Foto: novoetv.kz alyndy
Jalpy qazaq qoǵamynda ilgeriden kele jatqan otbasylyq úrdis bar. Ol – balany baýyryna basý. Durysy, úlken qariialar óziniń úlken ne shańyraq iesi kenje ulynyń tuńǵyshyn menshiktep alýy. Ata men áje qamqorlyǵyndaǵy mundai nemereler áli de kóp. Tipti óz ata-anasynyń janynda ósse de, keibir otbasy «bul atasynyń balasy» dep shań jýytpaitynyn da kórip kelemiz.
Biraq munyń qazaq otbasyna keraǵar jaǵy baryn da aitý kerek. Qarttardyń qolynda ósken balanyń týǵan áke-sheshesin jatyrqap, tipti onsha aralasa qoimaityn jaǵdailar da kóptep kezdesip otyr. Bul týraly qyzylordalyq keiipkerimiz Kúnqiiash Qýanyshbaeva aitady.
«Úlkenim ata-ájesiniń qolynda ósti. Oǵan sebep te joq emes. Dúniege kelgen soń 9 ailyǵynda ózim soqyrishek bolyp aýrýhanaǵa tústim. Balany ata-eneme qaldyrǵan edim. Bas-aiaǵy on shaqty kúnde emdelgen soń qaita qolyma alǵym kelgen. Biraq úlkender onyma kónbei, solardyń tárbiesinde qaldy. Keiin atam, artynsha enem qaitqan soń tuńǵyshymyz qolymyzǵa oralǵan. Ol ýaqytta onyń artynan ergen taǵy bir qyz, bir ul bar. Rasy sol, jasynan qariialar qolynda bolǵan soń ba, bizdi áli de jatyrqaidy. Erkelik, qyrsyqtyq, tik minezdi bolyp turady. Tipti ákesi ekeýmizdi atymyzben ataityny bar. «Aǵa», «jeńeshe» dep te aitqyza almadyq» -deidi keiipkerimiz.
Onyń sózinshe, qarttardyń qolyna bergen bala tym erke bolǵanymen, jaqsy jaǵy da bar. Ol – qazaqy bolmysty barynsha boiǵa sińirýi. Úlkendi syilaý, jat nárseden aýlaq bolý, aýyl tárbiesine degen beriktik, salt-sanany meńgerý siiaqty halyqtyq dástúrge qanyǵyp ósedi. Ómir súrýge degen tájiribesi de sol úlkenderden daridy. Al kemshiligi keiipkerimizdiń joǵaryda aitqanyndai bolyp tur.
Psiholog Symbat Ábdirahmanova otbasylyq dástúrdiń osy bir túrin eki jaqty qarastyrýǵa bolatynyn alǵa tartady.
«Jaqsy jaǵy – úlken kisilerdiń myqty tárbiesin alyp, bar meiirimine shomylyp ósedi. Úlken ómirde de sol kórgen tárbiesin umytpai, barynsha qoǵamǵa paidasyn tigizýge asyǵady. Alaida psihologiialyq jaǵynan óte qiyn. Onyń sebebi – bir kezderi baýyryna basqan atasy men ájesi marqum bolǵan shaqta ol da ózin kereksiz sezine bastaidy. Otbasyna artyq adam sezinip, tuiyqtalady. Jaltaq bolyp ósedi. Burynnan qariialardyń erkeletýin, qolpashtaýyn kórip ósken balaǵa bul óte qiyn. Sondyqtan ár adam otbasyda óz qyzmetin atqarǵan durys siiaqty. Iaǵni ata - atanyń, áke - ákeniń rólinde qalý qajet. Al mundai otbasylyq fýnktsiialar buzylsa, túrli qiyndyqtar bastalatyny da belgili», -deidi ol.
Bizben tildesken Áigerim esimdi kelinshek – kóp balaly ana. Biraq ózi kezinde áje qolynda tárbielenipti.
«Ájemniń etegine oralyp júrip, bar aýyl tirshiligin meńgerdim desem de bolady. Biraq ol kisi qaitpas saparǵa attanǵanda ózimdi múlde kereksiz bolǵandai sezindim. Tipti týǵan áke-sheshem baryn aýzyma tosyp, oqytyp-shoqytqanmen báribir olarǵa sýyqpen. Keiin turmys qurdym, joldasymyz ekeýmiz birneshe bala súidik. Biraq basymnan ótken jaisyzdyqtan soń balalarymdy óz qolymda tárbieledim. Bul – óziniń ne naǵashy ata-ájesinen alys ustadym degen sóz emes. Jazǵy demalysta ul-qyzdarymdy eki jaqqa da aparyp, qos áýlettiń úlkenderiniń tárbiesin boilaryna sińirýge tyrysamyn. Biraq ár bala óz týǵan áke-sheshesiniń janynda bolǵany durys dep esepteimin», -deidi ol.
Pikirlerdi baǵamdasaq, mundai dástúrdiń kúngeii de, kóleńkesi de baryn ańǵaramyz. Qaitkende de qazaqylyqtyń qaimaǵy buzylmaǵan aýyl-aimaqta bul úrdistiń áli joǵalmaǵandyǵy belgili. Degenmen qazirgi otbasy tárbiesinde ata men áje róliniń mańyzyn da umytpaǵan abzal. Árine, tek bala bolashaǵyna qyldai qiianat bolmaǵany kerek.
