سۋرەت: instagram.com/toregeldysharmanov
قازاق كسر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولعان, قازاق تاعامتانۋ اكادەميياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, وتاندىق مەديتسينانىڭ ماقتانىشى تٶرەگەلدٸ شارمانوۆ 94 جاسىندا دٷنيەدەن ٶتتٸ.
نازارلارىڭىزعا تٶرەگەلدٸ شارمانوۆتىڭ كەيٸنگٸ جىلدارى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا جازعان وي-تولعاۋلارىن ۇسىنامىز:
«قازاق تٸلٸ – ەلەمدەگٸ ەڭ باي تٸلدەردٸڭ بٸرٸ. ونىڭ قۇنارى, كٶركەمدٸگٸ ەشبٸر تٸلدەن ارتىق بولماسا كەم ەمەس. قالاي بولعاندا دا ول سەنٸڭ انا تٸلٸڭ, تٷپ قازىعىڭ, ايبارىڭ, ايبىنىڭ. ودان جىراقتاپ ەش جەردەن بەرەكە تاپپايسىڭ. ەربٸر ازامات ٶز تٸلٸن, سالت-ساناسىن قۇرمەتتەۋٸ كەرەك. قازاقى قاسيەت-قالىبىمىزدى ساقتاۋ ٷشٸن تٸلدٸ ساقتاۋعا تيٸسپٸز. تٸلٸمٸز, سانامىز, مەدەنيەتٸمٸز بوداندىق قۇرساۋىنان بوساپ, تەۋەلسٸز دامۋعا بەت الدى, تٶل انا تٸلٸمٸز مەملەكەتتٸك مەرتەبەگە يە بولدى. ەندٸ جوعالعان تاريحىمىزدى تٷگەندەپ, بارىمىزعا يە بولاتىن كەزەڭدەمٸز».
«ۇزاق ٶمٸر سٷرۋ پەندەگە قۇدايدان بەرٸلەتٸن تىلسىم دٷنيە عوي. ال دەنساۋلىقتى كٷتۋ – ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ كەپٸلٸ. مەن انامدى التى جاسىما دەيٸن ەمگەن اداممىن. بالالارمەن ويناپ جٷرٸپ, شەشەمدٸ كٶرٸپ قالسام ومىراۋىنا جابىسا كەتەتٸنمٸن. بٸرگە ويناعان دوستارىم بۇل ٷشٸن مەنٸ ەجۋالاعاندا «سەندەرگە كٶرسەتەمٸن» دەپ جۇدىرىعىمدى تٷيسەم جىم بولاتىن. انامنىڭ اق سٷتٸنٸڭ ارقاسىندا شىمىر ەرٸ كٷشتٸ بولىپ ٶستٸم. ەر نەرسەنٸ قالىپتاپ بەرگەن حالقىمىز «ۋىزعا جارىماعان» دەگەن سٶزدٸ تەگٸن ايتپاسا كەرەك. بالانى ەمشەكتەن ەرتە شىعارماي, مەيٸرٸ قانعانشا ەمٸزۋ دەنساۋلىعىنىڭ مىقتى بولۋىنا زور ىقپال ەتەتٸنٸن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك».
«اينالاڭا جىلۋ, مەيٸرٸم شاشىپ جٷرۋ سەنٸڭ تابيعي مٸندەتٸڭ. ادامعا جاماندىق ويلاما, تٶڭٸرەگٸڭە جاقسىلىق قانا جاسا, ونى دارىتا جٷر. ورتاعا پايداڭ تيەتٸن بولسا, ۇيقىڭ دا تىنىش, جٷيكەڭ دە توزبايدى. حالقىڭا, ەلٸڭە جاساعان جاقسىلىعىڭ ٶزٸڭە ەمەس, ەلٸڭ ٷشٸن. ەلٸڭ ٷشٸن جاساعانىڭ سەنٸڭ ٶزٸڭ ٷشٸن جاساعانىڭ, وسىلاي ۇعىنۋ كەرەك».
«ساۋ ۇزاق عۇمىر جاساۋ – جالقاۋ, ەنجار, ٶمٸرگە تٷڭٸلە قارايتىن ادامداردىڭ ٷلەسٸنە تيمەيدٸ, بۇل – بٸرەگەي اقىل-وي يەلەرٸنٸڭ, شىعارماشىلىق دارىندى تۇلعالاردىڭ, ٷنەمٸ قارقىندى مي شابۋىلىن جٷرگٸزەتٸن ادامداردىڭ ٷلەسٸنە تيەسٸلٸ».
«جاستار مەنەن ٶمٸردە ٶز ورنىن تابۋ, جەتٸستٸككە جەتۋ ٷشٸن نە قاجەتتٸگٸن سۇرايدى. بەرٸنە تٶزٸمدٸلٸك كەرەك. ادام ماقسات قويسا, ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن قيىندىقتارعا تٶزٸمدٸ بولۋ كەرەك».
«سەزٸم سەنٸممەن مەندٸ, سەنٸم سەزٸممەن سەندٸ».
«قازٸر تويشىلدىقتىڭ زامانى ەمەس, قازٸر ويشىل بولعان ەلدەر ۇتادى».
«ەرٸنبەي ەڭبەك ەتۋ كەرەك. حالقىڭا ادال قىزمەت ەتسەڭ, باق پەن بەرەكە ٶز اياعىمەن كەلەدٸ».
«تاعدىردىڭ جولى ٷنەمٸ تاقتايداي تەگٸس بولىپ كەلە بەرمەيدٸ. ٶمٸردٸڭ بۇرالاڭى كٶپ, ودان سٷرٸنبەي امان ٶتٸپ كەتۋگە بٸلٸمٸڭ مەن جٸگەرٸڭ عانا كٶمەكتەسەدٸ, تەك ەدٸلەت تەرٸس قاراماسا بولعانى».
«تاماق ٸشۋ دەگەن – مەدەنيەتتٸلٸكتٸڭ كەرەمەت كٶزٸ. ادام كەدٸمگٸدەي ساۋاتتى تٷردە تاماقتانۋى كەرەك. ورىندى سٶيلەۋ – ورىندى تاماقتانۋمەن تٸكەلەي بايلانىستى. اقىل-ويدىڭ دامۋى دا تاماقتانۋعا بايلانىستى. كٶبٸمٸز يممۋنيتەت ٸزدەيمٸز. ەلسٸرەپ كەتتٸك دەيمٸز. ونىڭ جالعىز عانا نەگٸزٸ بار. ول – نەرلٸ تاماقتانۋدا».
«تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ تۇعىرىن ساقتاپ قالۋ – ٷلكەن امانات, ۇلى بورىش. وعان ۇلتىن سٷيگەن ەربٸر ادام ٷلەس قوسا الادى. ەركٸم ٶز ٸسٸنە, ماماندىعىنا ادال بولسا, ادامگەرشٸلٸك قاعيداتتارىنان اتتاماي تٷزۋ جٷرسە, تاباندى ەڭبەك ەتسە ەگەمەندٸكتٸڭ ەڭسەلەنۋٸنە قوسقان ٷلەسٸ سول».
«تٶڭٸرەگٸڭدەگٸ جاندارعا, قوعامعا, حالىققا قانشالىقتى كەرەك بولساڭ, سونشالىقتى ۇزاق ٶمٸر سٷرەسٸڭ. ول راس. حالىق ەڭبەگٸڭە, قامقورلىعىڭا, سٶزٸڭە مۇقتاج بولسا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنەسٸڭ. حالقىڭا كەرەك بولعانىڭ زور باقىت».
«دەنساۋلىعى مىقتى ادام عانا, ٶز ەلٸنٸڭ جاي-كٷيٸنە الاڭداي الادى. دەنساۋلىعى مىقتى مامان عانا ٶز كەسٸبٸ بويىنشا ەلٸنٸڭ دامۋىنا بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە ٷلەس قوسا الادى. ياعني, مۇنداعى ايتپاعىم, وي ساۋلىعى – جاننىڭ ساۋلىعىنا, جاننىڭ ساۋلىعى – تەننٸڭ ساۋلىعىنا تٸكەلەي بايلانىستى».
«ەر ادامنىڭ ٶمٸرٸ بٸر سالىنعان سامال ەۋەندەي, ايتىلعان ادۋىن جىرداي, كٷمبٸرلەگەن كٷمٸس كٷيدەي, سىزدىقتاپ باستالىپ, تولقىنداي يٸرٸمدەنٸپ, بۋىرقانىپ, قىران قۇستاي قالىقتاپ, اشىق اسپان استىندا كٷن مەن ايدىڭ نۇرىنا شومىلىپ, ەلەمگە ٷنٸن ەستٸرتٸپ, تەڭٸردٸڭ پەشەنەگە جازۋىمەن تايتالاس-تارتىس جەتەگٸندە جٷرگەندە سىناپتاي سىرعىپ ٶتەتٸن, ەشكٸمنٸڭ ۋىسىندا مەڭگٸ قالمايتىن, ەر كٶڭٸلدە ارمان بولىپ ۇيالاپ, باقيعا اتتاناتىن بٸر تىلسىم دٷنيە. ادام اتا مەن حاۋا انا زامانىنان بەرٸ قانشاما دەۋٸر دٷبٸرلەپ ٶتكەنٸمەن, ادام جانىنىڭ قۇپيياسى جۇمباق كٷيٸندە قالا بەرمەك.
ادام بالاسى ٶزٸنە بەلگٸلەنگەن ۋاقىت-ٶمٸرٸن سٷرٸپ, ٶنەرٸن كٶرسەتٸپ, قايتادان اسپانداعى كٶپ جۇلدىزعا اينالاتىنداي, اينالمالى تىلسىم دٷنيەدەگٸ بٸر قوناق تەرٸزدٸ. ەشبٸر جانعا ٶمٸرگە كەلۋٸنٸڭ سىرى جايلى تٷسٸنٸك بەرٸلمەگەن, بويىنا بٸتكەن كٷش-قۋاتى, جٸگەر-دارىنى, قانى مەن قاسيەتٸنە ساي جەر بەتٸندەگٸ ٶزٸنە دايىندالعان رٶلٸن سومداپ, تەك ٶزٸنە ارنالعان سىي-سىياپاتىن, قۋانىش-باقىتىن يەمدەنٸپ, تاۋقىمەتٸ مەن قييامەتٸن ارقالاپ, توقتاۋدى بٸلمەيتٸن ۋاقىت ديٸرمەنٸنە تٷسٸپ كەتە باراتىن جالپى ادامزات بالاسىنىڭ عۇمىرى مەڭگٸلٸك ساپار ٷستٸندە دەسە بولار».
