2020 جىلى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى ەل ٸشٸندە, سونداي-اق حالىقارالىق دەڭگەيدە اتاپ ٶتٸلەدٸ. بۇل جٶنٸندە قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعى شىققان بولاتىن. وسىعان وراي بەلگٸلٸ ابايتانۋشى, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ تۇششىمدى پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
ابايتانۋ عىلىمىنىڭ اقساقالى اقىننىڭ 175 جىلدىعىنا ٶزٸ دە «قۇر قول بارمايتىنىن» ايتادى. سەبەبٸ مەرەيتويدى كەڭ كٶلەمدە اتاپ ٶتۋدٸ ورتاق پارىز سانايدى.
«اباي. تولىق ادام ٸلٸمٸ» دەگەن 200 بەتتٸك مونوگرافييا دايارلادىم. 1994 جىلى «ابايتانۋ تاريحى» اتتى ەڭبەك باسىلعان. وندا كٶپ دٷنيەلەر ەسكٸ كٶزقاراسپەن كەتكەن. پارتييالىق, تاپتىق پرينتسيپ دەگەن دٷنيەلەر, دەۋٸرلەۋ مەسەلەسٸ كەتٸپ قالعان. ونىڭ بەرٸ بٷگٸنگٸ عىلىمعا جات. سولاردى ٶزگەرتٸپ, 2 توم ەتٸپ ۇسىنۋعا بولادى. تاعى بٸر دوتسەنت شەكٸرتٸم ابايتانۋدىڭ م.ەۋەزوۆتەن كەيٸنگٸ دەۋٸرٸ تۋرالى جازعان. ونى دا قايتا قاراپ, جٶندەپ ۇسىنباقشىمىز. مٸنە, مەرەيتويعا وسىلاي دايىندالىپ جاتىرمىز», - دەيدٸ پروفەسسور.
عالىمنىڭ پٸكٸرٸنشە, ابايتانۋ اقپاراتتىق تەحنولوگييا دامىعان زاماندا جاڭاشا سيپاتتا دامۋى كەرەك. ول ٷشٸن ەۋەلٸ ابايعا قاي تۇرعىدان كەلەمٸز دەگەن سۇراقتىڭ باسىن اشىپ الۋ قاجەت.
«ابايتانۋ بٷكٸل قازاقستاندا جٷرٸپ جاتىر. ەسٸرەسە, تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا بٸرنەشە عالىم شىنداپ كٸرٸستٸ. 1995 جىلى ابايدىڭ 150 جىلدىعىن تويلادىق. قالاي دەگەنمەن دە, سوۆەتتٸك كەزەڭنەن قول ٷزبەگەن دەۋٸر بولاتىن. ال قازٸر جاڭا دٷنيەتانىمعا ٶتتٸك. بۇرىنعى اتەيستٸك كٶزقاراس تەرٸستەلدٸ دە, «بٸزدٸ ۇلى سانا بيلەيدٸ» دەگەنگە دٷنيەجٷزٸ قول قويدى. قازٸر بٷكٸل قوعامدىق عىلىمدار داعدارىستا. بٸز دە ابايتانۋىمىزدى, ٶزگە دە ٸلٸمدەرٸمٸزدٸ وسى جولعا سالۋىمىز كەرەك. بۇل ٷلكەن ستراتەگييالىق قادام», - دەيدٸ ول.
م.مىرزاحمەتوۆتٸڭ اباي شىعارمالارىن ٶزگە تٸلدەرگە اۋدارۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى ۇسىنىستارى دا بار.
«ەلەم قازاقتا ۇلى اقىن بار ەكەنٸن العاش ەۋەزوۆتٸڭ «اباي جولى» ارقىلى بٸلدٸ. بٸلدٸ دە, بٸزدەن «ابايدىڭ ٶلەڭدەرٸن بەرسەڭدەرشٸ» دەپ سۇرادى. سودان كەيٸن عانا ارابشاعا, اعىلشىنعا, ورىسشاعا, قىتاي تٸلٸنە اۋداردىق. بٸراق اباي ۇلتتىق اقىن بولعاندىقتان, ونى كەز كەلگەن اقىن اۋدارا المايدى. ۇلتتىق اقىندى تٷسٸنۋ ٷشٸن, تٸلدٸ, حالىقتىڭ رۋحاني تابيعاتىن تٷسٸنۋ شارت. اباي اۋدارمالارىنىڭ ٸشٸندە ٶزبەك تٸلٸندەگٸسٸ كٶڭٸلٸمە جاعادى. ابايدى تاپ بٸر تٷپنۇسقادان وقىعانداي بولاسىڭ. ال ورىسشاسىندا باسقاشالاۋ كەتەدٸ. ولار ەۋەلٸ جولما-جول اۋدارىپ الىپ, قۇراستىرا سالعان. ابايدىڭ تابيعاتى تانىلماعان. مەرەيتوي قارساڭىندا وسىنداي كەمشٸلٸكتەر رەتتەلسە ەكەن. ناسيحات كٷشەيتٸلۋٸ كەرەك. تەلەديداردان ابايعا قاتىستى تولىمدى ەرٸ تۇراقتى حابار جوق. ابايدى جاڭا دٷنيە تۇرعىسىنان ناسيحاتتاۋ دەۋٸرٸ ەندٸ باستالدى. مىناۋ مەرەيتوي - سونىڭ باستاۋى», - دەيدٸ ابايتانۋشى عالىم.
