قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن سەلەكتورلىق وتىرىستا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسى قارالدى. يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ قايىربەك ٶسكەنباەۆ بايانداما جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
اعىمداعى جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 15 ملن. شارشى مەتر نەمەسە 150 مىڭ تۇرعىن ٷي سالۋ جوسپارلانعان. مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييالار ەسەبٸنەن ەلەۋمەتتٸك جالعا بەرٸلەتٸن جەنە كرەديتتٸك 38 300 پەتەر (2,2 ملن شارشى مەتر) ساتىپ الىنادى جەنە سالىنادى.
ونىڭ ٸشٸندە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷي سالۋعا جەنە ساتىپ الۋعا 90 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن.
جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷيمەن 12 600 وتباسىنى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان, سونىڭ ٸشٸندە:
- 6 000 كٶپ بالالى وتباسى;
- 1 000 جاس مامان;
- 5 600 حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنىڭ ساناتىنا جاتاتىن كەزەكتە تۇرعاندار.
ق. ٶسكەنباەۆ حابارلاعانداي, كرەديتتٸك تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا 2017 جىلدان باستاپ 207 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. بۇل قاراجات ەكٸمدٸكتەردە رەۆولۆەرلٸك نەگٸزدە اينالىمدا, سونىڭ ٸشٸندە جىل سايىن شامامەن 101 ملرد تەڭگەگە تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۇلتتىق بانك داعدارىس كەزٸندە قۇرىلىس سالاسىن قولداۋ جەنە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن 180 ملرد تەڭگە قوسىمشا بٶلدٸ. وسى قاراجاتتى الۋ ٷشٸن ەكٸمدٸكتەر وبليگاتسييالار شىعارۋعا دايىندالىپ جاتىر. وبليگاتسييالار شىعارۋ 7 سەۋٸرگە جوسپارلانعان», — دەدٸ يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ.
4 ٶڭٸر (نۇر-سۇلتان قالاسى, جامبىل, قىزىلوردا, قوستاناي وبلىستارى) وبليگاتسييالاردى ساتىپ الۋعا دايىن, 12 ٶڭٸر ٸسكە اسىرىپ جاتىر. بارلىعى كرەديتتٸك تۇرعىن ٷيمەن 25 700 وتباسى قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى.
«تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸ اعىمداعى جىلى 49 ملرد تەڭگە ەسەبٸنەن كٶپ بالالى وتباسىلارعا, تولىق ەمەس وتباسىلارعا جەنە مٷگەدەك بالالارى بار وتباسىلارعا جىلدىعى 2%-بەن جەڭٸلدٸكتٸ قارىزدار بەرۋدٸ جالعاستىرادى. تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن 5 مىڭ ازامات جاقسارتادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸ 2019 جىلدان باستاپ 49,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا 4955 قارىز بەرگەن», — دەدٸ ق. ٶسكەنباەۆ.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ اياسىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى قاۋلىنىڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەر مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك تەتٸگٸن ەنگٸزۋ بٶلٸگٸندە پيلوتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋعا, قارجىلاندىرۋدى 180 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايتۋعا, 1 شارشى مەتر ٷشٸن قۇرىلىستىڭ شەكتٸ قۇنىن ارتتىرۋعا جەنە كرەديتتٸك تۇرعىن ٷي بويىنشا نەتيجەلەر كٶرسەتكٸشتەرٸن تٷزەتۋگە بايلانىستى.
«وتاندىق قۇرىلىستى قولداۋ كەزٸندە قۇرىلىس يندۋستريياسىنا ەرەكشە مەن بەرٸلەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ قۇرىلىس ٶنٸمدەرٸ نارىعىندا نەگٸزگٸ ماتەريالدارعا قاجەتتٸلٸك 669 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. 330 ملرد تەڭگەگە ٶنٸم ٶندٸرٸلٸپ جاتىر. يمپورتتى الماستىرۋ جۇمىسى شەڭبەرٸندە 33 جاڭا جوبا ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر. وسى كەسٸپورىندار ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن يمپورتتىڭ ٷلەسٸ 54%-عا تٶمەندەيدٸ», — دەدٸ ق. ٶسكەنباەۆ.
سونىمەن قاتار تاباقتى شىنىعا قاجەتتٸلٸكتٸ جابۋ ٷشٸن قىزىلوردا وبلىسىندا قۇنى 32 ملرد. تەڭگە بولاتىن شىنى زاۋىتى سالىنىپ جاتىر. قوسىمشا نۇر-سۇلتان قالاسىندا قۇنى 13 ملرد تەڭگە بولاتىن پوليەتيلەندٸ قۇبىر ٶندٸرٸسٸ ٸسكە قوسىلدى («Kerim plastik pipes» جشس). كەراميكا ٶندٸرٸسٸ («زەردە كەراميكا اقتٶبە» جشس) 26 ملرد تەڭگەگە جەنە ارماتۋرا ٶندٸرٸسٸ 40 ملرد تەڭگەگە («تاراز ارماتۋرا زاۋىتى» جشس) ۇلعايادى. قوسىمشا ٸرٸ قۇرىلىس كومپانييالارىمەن جەنە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى» اق-مەن بٸرلەسٸپ «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا 100% يمپورت الماستىراتىن وتقا تٶزٸمدٸ كٸرپٸش, جابىن ماتەريالدارى, سانفايانس جەنە لاك-بوياۋ بۇيىمدارى ٶندٸرٸسٸ جوبالارىن ٸسكە قوسۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ قۇرىلىس سالاسىنا جەنە ارالاس سالالارعا (قۇرىلىس يندۋستريياسى, لوگيستيكا, ساۋدا, قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە ت.ب.) شامامەن 642 مىڭ قازاقستاندىق تارتىلعان.
تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ پيلوتتىق جوباسى بويىنشا قوسىمشا بٶلٸنگەن قاراجات شەڭبەرٸندە 15 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلىپ جاتىر. قۇرىلىس يندۋستريياسىندا 29 مىڭنان استام ازامات جۇمىسقا ورنالاستى. يمپورتتى الماستىراتىن 33 كەسٸپورىندا شامامەن 8 مىڭ جۇمىسشى ەڭبەك ەتەتٸن بولادى.
«ەسٸرەسە, وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردە قۇرىلىس ماۋسىمى باستالدى. قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس. ال كەيبٸر ٶڭٸرلەر كەيٸنٸرەك قارجىلاندىرۋدى كٶزدەپ وتىر. بۇل نىسانداردى ۋاقىتىلى پايدالانۋعا بەرۋگە تەرٸس ىقپالىن تيگٸزەدٸ. ٶڭٸرلەردٸ جۇمىستاردى جەدەلدەتٸپ, تۇرعىن ٷيلەردٸ پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا جوسپارلى كٶرسەتكٸشتەردٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ سۇرايمىن», - دەپ قوستى پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى رومان سكليار.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەكٸمدٸكتەر وبليگاتسييالاردى ساتىپ, «بەيتەرەك» ۇبح» اق-ىنان قارجى الۋعا ەزٸر بولۋى تيٸس. الايدا ٶڭٸرلەر ۇيىمداستىرۋشىلىق مەسەلەلەرٸن ەلٸ كٷنگە دەيٸن تولىق پىسىقتاپ ٷلگەرگەن جوق. ٶڭٸرلەردٸڭ اينالىمىندا «بەيتەرەك» ۇبح» اق-ىنان تۇرعىن ٷي سالۋعا تارتىلعان قاراجات بار, بٸراق ولار مٸندەتتەمەلەرٸن ٶتەۋگە تارتۋ تۋرالى ٶتٸنٸش بٸلدٸرگەن جوق. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى, سەبەبٸ بۇل قاراجاتتىڭ اينالۋى مەن تۇرعىن ٷيدٸڭ پايدالانۋعا بەرٸلۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. باعدارلاما تالاپتارىن مٷلتٸكسٸز ساقتاۋ قاجەت.
