ۇلى اقىن ابايدىڭ مەرەيتويىندا ونىڭ باعا جەتپەس تۋىندىلارىنىڭ دٷنيە جٷزٸنٸڭ ەدەبي مۇراسىنا قالاي قوسىلعانى, شىعارمالارىنىڭ قانداي دەڭگەيدە اۋدارىلعانى جٶنٸندە دە وي تولعايتىنىمىز بەلگٸلٸ, - دەيدٸ ماجارستانداعى سەگەد ۋنيۆەرسيتەتٸ التايستيكا كافەدراسىنىڭ قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ وقىتۋشىسى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى راۋشانگٷل مۇقىشەۆا.
عالىمنىڭ پٸكٸرٸنشە, اباي شىعارماشىلىعىنىڭ تەك قازاق ەمەس, ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ رۋحاني يگٸلٸگٸنە اينالعانى شىندىق. ەدەبي بايلانىستاردىڭ دامۋىن كٶركەم اۋدارما, ەدەبيەتتەردٸڭ بٸر-بٸرٸنە ٶزارا ىقپالداستىعى مەن ەسەرٸ, ەدەبي زەرتتەۋ جەنە سىن تۇرعىسىنان قاراستىرۋ ‒ ەلەمدٸك ەدەبيەتتانۋ عىلىمىندا ورنىققان زەرتتەۋ تەسٸلٸ. وسىنىڭ ٸشٸندە اباي مۇراسىنىڭ ماجار تٸلٸنە اۋدارىلۋى دا سونىڭ بٸر جارقىن كٶرٸنٸسٸ, - دەپ جازادى قازاقپارات.
العاش رەت 1956 جىلى ابايدىڭ «سابىرسىز, ارسىز ەرٸنشەك» ٶلەڭٸ دٶرد رادونىڭ اۋدارماسىندا ماجار تٸلٸندە (»Rút hencegő») ەلەم ەدەبيەتٸ انتولوگيياسىنىڭ IV تومىندا جارييالاندى.
1969 جىلى ماجار تٸلٸندە جارييالانعان «قازاق ەدەبيەتٸنەن ٷزٸندٸلەر» جيناعىندا قازاق اۋىز ەدەبيەتٸنٸڭ تۋىندىلارىنان كەيٸن اباي قۇنانبايۇلىنىڭ ٶلەڭدەرٸنەن اۋدارمالار بەرٸلگەن. اقىننىڭ «جاز» ٶلەڭٸ ─ يمرە ترەنچەني ۆالداپفەلدٸڭ اۋدارماسىندا, «جۇمباق», «كٷلەمبايعا», «قارتايدىق, قايعى ويلادىق, ۇيقى سەرگەك», «مەن جازبايمىن ٶلەڭدٸ ەرمەك ٷشٸن», «قالىڭ ەلٸم, قازاعىم, قايران جۇرتىم» ٶلەڭدەرٸ دٶرد رادونىڭ اۋدارماسىندا بەرٸلگەن. سونداي-اق ابايدىڭ جەتٸ افوريزمٸ ماجار تٸلٸنە اۋدارىلعان.
ورىس تٸلٸ ارقىلى اۋدارىلعانىنا قاراماستان, بۇل اۋدارمالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ سەتتٸ شىققان. مەسەلەن, «قالىڭ ەلٸم, قازاعىم قايران جۇرتىم» ٶلەڭٸندەگٸ وي دا, وبراز دا شامالى اۋىتقۋلارعا قاراماستان ماجار تٸلٸندە ناقتى, بارىنشا دەل تەرجٸمالانعان. «قارتايدىق قايعى ويلادىق, ۇيقى سەرگەك» ٶلەڭٸن دە ۇتىمدى اۋدارمالارعا جاتقىزۋعا بولادى. وسى ٶلەڭدەگٸ: «اقىلدى قارا قىلدى قىرىققا بٶلمەك, ەر نەرسەگە ٶزٸندەي باعا بەرمەك»,- دەگەن قوس تارماقتاعى تۇراقتى تٸركەستٸڭ (قارا قىلدى قىرىققا بٶلۋ) ماعىناسىن دا, سول كٷيٸندە اۋدارعان: «A bölcsek mindennek melyet fürkészik, A hajszálát is negyvened részéig …»
قازاق ەلٸ تەۋەلسٸزدٸك الىپ, قازاق ەدەبيەتٸ ەلەم تٸلدەرٸنە اۋدارىلا باستاعاندا اباي شىعارمالارى قازاق تٸلٸنەن تٸكەلەي ماجار تٸلٸنە اۋدارىلدى. العاش رەت قازاق تٸلٸنەن ماجار تٸلٸنە اۋدارىلعان قازاق اقىندارىنىڭ ٶلەڭدەر جيناعى «دالا ۇلدارى» اتاۋىمەن جارىق كٶردٸ. اۋدارمالاردىڭ اۆتورى ‒ لايوش كٶرمەندي. بۇل جيناققا ابايدىڭ «ϴلەڭ ─ سٶزدٸڭ پاتشاسى, سٶز ساراسى» (العاشقى 3 شۋماعى), «سەنبە جۇرتقا تۇرسا دا قانشا ماقتاپ», «عىلىم تاپپاي ماقتانبا!» اتتى 3 ٶلەڭٸ ەندٸ. قىسقا بولسا دا, بۇل ٶلەڭدەردٸ دەلدٸگٸ, ىرعاق-بۋىن سەيكەستٸگٸ جاعىنان سەتتٸ شىققان اۋدارما دەۋگە بولادى. سەبەبٸ بۇل ٶلەڭدەردٸ اۋدارۋعا تٷركٸتانۋشى يشتۆان ماندوكي قوڭىر, يوجەف تورما سەكٸلدٸ قازاق تٸلٸن جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرگەن عالىمدار كٶمەكتەسكەن. بۇل جيناقتا ماحامبەت ϴتەمٸسۇلى, عالي ورمانۇلى, جۇبان مولداعاليۇلى, سىرباي مەۋلەنوۆ, ولجاس سٷلەيمەنوۆ جەنە تاعى باسقا اقىنداردىڭ ٶلەڭدەرٸ دە بار.
«سونىمەن بٸرگە, قازاق تٸلٸنەن اۋدارما ساباقتارىندا ستۋدەنتتەرٸممەن بٸرگە ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸنەن ازداپ اۋدارىپ, وقىپ جٷرمٸز. بٸراز ٶلەڭٸن دە ماجارشالاۋعا تالپىنىس جاسادىق. الايدا اباي شىعارمالارىن باسقا تٸلگە ساپالى اۋدارۋ ٷشٸن سول ەلدٸڭ كەسٸبي اۋدارماشىلارىن, اقىن-جازۋشىلارىن تارتۋ كەرەك, بٸراق بۇل مەسەلە قاراجاتسىز شەشٸلمەيدٸ.
دەگەنمەن ابايدىڭ ەدەبي مۇراسى ماجار وقىرماندارىنا از دا بولسا تانىس. ماجار ەدەبيەتتانۋشىلارى ونىڭ تەرەڭ ويلى, كٶركەم پوەزيياسىن ەلەمنٸڭ اتاقتى اقىندارىنىڭ شىعارمالارىمەن قاتار قويعان. ماجار تٸلٸندەگٸ «ەلەم ەدەبيەتٸ انتولوگيياسىندا» اباي ەسٸمٸ ەلەم تانىعان بايرون, شيللەر, پۋشكين سەكٸلدٸ اقىندارمەن يىقتاسىپ تۇر. ماجار عالىمدارى ونىڭ قازاق ەدەبيەتٸندەگٸ ورنىن تۋرا تانىپ, جازبا ەدەبيەتتٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى رەتٸندە قابىلداپ, قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ ٸرٸ تۇلعالارىن ابايدىڭ اينالاسىندا زەرتتەيدٸ.
اۋدارمالاردىڭ دەنٸ كەڭەس دەۋٸرٸندە جاسالسا دا, قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العان سوڭ ماجارلار قازاق ەدەبيەتٸن, اباي شىعارمالارىن زەرتتەۋگە ۇمتىلىپ, قازٸر دە زور قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. بۋداپەشت قالاسىندا ابايعا ەسكەرتكٸش ورناتىلىپ, مەدەني ٸس-شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋىن ماجارلاردىڭ ابايعا, قازاق ۇلتىنا دەگەن زور قۇرمەتٸ دەپ بٸلۋ كەرەك. ماجارستانداعى سەگەد ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ التايستيكا كافەدراسىندا قازاقستان ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ەكٸ رەت اباي وقۋلارى ٶتكٸزٸلدٸ. اقىننىڭ شىعارماشىلىعى ماجار تٸلٸنە ەلٸ دە كٶپ اۋدارىلىپ, ەدەبي زەرتتەۋلەردٸڭ نەگٸزٸ بولارى كٷمەنسٸز. اقىننىڭ ٶزٸ: «بٸرەۋدەن بٸرەۋ الىپ, ەلگە تارار. بٸر كٸسٸ ەمەس جازعانىم جالپاق جۇرت قوي», - دەسە, ونىڭ رۋحاني مۇراسى تەك قازاق ەمەس, جالپاق جاھانعا تارادى»,- دەيدٸ راۋشانگٷل مۇقىشەۆا.
