتٸسٸن بەرۋ تۋرالى ەكٸمدٸكتٸڭ شەشٸمٸ ەكٸمشٸلٸك اكت بولىپ تانىلادى. ەكٸمشٸلٸك كودەكس ازاماتتاردىڭ اتالعان قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىنىڭ نەگٸزگٸ كەپٸلدٸكتەرٸن بەلگٸلەيدٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندار ازاماتتار قۇقىقتارىن پايدالانعان كەزدە ەكٸمشٸلٸك رەسٸمدٸك-پروتسەستٸك كودەكسٸندەگٸ بەلگٸلەنگەن بارلىق مٸندەتتەمە مەن پرينتسيپتٸ ساقتاۋى كەرەك. بۇل ٶتە اۋقىمدى سالا. وعان مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ, جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸكتەرٸن بەرۋ, كۋەلٸكتەر بەرۋ - ازاماتتاردىڭ ناقتى قۇقىقتارىنىڭ قولدانىسىنا باعىتتالعان بارلىق ٸس-شارالار كٸرەدٸ», - دەپ تٷسٸندٸردٸ سپيكەر.
ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ورگانداردان زاڭ بويىنشا الۋعا قۇقىعى بار يەلٸكتٸ تالاپ ەتۋگە قۇقىلى ەكەنٸن ۇمىتپاۋ كەرەك. بۇل تالاپتار كودەكستە بەلگٸلەنگەن پرينتسيپتەرگە سەيكەس كٷشٸندە بولادى.
«بۇل بٸزدٸڭ قۇقىقتىق جٷيەدەگٸ مٷلدە جاڭا قۇجات. قازٸرٸگ تاڭدا مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر مەن سۋديالاردى وقىتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. كودەكسكە سەيكەس سۋديالار ٶتە ماڭىزدى رٶل اتقارادى. سەبەبٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ شەشٸمدەرٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸك رەسٸمدٸك-پروتسەستٸك كودەكستٸڭ تالاپتارىنا سەيكەستٸگٸن دەل سوتتار تەكسەرەدٸ. جەكە ەكٸمشٸلٸك سوتتار قۇرىلادى. بۇل سوتتار ازاماتتار مەن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, باسقا ۇيىمداردىڭ اراسىنداعى داۋلاردى قارايدى. ەندٸگٸ كەزەكتە سوت باقىلاۋى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ شەشٸمٸنە بايلانىستى بولماق. مىسالى, «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى زاڭعا سەيكەس جەكەلەگەن كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنە ولاردىڭ تاۋارلارى وتاندىق ٶندٸرٸستە بولاتىندىعىن راستايتىن سەرتيفيكاتتار بەرەدٸ. بۇل جاعدايدا ۇكپ جاڭا ەنگٸزٸلگەن كودەكستٸڭ تالاپتارىنا سەيكەس كەلەدٸ. ولار سونداي-اق كودەكستە كٶرسەتٸلگەن تالاپتاردى ورىنداۋعا مەجبٷر بولادى «, - دەدٸ ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ زاڭناما دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
دۋمان سٷلەيمەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا وسىلايشا ەكٸمشٸلٸك رەسٸمدٸك-پروتسەستٸك كودەكس ازاماتتارعا قۇقىقتىق كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
