Azyq-túlikti jetkizý tizbegindegi problemalar pandemiia kezinde bastaldy jáne Resei men Ýkraina qaqtyǵysynda aitarlyqtai nasharlai tústi. Bul týraly Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary keńesi (AÓSShK) Iskerlik keńesiniń 5-shi plenarlyq otyrysynda aityldy, dep habarlaidy QazAqparat agenttigi.
AÓSShK Iskerlik keńesiniń basqarma tóraǵasy, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy prezidiýmynyń tóraǵasy Raiymbek Batalovtyń aitýynsha, iskerlik keńes pen biznes-forýmnyń mereitoilyq otyrysynyń mańyzdy taqyryby – azyq-túlik qaýipsizdigi.
«Búgingi álemdik tendentsiia – basty faktor endi baǵa emes, azyq-túliktiń qoljetimdi bolýy ekenin de kórsetedi jáne bul úrdis aldaǵy jyldary óte mańyzdy bolmaq. Bul jaǵdaida bizge agroónerkásip keshenin damytý máselesine barynsha tiimdi turǵydan qaraý kerek. Bul óz azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń tiimdi eksporty geografiiasyn keńeitýge yqpal etedi. Klimattyq aimaqtarynyń, aýmaqtyq ornalasýynyń jáne tabiǵi-resýrstyq áleýetiniń arqasynda Qazaqstan taiaý arada búkil Orta Aziia men Shyǵys úshin «azyq-túlik fabrikasyna» ainala alady. Búgingi kezdesý atalǵan salalarda memleketter aldyna qoiylǵan mindetterdi zerdeleýge, AÓSShK elderiniń tájiribesimen tanysýǵa, ózara tiimdi yntymaqtastyqty damytý úshin ortaq jáne qolaily birlesken usynymdar ázirleýge múmkindik bererine úmittenemin», - dedi Raiymbek Batalov plenarlyq otyrystyń ashylýynda.
Al QR Prezidenti janyndaǵy Reformalar jónindegi joǵary keńes tóraǵasynyń orynbasary ser Sýma Chakrabarti qazirgi ýaqytta azyq-túlik qaýipsizdigi óte aýqymdy másele bolyp otyrǵanyn aitty.
«Jetkizý tizbegindegi problemalar pandemiia kezinde bastaldy jáne Resei men Ýkraina qaqtyǵysynda aitarlyqtai nasharlai tústi. Bul eki el aýylsharýashylyq taýarlarynyń iri óndirýshileri edi. Keibir baǵalaý boiynsha osy jyldyń sońyna deiin 1, 9 milliard adamǵa azyq-túlik qaýipsizdigi máselesi áser etedi. Ýkrainada soǵys bastalǵannan beri 20-dan astam el eksportqa shekteý engizdi, kóptegen basqa elder de osy shekteýlerdi qaitalaýy múmkin. Buǵan yqpal etetin negizgi faktorlardyń biri – elder arasyndaǵy azyq-túliktiń erkin aǵynyn buzý bolyp otyr», - dedi ser Sýma Chakrabarti.
Onyń aitýynsha, bul problema birneshe ondaǵan jyldar boiy baiqalmaǵan búkil álemdegi infliatsiianyń kóterilýine ákep soǵady. Boljamdarǵa sáikes, bul úrdis birneshe ýaqytqa sozylady.
«Azyq-túlik qaýipsizdigi máseleleri jáne azyq-túlik baǵasynyń edáýir ósýi negizinen tabysy tómen jáne ortasha elderge ziian keltiredi, óitkeni olar ulttyq tabystyń kóp bóligin azyq-túlikke jumsaidy. Bul turǵyda AÓSShK elderi birqatar salalarda yntymaqtasýy kerek. Birinshiden, tiimdi jáne turaqty tehnologiialardy qoldanýdy yntalandyrýymyz kerek. Kóptegen fermerler áli kúnge deiin dástúrli ádisterdi qoldanady. Jańa tehnologiialardy paidalaný ónimdilikti arttyrýǵa yqpal etýi tiis», - dedi ser Sýma Chakrabarti.
Ekinshiden, infraqurylymǵa investitsiia arttyrý qajet. Fermerler óz ónimderin tutynýshylarǵa tiimdi jetkize alýy úshin joldar men qoimalarǵa, tehnologiia jabdyqtaryna qarajat salynýy kerek.
«Úshinshiden, qarjylandyrý fermerler úshin qoljetimdi bolýy qajet. Kóptegen fermerler birneshe sebeppen qarjylandyrýǵa qol jetkize almaidy, sonyń ishinde kepildiń bolmaýy jáne nesie tarihynyń bolmaýy da ról oinaidy. Sonymen qatar, aýyl sharýashylyǵyna memlekettik qoldaý ádette shaǵyn fermerlerge emes, iri kompaniialarǵa kórsetiledi jáne biz fermerlerdi jaqsy qarjylandyrýdy jáne qarjylyq qoldaýdy birkelki bólýdi qarastyrýymyz kerek. Naryqqa baǵdarlanǵan sheshimderdi ázirleý úshin AHQO siiaqty platformalardy paidalanýǵa tiispiz», - dedi sarapshy.
Tórtinshiden, spikerdiń aitýynsha, halyqaralyq saýdadaǵy irkilisti barynsha azaitý kerek.
«Bizge halyqaralyq yntymaqtastyq barynsha ashyq saýda aǵynyn saqtaý men eksportqa tyiymdardy barynsha azaitý, basqa eldermen sharalardy úilestirý úshin qajet. Bul azyq-túlik ónimderiniń elder arasynda kedergisiz qozǵalýyna jáne importqa kóp táýeldi elderdegi kúizelisti azaitýǵa yqpal etedi. ShOB jáne azyq-túlik aýyl sharýashylyǵy sektory bizdiń ekonomikamyzdyń mańyzdy quramdas bóligi bolyp sanalady. Eger bul eki sektor nashar jumys istese, eshteńe jumys istei almaidy. Bul eki sala bizdiń elderimizdiń áleýmettik órkendeýi úshin, ásirese kedeilik pen teńsizdikke bailanysty problemalar týrasynda óte mańyzdy. Sondyqtan olarǵa erekshe nazar aýdarǵan jón. Odan bólek, ásirese aimaqtyq investitsiialyq klimat qiyn bolýy múmkin sońǵy birneshe jylda AÓSShK músheleri búkil óńirge paida ákeletin sheshimderdi tabý úshin bir-birimen tyǵyz jumys isteýi kerek», - dedi dedi Reformalar jónindegi joǵary keńes ókili.
Buǵan deiin plenarlyq otyrysta ser Sýma Chakrabarti shaǵyn biznestiń protsesten artta qalý qaýpi bar ekenin, Úkimettiń shaǵyn jáne orta bizneske basa mán berýi qajettigin aitqan edi. Óitkeni tsifrlyq sheshimder negizinen iri kásiporyndar úshin jasalady jáne shaǵyn jáne orta biznes úshin tym qymbat bolýy múmkin.
«Úkimet shaǵyn jáne orta biznestiń jumys oryndaryn ashýdaǵy mańyzdylyǵyn eskere otyryp, olardyń ósýi men damýy úshin, onyń ishinde tsifrlyq protsesterdi engizý úshin jaǵdai jasap, bar kúsh-jigerin jumsaýǵa tiis. Sońǵy 10 jylda EYDU elderi Qazaqstandaǵy bizneske normativtik júktemeni tómendetý boiynsha jumys istedi. Osydan keiin ótken jyly retteý tásiline negizdelgen zańnama qabyldandy. Jaqynda Ulttyq kásipkerler palatasy shaǵyn jáne orta biznesti qoldaýǵa basa mán berdi jáne bul óte mańyzdy. Biraq AÓSShK múshe memleketter men iskerlik keńes shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý maqsatynda yntymaqtasa alar edi», - dedi ser Sýma Chakrabarti.
Aita keteiik, Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń qurylǵanyna biyl 30 jyl toldy. Atalǵan uiymnyń quramynda 27 memleket bar jáne bul uiym Aziia aýmaǵynyń 90 paiyzyn qamtidy.
Sonymen birge biylǵy 27-29 maýsym kúnderi «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy ornyqty damý, áleýmettik jaýapkershilik jáne ósý máselelerine arnalǵan «Astana Finance Days» V konferentsiiasyn ótkizedi.
Astana Finance Days – óńirdegi qarjy salasyndaǵy eń iri konferentsiialardyń biri. Sońǵy tórt jylda bul konferentsiia júzden astam elden 15 myńnan astam qatysýshyny qamtyǵan. Biylǵy «Ornyqty damý, áleýmettik jaýapkershilik, ósý» konferentsiiasynda sarapshylar kapital naryqtary, Islam qarjysy, Fin&Tech, jasyl damý, investitsiia taqyryptaryn talqyǵa salady.
