قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆ پەن ەنەرگەتيكا مينيسترٸ نۇرلان نوعاەۆ كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ بارىسى جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەرگە ديزەل وتىنىن جەتكٸزۋ تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
2020 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن 22,5 ملن گا الاڭعا ەگۋ جوسپارلانعان, بۇل 2019 جىلعى دەڭگەيدەن 238 مىڭ گا كٶپ.
2020 جىلعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگٸس القاپتارىنىڭ قۇرىلىمى
س. وماروۆ اتاپ ٶتكەندەي, يمپورتتى الماستىرۋ ٷشٸن جەنە جوعارى رەنتابەلدٸ داقىلدار پايداسىنا ەگٸس الاڭدارىنىڭ قۇرىلىمىن ەرتاراپتاندىرۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
وسىلايشا, وسى جىلى مايلى داقىلداردىڭ الاڭى 122,2 مىڭ گەكتارعا, كٶكٶنٸس داقىلدارىنىڭ – 10 مىڭ گەكتارعا, باقشا داقىلدارىنىڭ – 1,5 مىڭ گەكتارعا, كارتوپ – 7,8 مىڭ گەكتارعا, ازىقتىق داقىلداردىڭ – 308,6 مىڭ گەكتارعا, قانت قىزىلشاسىنىڭ الاڭى 2,4 مىڭ گەكتارعا ۇلعايادى.
«بۇل ٸشكٸ نارىقتى ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىندار ٷشٸن شيكٸزات كٶلەمٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
كٶكتەمگٸ ەگٸن جۇمىستارىنىڭ بارىسى
قازٸرگٸ ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماقتارىندا ەگٸلٸپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, دەندٸ جەنە دەندٸ–بۇرشاقتى داقىلدار 9,6 ملن گەكتارعا نەمەسە جوسپارلانعان الاڭنىڭ 65%-ىنا, مايلى داقىلدار 2,3 ملن گەكتارعا (76%), كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارى مەن كارتوپ – 400 مىڭ گەكتارعا (85%), قانت قىزىلشاسى 20,5 مىڭ گەكتارعا (93%), ماقتا – 118 مىڭ گەكتارعا (100%), كٶپجىلدىق شٶپتەر 352 مىڭ گەكتارعا (100%) ەگٸلدٸ.
بۇل رەتتە, وڭتٷستٸك ٶڭٸردەگٸ وبلىستاردا, سونداي-اق اقتٶبە, اتىراۋ وبلىستارىندا ەگٸس جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. قازگيدرومەتتٸڭ بولجامىنا سەيكەس مامىردىڭ ٷشٸنشٸ ونكٷندٸگٸ جاڭبىرلى بولادى دەپ كٷتٸلۋدە, ەسٸرەسە بۇل قوستاناي, باتىس قازاقستان, اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان, شىعىس قازاقستان جەنە پاۆلودار وبلىستارىنا قاتىستى.
«وسىعان بايلانىستى سەبۋدٸ وڭتايلى مەرزٸمدە اياقتاۋ ٷشٸن ەربٸر جايماشۋاق كٷندٸ بارىنشا جەمٸستٸ پايدالانۋ, تۇرىپ قالۋدى بولدىرماۋ جەنە مٷمكٸن بولعان جاعدايدا, اگرەگاتتاردىڭ ەكٸ اۋىسىمدىق جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ شارالارىن قابىلداۋ قاجەت», — دەدٸ س. وماروۆ.
تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ
2020 جىلدىڭ استىعىنا رەسپۋبليكا بويىنشا ەگٸس ناۋقانىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن 2,5 ملن توننا تۇقىم دايىندالدى, بۇل تۇقىمدىق ماتەريالعا دەگەن قاجەتتٸلٸكتٸ تولىق قامتاماسىز ەتەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ بارلىق تۇقىمدار تەكسەرٸلدٸ, ولار 100% كونديتسيياعا سەيكەس كەلەدٸ.
جوعارى رەپرودۋكتسييالى تۇقىمدار 99% قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە 1-2 ساناتتى ەگٸس ستاندارتىنا 1,2 ملن توننا كونديتسييالىق تۇقىم, 3-ساناتىنا 400 مىڭ توننا سەيكەس كەلەدٸ. پاۆلودار جەنە باتىس قازاقستان وبلىستارىنا وسى باعىتتاعى جۇمىستى كٷشەيتۋ كەرەك.
مينەرالدى تىڭايتقىشتارمەن جەنە ٶسٸمدٸك قورعاۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ
س. وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن جوعارىلاتۋعا ەسەر ەتەتٸن فاكتورلاردىڭ بٸرٸ — مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى عىلىمي ۇسىنىستارعا سەيكەس ەنگٸزۋ. بٸراق, ٶكٸنٸشكە وراي, بٷگٸندە 2,5 ملن توننا قاجەتتٸلٸك كەزٸندە رەسپۋبليكادا شامامەن 500 مىڭ توننا مينەرالدىق تىڭايتقىشتار سالىندى.
«تىڭايتقىشتاردى ەنگٸزۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ ماقساتىندا 2020 جىلى 26,2 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيدييا قاراستىرىلعان, بۇل رەتتە وسى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بٶلٸنگەن 23,3 ملرد تەڭگەگە قوسا 2,8 ملرد تەڭگە قوسىمشا قاراجات بٶلٸندٸ, بۇل شامامەن 522 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋدى جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 120 مىڭ تونناعا ارتىق», — دەدٸ س. وماروۆ.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەرگە 395 مىڭ توننا تىڭايتقىش (جوسپاردىڭ 76%-ى) جەتكٸزٸلدٸ, ٶڭٸرلەردەگٸ ساقتاۋ قويمالارىندا قوسىمشا شامامەن 31,8 مىڭ توننا تىڭايتقىش بار. بۇل باعىت بويىنشا جۇمىس جالعاساتىن بولادى.
تىڭايتقىشتاردى ەنگٸزۋدٸڭ جوسپارعا ساي سەرپٸنٸ قىزىلوردا وبلىسىندا بايقالادى, وندا ەنگٸزٸلەتٸن مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ كٶلەمٸ عىلىمي نەگٸزدەلگەن نورمانىڭ 93%-ىن, سولتٷستٸك قازاقستاندا 36%-دى جەنە تٷركٸستان وبلىسىندا 27% قۇرايدى.
«باسقا وبلىستاردا تىڭايتقىش قولدانۋدىڭ تٶمەن دەڭگەيٸ بايقالادى, وسىعان بايلانىستى بارلىق وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸنە وسى جاعدايعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋدٸ جەنە جوعارى ٶنٸم الۋ ٷشٸن تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋدى ۇسىنامىز», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
2018 جىلى تىڭايتقىشتارعا سۋبسيدييا الۋ ٷشٸن اگروحيمييالىق كارتوگراممالاردىڭ بولۋى تۋرالى تالاپ ەنگٸزٸلگەن بولاتىن. شارۋالار تاراپىنان بٸلدٸرٸلگەن كٶپتەگەن ٶتٸنٸشتەر ەسەپكە الىنىپ, بۇل تالاپ 2021 جىلعا دەيٸن كەيٸنگە قالدىرىلدى.
«بٸز شارۋالاردىڭ دايىندالۋى ٷشٸن جەنە توپىراقتىڭ ناقتى اگروحيمييالىق جاي-كٷيٸن ەسكەرە وتىرىپ تىڭايتقىشتار قاجەت بولعان جەردە عانا ەنگٸزٸلۋٸ ٷشٸن ۋاقىت (2 جىل) بەردٸك», — دەدٸ س. وماروۆ.
وسى ۋاقىت ٸشٸندە توپىراققا اگروحيمييالىق تالداۋ جٷرگٸزۋ بويىنشا قىزمەت كٶرسەتەتٸن, قازٸرگٸ زامانعى جوعارى تەحنولوگييالىق جابدىقتارى بار جاڭا اككرەديتتەلگەن زەرتحانالار اشىلدى.
س. وماروۆ زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ ٷشٸن ۋاقىتتىڭ جەتكٸلٸكتٸ بولعانىن, وسىعان بايلانىستى وبلىستاردىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر اراسىندا 2021 جىلى جەنە ودان كەيٸنگٸ جىلدارى سۋبسيدييا الۋ ٷشٸن توپىراقتى اگروحيمييالىق زەرتتەپ-قاراۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى تيٸستٸ تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋٸ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
جەرگٸلٸكتٸ وبلىستار بيۋدجەتتەرٸندە پەستيتسيدتەردٸ سۋبسيدييالاۋعا 2020 جىلعا 37 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن, بۇل شامامەن 16,6 ملن ليتر پەستيتسيدتٸ سۋبسيدييالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
العاشقى رەت گەربيتسيدتەر عانا ەمەس, سونىمەن قاتار فۋنگيتسيدتەر مەن ينسەكتيتسيدتەر دە سۋبسيدييالاناتىن بولادى. جالپى بۇل ەگٸستٸكتٸڭ فيتوسانيتارييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ
كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋ ٷشٸن اقپان-ماۋسىم ايلارى مەزگٸلٸنە 395 مىڭ توننا ديزەل وتىنى بٶلٸندٸ.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا بەكٸتٸلگەن كەستەگە سەيكەس 314 مىڭ توننا نەمەسە بارلىق كٶلەمنٸڭ 80%-ىن جەتكٸزۋ بويىنشا شارتتار جاسالدى, ونىڭ ٸشٸندە ٶڭٸرلەرگە 259 مىڭ توننا (65%) تيەپ-جٶنەلتٸلدٸ.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ دايىندىعى
اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرالىمدارىندا كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ قاجەتتٸ سانى بار.
جىل سايىن ماشينا-تراكتور پاركٸن جاڭارتۋ بويىنشا جەنە ەگٸس تەحنيكاسىنىڭ زاماناۋي تٷرلەرٸن ساتىپ الۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلەدٸ.
مينيسترلٸك وبلىستاردىڭ ەكٸمدٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ, كارانتيندٸك رەجيمنٸڭ قولدانىلۋ ۋاقىتىندا سەرۆيستٸك قىزمەتتەردٸڭ, سونداي-اق جٶندەۋ بريگادالارىنىڭ كەدەرگٸسٸز قوزعالۋىنا قاتىستى بارلىق مەسەلەلەردٸ پىسىقتاعان.
كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ
اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سۋبەكتٸلەرٸن قولداۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى جٷرگٸزۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 70 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتٸك نەسيە بٶلٸندٸ. قاراجات رەسپۋبليكانىڭ 2,4 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرۋشٸسٸنە بەرٸلٸپ, كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە باعىتتالدى.
سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە 100 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا 19,1 ملرد تەڭگەگە 331 ٶتٸنٸم قابىلداندى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن فورۆاردتىق ساتىپ الۋدى جٷزەگە اسىرۋ جۇمىستارى باستالدى.
24,5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قاراجات بٶلٸندٸ, وعان بيداي, ارپا, مايلى داقىلدار جەنە قاراقۇمىق سيياقتى داقىلدار ساتىپ الىناتىن بولادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا 21,5 ملرد تەڭگەگە ٶتٸنٸم قابىلداندى.
قامتاماسىز ەتۋ رەتٸندە ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸڭ دە, ەلەۋمەتتٸك-كەسٸپكەرلٸك كورپوراتسييالاردىڭ دا كەپٸلدٸكتەرٸ قابىلدانادى. بۇل فەرمەرلەردٸڭ ٶتٸمدٸ كەپٸلدەرٸنٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مەسەلەسٸن شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جەنە ساپالى جٷرگٸزۋ ٷشٸن قولدا بار بارلىق رەسۋرستار مەن قۇرالدار پايدالانىلۋدا, بۇل كٶزدەلگەن جۇمىستاردى وڭتايلى اگرارلىق مەرزٸمدە اياقتاۋعا العىشارتتار تۋعىزادى», — دەدٸ س. وماروۆ سٶزٸن تٷيٸندەپ.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ نۇرلان نوعاەۆ ٶز كەزەگٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىن ارزانداتىلعان باعامەن ديزەل وتىنىمەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا سەيكەس ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ «وبلىستاردى مٶز-گە 2020 جىلعى دالا جۇمىستارىنا ديزەل وتىنىن جەتكٸزۋ بويىنشا بەكٸتۋ كەستەسٸ» بەكٸتٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بٷگٸندە جوسپاردىڭ 63%-ى نەمەسە 245 مىڭ توننا ٶڭٸرلەرگە تٶمەن باعامەن جەتكٸزٸلدٸ.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەرٸ بٷگٸنگٸ كٷنٸ ليترٸ 165 تەڭگەدەن ديزەل وتىنىن ساتىپ الۋدا.
«قوسىمشا 62 مىڭ تونناعا ۇسىنىس تٷستٸ. بٸز ونى قابىلدادىق. قوسىمشا 20 مىڭ توننا جٶنەلتٸلدٸ. قالعان جەتكٸزٸلٸمدەر بەكٸتٸلگەن كەستەگە سەيكەس جٷرگٸزٸلەدٸ. بٸزدٸڭ تاراپىمىزدان ەشقانداي كەدەرگٸ جوق», — دەدٸ ن. نوعاەۆ.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق باسقارما تٶراعاسى احمەتجان ەسٸموۆ اۋىلدىق جەرلەردە كوممەرتسييالىق ەمەس كووپەراتيۆتەر قۇرۋ جوباسىنىڭ نەتيجەلەرٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ. جوبانىڭ ماقساتى — كووپەراتسييا ەسەبٸنەن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ.
«بۇل – شاعىن جوبا. ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا اقمولا وبلىسى اقكٶل اۋدانىندا ٸسكە اسىرىلا باستادى. العاشقى نەتيجەلەر بار. اتاپ ايتقاندا, بورداقىلانعان ٶگٸزشەلەردەن تٷسكەن تٷسٸم اۋلالىق بورداقىلاۋعا قاراعاندا 35-40%-عا جوعارى بولدى. جوبا شاعىن بولعانىمەن, ەدەۋٸر جۇمىس جٷرگٸزٸلدٸ. جوبا ايتارلىقتاي نەتيجەلٸ بولدى», — دەپ ا. ەسٸموۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ مەن اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸنە وسى جوبانى ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن نازارعا الۋ تۋرالى ايتتى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى رومان سكليار جالپى ەگٸس ناۋقانى وڭتايلى جىلدامدىقپەن جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. تۇقىممەن, تەحنيكامەن, وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەماسى جوق. كارانتين كەزەڭٸندە فەرمەرلەردٸڭ سەرۆيستٸك سەرٸكتەستٸگٸ جەنە جابدىقتاردىڭ تاسىمالدانۋ مەسەلەلەرٸ شۇعىل تٷردە شەشٸلدٸ. ر. سكليار ەكٸمدەرگە ديزەل وتىنىن ۋاقىتىندا جەتكٸزۋدٸ عانا ەمەس, ونىڭ ساپاسىنىڭ جاقسى بولۋىن دا قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
