اگرارلىق سەكتوردى تەحنيكامەن جابدىقتاۋدى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەتٸن ۋاقىت كەلدٸ

بٷگٸن سەنات وتىرىسىندا دەپۋتات ەلي بەكتاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى, اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترٸ ٶ.ە.شٶكەەۆتٸڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسى

پرەمەر-مينيسترٸنٸڭورىنباسارى,

اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترٸ

ٶ.ە. شٶكەەۆكە

قۇرمەتتٸ ٶمٸرزاق ەستايۇلى!

قازاقستان ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قاتارىنا كٸرۋ ٷشٸن اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ تەحنيكالىق جابدىقتاۋدىڭ ماڭىزى زور. سوڭعى كەزدەرٸ مەملەكەت تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋعا ەدەۋٸر قارجى بٶلٸنٸپ جاتقانىمەن, اگرارلىق سەكتوردى جاڭا تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸ ەلٸ دە تٶمەن ەكەندٸگٸن, جٷيەلٸ جۇمىستاردىڭ تاپشىلىعىن مويىنداۋىمىز كەرەك. سوڭعى 15 جىلدىڭ كٶلەمٸندە قازاقستانداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ سانى ورتا ەسەپپەن ەكٸ ەسەگە ازايعان. ال بار تەحنيكالاردىڭ توزىعى جەتكەن. بٷگٸنگٸ تاڭدا 150 مىڭعا جۋىق تراكتوردىڭ 65%, 41 مىڭنان استام كومبايندارىنىڭ 46%, 66 مىڭ مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكالارىنىڭ 67%, 380 مىڭنان استام جەر جىرتۋ مەن ٶڭدەۋگە ارنالعان تەحنيكالاردىڭ – 84% توزعان, ولاردىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ 17 جىلدان اسقان. سولتٷستٸك قازاقستان, اقمولا, وڭتٷستٸك قازاقستان, قوستاناي سيياقتى ەڭ ٸرٸ اگرارلىق ٶڭٸرلەردە توزىعى جەتكەن تەحنيكالاردىڭ  سانى باسقا ٶڭٸرلەرمەن سالىستىرعاندا ەلدە-قايدا كٶپ.

مامانداردىڭ ەسەپتەۋٸ بويىنشا بارلىق ەسكٸ تەحنيكالاردى جٶندەۋگە جەنە ولاردىڭ جانار جاعار مايىنا جىلىنا 95 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى ارتىق جۇمسالادى ەكەن, ول بارلىق ٶندٸرٸس شىعىندارىنىڭ 20%-ىن قۇرايدى.

ارتىق جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ كٶلەمٸ اقمولا وبلىسىندا 20%, پاۆلودار وبلىسىندا - 21%, قوستاناي وبلىسىندا 24%-عا دەيٸن جەتەدٸ. استىق ورۋ ناۋقانىندا ەسكٸ كومباينداردىڭ ەسەبٸنەنشارۋالار 3 ملن. توننا ٶنٸم جوعالتادى, قارجىعا شاققاندا ول 200 ملرد.تەڭگەدەن اسادى.

قازاقستاندا نورماتيۆتٸك قاجەتتٸلٸك بويىنشا دا اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالادى. ەر 1000 گەكتار ەگٸستٸك جەرگە ەلٸمٸزدە 6 تراكتوردان كەلسە, ارگەنتينادا – 8, ٶزبەكستاندا – 9, بەلارۋسسييادا – 11, كانادادا – 16, گەرمانييادا – 64 تراكتوردان كەلەدٸ. كومبايندار بويىنشا دا شامامەن وسىنداي جاعداي قالىپتاسقان.

كٷردەلٸ تەحنيكالاردى ايتپاعاندا, ٶزٸمٸزدە شىعارۋعا بولاتىن 2000-نان استام تىرمالار, 3000-عا جۋىق تەرەڭ قوپسىتقىشتار, 1000-عا جۋىق سوقالار, 1000-نان استام شٶپ ورۋ مەحانيزمدەرٸ مەن 6000-نان استام استىق تازالاۋ ماشينالارى جەتٸسپەيدٸ.

ەلٸمٸزدە تەحنيكالار پاركٸن جاڭارتۋدىڭ دەڭگەيٸ دە تٶمەن. رەسپۋبليكا بويىنشا كومباينداردى جاڭعىرتۋ كٶلەمٸ جىلىنا 3,9%-دى, تراكتورلار بويىنشا – 1,7%, مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكالارىن جاڭعىرتۋ 1,6%-دى, جەر جىرتۋ جەنە ٶڭدەۋ تەحنيكالارى بويىنشا نەبەرٸ – 0,3%-دى قۇرايدى. تەحنيكالاردى جاڭعىرتۋ كٶلەمٸ وسى دەڭگەيدە قالاتىن بولسا, وندا قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ 10 جىلدان اسقان كومباينداردى تولىق جاڭارتۋ ٷشٸن كەمٸندە 20 جىل, ال تراكتورلارعاتاعى دا 50 جىل قاجەت.

جىل سايىن اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الۋعا ورتا ەسەپپەن 104 ملرد.تەڭگەنٸڭ كٶلەمٸندە قاراجات جۇمسالسا, ونىڭ تەك 30 ملرد. تەڭگەسٸ عانا وتاندىق ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەرگە تيەسٸلٸ. ياعني جاڭا تەحنيكالاردىڭ 70%-دان استامى شەتەلدەن كەلەدٸ. ال ٶزٸمٸزدە جينالاتىن كومبايندار مەن باسقا دا ماشينا-تراكتورلاردىڭ قازاقستاندىق مازمۇنى 45%-دان اسپايدى.

بٸر سٶزبەن ايتقاندا اۋىلشارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋ سالاسىنا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلەتٸن, سول ارقىلى اگرارلىق سەكتوردى تەحنيكامەن جابدىقتاۋدى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەتٸن ۋاقىت كەلدٸ دەپ ەسەپتەيمٸز.

ول ٷشٸن قازاقستاندا اگروتەحنيكالىق ساياساتتى قالىپتاستىراتىن جەنە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ تەحنيكامەن تولىق جابدىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن كەشەندٸ سالالىق باعدارلاما قاجەت.

بۇل باعدارلامادا:

1. وتاندىق ماشينا جاساۋ كەسٸپورىندارىن مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ بار مٷمكٸندٸكتەرٸن قاراستىرۋدى, جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيەلەردٸڭ كٶلەمٸن ارتتىرۋدى, كوممۋنالدىق شىعىندارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن سۋبسيدييالاۋدى كٶزدەيتٸن;
2. اۋىل شارۋاشىلىعىنا ماشينا جاساۋشىلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ بەلارۋسسييا جەنە رەسەي كەسٸپورىندارىمەن بٸرلەسٸپ قۇرىلعاندىقتان قازاقستاندا شىعارىلاتىن تەحنيكا مودەلدەرٸن شەتەلدٸك ديللەرلەر ارقىلى تٸكەلەي ساتۋعا توسقاۋىل قويۋىن;
3. جاڭا تەحنيكالار مەن تەحنولوگييالاردى كٶپشٸلٸككە كٶرسەتەتٸن ارنايى اگروتەحنيكالىق سالون اشۋدى, تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرگە ۇسىنىلاتىن, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ رەەسترٸن قۇرۋدى قاراستىراتىن;
4. شارۋالار ٷشٸن تەحنيكا الۋعا قاراستىرىلعان مەملەكەتتٸك سۋبسيدييالاۋدىڭ دەڭگەيٸن 25%-دان 50%-عا دەيٸن كٶتەرۋدٸ, «قازاگروقارجى» اق ارقىلى ليزينگكەبەرٸلەتٸن تەحنيكالارعا اۆانستىق تٶلەمدەر كٶلەمٸن 25%-دان 10%-عا دەيٸن تٶمەندەتٸپ,مەرزٸمٸن 10 جىلعا دەيٸن ۇزارتۋدى كٶزدەيتٸن;
5. اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن جاڭعىرتۋدىڭ دەڭگەيٸن 2021 جىلعا دەيٸن باعدارلامادا كٶرسەتٸلگەندەي 3,5% ەمەس, نورماتيۆتٸك قاجەتتٸ دەڭگەيگە دەيٸن, ياعني جىلىنا 8-10%-عا جەتكٸزۋدٸ قاراستىراتىن;
6. قازاقستاندىق كەسٸپورىنداردىڭ مٷمكٸندٸگٸ جەتەتٸن شٶپ ورۋ, قۇراما جەم دايىنداۋ, جەر جىرتۋ جەنە ٶڭدەۋ تەحنيكالارىن, كومبايندار مەن تراكتورلارعا قاجەتتٸ قوسالقى بٶلشەكتەرٸن شىعارۋدى ىنتالاندىراتىن;
7. اگرارلىق سەكتورعا تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتەتٸن, قاجەتتٸ بٶلشەكتەردٸ جەتكٸزەتٸن, ماي اۋىستىرۋ, تەحنيكالىق بايقاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزەتٸن زاماناۋي سەرۆيستٸك ورتالىقتاردى كٶبەيتٸپناقتى شارالار قاراستىرۋ قاجەت دەپ سانايمىز.

قولداۋىڭىزدى سۇرايمىن.

قۇرمەتپەن, ە. بەكتاەۆ