ابايدىڭ «جيدەباي-بٶرٸلٸ» مەملەكەتتٸك قورىق-مۋزەيٸ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ عىلىمي ٸسساپارى بارىسىندا قازان قالاسىنان قۇندى قازىنا تابىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قورىق-مۋزەيٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«بۇل - 1885 جىلى اباي قۇنانبايۇلى تٶبە بي بولعان قارامولا سەزٸندە قابىلدانعان جارعىنىڭ 1886 جىلى قازان قالاسىنان شىققان باسىلىمى. «قارامولا جارعىسى» حٸح عاسىرداعى ادام قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋى مەن بوستاندىعى حاقىندا ابايدىڭ ٶزٸ قۇراستىرىپ شىعارعان, حالىق اراسىنا كەڭ تارالعان ەرەجەلەردٸڭ بٸرٸ. بۇل قۇجاتتىڭ قابىلدانۋى مەن ەل اراسىنا تارالۋى تۋرالى دەرەكتەر مەن ەستەلٸكتەر ٶتە كٶپ. قازٸرگٸ گرافيكاعا اۋدارىلعان نۇسقاسى بٸراز ۋاقىتتان بەرٸ بەلگٸلٸ بولسا دا, باسىلىمنىڭ تٷپنۇسقاسى نەمەسە كٶشٸرمەسٸ بەيمەلٸم بولاتىن», - دەلٸنگەن قورىق-مۋزەيدٸڭ حابارلاماسىندا.
بۇل باسىلىمدى 1959 جىلى قر عىلىم اكادەميياسىنىڭ قىزمەتكەرٸ, عالىم قارتا قاڭتاربايۇلى قازان قالاسىنان تاۋىپ, اۋدارماسىن عانا جاساپ العان. وسى اۋدارمانىڭ ماشينكادا تەرٸلگەن نۇسقاسى مۋزەي قورىندا ساقتاۋلى.
«اباي مۋزەيٸندە تالاي جىل قىزمەت اتقارعان مۇزدىباي بەيسەنبايۇلى 1984 جىلى قازان قالاسىنا بارىپ قايتقان ساپارىندا اتالعان جارعىنى كٶرگەنٸن جازعان. الايدا ەلٸمٸزدەگٸ كٸتاپحانالار مەن مۋزەي قورلارىندا وسى كٷنگە دەيٸن قازان قالاسىندا باسىلعان قارامولا جارعىسىنىڭ بٸردە-بٸر كٶشٸرمەسٸ بولماعان. حاكٸم ابايدىڭ باستاماسىمەن قابىلدانعان «قارامولا جارعىسى» قادىم جازۋىمەن قازان قالاسىنداعى يمپەراتورلىق ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ باسپاحاناسىنان 1886 جىلى سەمەي وبلىستىق ەسكەري گۋبەرناتورىنىڭ ٶكٸمٸ بويىنشا جارىق كٶرگەن», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
تابىلعان قۇندى قۇجات وسى ۋاقىتقا دەيٸن بەلگٸلٸ اۋدارمالاردى تٷپنۇسقامەن سالىستىرۋعا جەنە جان-جاقتى زەرتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەسكە سالا كەتسەك, ٶتكەن ايدا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ٶتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان بولاتىن.
