فوتو: novoetv.kz الىندى
جالپى قازاق قوعامىندا ٸلگەرٸدەن كەلە جاتقان وتباسىلىق ٷردٸس بار. ول – بالانى باۋىرىنا باسۋ. دۇرىسى, ٷلكەن قارييالار ٶزٸنٸڭ ٷلكەن نە شاڭىراق يەسٸ كەنجە ۇلىنىڭ تۇڭعىشىن مەنشٸكتەپ الۋى. اتا مەن ەجە قامقورلىعىنداعى مۇنداي نەمەرەلەر ەلٸ دە كٶپ. تٸپتٸ ٶز اتا-اناسىنىڭ جانىندا ٶسسە دە, كەيبٸر وتباسى «بۇل اتاسىنىڭ بالاسى» دەپ شاڭ جۋىتپايتىنىن دا كٶرٸپ كەلەمٸز.
بٸراق مۇنىڭ قازاق وتباسىنا كەراعار جاعى بارىن دا ايتۋ كەرەك. قارتتاردىڭ قولىندا ٶسكەن بالانىڭ تۋعان ەكە-شەشەسٸن جاتىرقاپ, تٸپتٸ ونشا ارالاسا قويمايتىن جاعدايلار دا كٶپتەپ كەزدەسٸپ وتىر. بۇل تۋرالى قىزىلوردالىق كەيٸپكەرٸمٸز كٷنقيياش قۋانىشباەۆا ايتادى.
«ٷلكەنٸم اتا-ەجەسٸنٸڭ قولىندا ٶستٸ. وعان سەبەپ تە جوق ەمەس. دٷنيەگە كەلگەن سوڭ 9 ايلىعىندا ٶزٸم سوقىرٸشەك بولىپ اۋرۋحاناعا تٷستٸم. بالانى اتا-ەنەمە قالدىرعان ەدٸم. باس-اياعى ون شاقتى كٷندە ەمدەلگەن سوڭ قايتا قولىما العىم كەلگەن. بٸراق ٷلكەندەر ونىما كٶنبەي, سولاردىڭ تەربيەسٸندە قالدى. كەيٸن اتام, ارتىنشا ەنەم قايتقان سوڭ تۇڭعىشىمىز قولىمىزعا ورالعان. ول ۋاقىتتا ونىڭ ارتىنان ەرگەن تاعى بٸر قىز, بٸر ۇل بار. راسى سول, جاسىنان قارييالار قولىندا بولعان سوڭ با, بٸزدٸ ەلٸ دە جاتىرقايدى. ەركەلٸك, قىرسىقتىق, تٸك مٸنەزدٸ بولىپ تۇرادى. تٸپتٸ ەكەسٸ ەكەۋمٸزدٸ اتىمىزبەن اتايتىنى بار. «اعا», «جەڭەشە» دەپ تە ايتقىزا المادىق» -دەيدٸ كەيٸپكەرٸمٸز.
ونىڭ سٶزٸنشە, قارتتاردىڭ قولىنا بەرگەن بالا تىم ەركە بولعانىمەن, جاقسى جاعى دا بار. ول – قازاقى بولمىستى بارىنشا بويعا سٸڭٸرۋٸ. ٷلكەندٸ سىيلاۋ, جات نەرسەدەن اۋلاق بولۋ, اۋىل تەربيەسٸنە دەگەن بەرٸكتٸك, سالت-سانانى مەڭگەرۋ سيياقتى حالىقتىق دەستٷرگە قانىعىپ ٶسەدٸ. ٶمٸر سٷرۋگە دەگەن تەجٸريبەسٸ دە سول ٷلكەندەردەن داريدى. ال كەمشٸلٸگٸ كەيٸپكەرٸمٸزدٸڭ جوعارىدا ايتقانىنداي بولىپ تۇر.
پسيحولوگ سىمبات ەبدٸراحمانوۆا وتباسىلىق دەستٷردٸڭ وسى بٸر تٷرٸن ەكٸ جاقتى قاراستىرۋعا بولاتىنىن العا تارتادى.
«جاقسى جاعى – ٷلكەن كٸسٸلەردٸڭ مىقتى تەربيەسٸن الىپ, بار مەيٸرٸمٸنە شومىلىپ ٶسەدٸ. ٷلكەن ٶمٸردە دە سول كٶرگەن تەربيەسٸن ۇمىتپاي, بارىنشا قوعامعا پايداسىن تيگٸزۋگە اسىعادى. الايدا پسيحولوگييالىق جاعىنان ٶتە قيىن. ونىڭ سەبەبٸ – بٸر كەزدەرٸ باۋىرىنا باسقان اتاسى مەن ەجەسٸ مارقۇم بولعان شاقتا ول دا ٶزٸن كەرەكسٸز سەزٸنە باستايدى. وتباسىنا ارتىق ادام سەزٸنٸپ, تۇيىقتالادى. جالتاق بولىپ ٶسەدٸ. بۇرىننان قارييالاردىڭ ەركەلەتۋٸن, قولپاشتاۋىن كٶرٸپ ٶسكەن بالاعا بۇل ٶتە قيىن. سوندىقتان ەر ادام وتباسىدا ٶز قىزمەتٸن اتقارعان دۇرىس سيياقتى. ياعني اتا - اتانىڭ, ەكە - ەكەنٸڭ رٶلٸندە قالۋ قاجەت. ال مۇنداي وتباسىلىق فۋنكتسييالار بۇزىلسا, تٷرلٸ قيىندىقتار باستالاتىنى دا بەلگٸلٸ», -دەيدٸ ول.
بٸزبەن تٸلدەسكەن ەيگەرٸم ەسٸمدٸ كەلٸنشەك – كٶپ بالالى انا. بٸراق ٶزٸ كەزٸندە ەجە قولىندا تەربيەلەنٸپتٸ.
«ەجەمنٸڭ ەتەگٸنە ورالىپ جٷرٸپ, بار اۋىل تٸرشٸلٸگٸن مەڭگەردٸم دەسەم دە بولادى. بٸراق ول كٸسٸ قايتپاس ساپارعا اتتانعاندا ٶزٸمدٸ مٷلدە كەرەكسٸز بولعانداي سەزٸندٸم. تٸپتٸ تۋعان ەكە-شەشەم بارىن اۋزىما توسىپ, وقىتىپ-شوقىتقانمەن بەرٸبٸر ولارعا سۋىقپەن. كەيٸن تۇرمىس قۇردىم, جولداسىمىز ەكەۋمٸز بٸرنەشە بالا سٷيدٸك. بٸراق باسىمنان ٶتكەن جايسىزدىقتان سوڭ بالالارىمدى ٶز قولىمدا تەربيەلەدٸم. بۇل – ٶزٸنٸڭ نە ناعاشى اتا-ەجەسٸنەن الىس ۇستادىم دەگەن سٶز ەمەس. جازعى دەمالىستا ۇل-قىزدارىمدى ەكٸ جاققا دا اپارىپ, قوس ەۋلەتتٸڭ ٷلكەندەرٸنٸڭ تەربيەسٸن بويلارىنا سٸڭٸرۋگە تىرىسامىن. بٸراق ەر بالا ٶز تۋعان ەكە-شەشەسٸنٸڭ جانىندا بولعانى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمٸن», -دەيدٸ ول.
پٸكٸرلەردٸ باعامداساق, مۇنداي دەستٷردٸڭ كٷنگەيٸ دە, كٶلەڭكەسٸ دە بارىن اڭعارامىز. قايتكەندە دە قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان اۋىل-ايماقتا بۇل ٷردٸستٸڭ ەلٸ جوعالماعاندىعى بەلگٸلٸ. دەگەنمەن قازٸرگٸ وتباسى تەربيەسٸندە اتا مەن ەجە رٶلٸنٸڭ ماڭىزىن دا ۇمىتپاعان ابزال. ەرينە, تەك بالا بولاشاعىنا قىلداي قييانات بولماعانى كەرەك.
