Koronavirýs pandemiiasy saldarynan ótken 2020 jyl aýyr synaqqa tol bolǵanymen, qazaqtyń ónerli órenderi álemdik saiystarda biikten kórindi, el ishinde de birqatar mańyzdy mádeni sharalar ótti. Imanbek Zeikenov, Qaraqat Bashanova syndy jańa esimder jer júzine tanyldy. QazAqparat agenttigi 2020 jyldaǵy Qazaqstannyń basty mádeni jetistikterine sholý usynady.
Mereitoilar jyly
2020 jyly halqymyzdyń uly oishyly, aqyn Abaidyń 175 jyldyǵy men dala danyshpany, adamzattyń ekinshi ustazy ál-Farabidiń 1150 jyldyq jáne «Ulyq Ulys» Altyn Ordanyń 750 jyldyq mereitoilary atalyp ótti.
Mereitoi aiasynda Abai shyǵarmalary shet tilderine aýdarylyp, jinaqtary qaita jaryq kórdi. Serialdar túsirilip, baiqaýlar uiymdastyryldy. Uly aqyn biýsti men eskertkishteri álemniń túrli elderinde ornatyldy. Al Abai atyndaǵy kósheler Iordaniia astanasy Ammanda, Bolgariianyń Varna qalasynda, Argentinanyń Rosario qalasynda ashyldy. Abaidyń 175 jyldyq mereitoiy týraly barlyq aqparat agenttiktiń arnaiy aidarynda kórsetilgen.
Uly oishyl Ábý Nasyr ál-Farabitýraly da ǵylymi konferentsiialar men seminarlar uiymdastyryldy. Jańa kitaptar jaryq kórip, derekti filmder túsirildi. Qazaq ulttyq ýniversitetinde ál-Farabidiń ǵylymi-tehnologiialyq alqabyn qurý jónindegi bastama qolǵa alynýda. Túrkistan oblysyndaǵy ál-Farabi murasyn jańǵyrtý jáne Otyrar qalashyǵyn iri týristik klaster retinde qalpyna keltirý boiynsha birqatar is-sharalar kesheni ótkizilgen. 19 qazan kúni Nur-Sultan qalasynda ál-Farabidiń mereitoiyna arnalǵan qisyndy aiaqtalý sharasy – halyqaralyq forým onlain tártibinde ótti. Oǵan BUU, IýNESKO ókilderi, Iran, Túrkiia, Ázerbaijan, Ulybritaniia, Mysyr, Izrail jáne t.b. elderdiń bilik ókilderi, ministrler, diplomattar, JOO rektorlary, belgili ǵalymdar qatysty.
«Abai» telearnasy ashyldy
Abai mereitoiynyń eń jarqyn kórinisi mádeni-aǵartý baǵytyndaǵy «Abai» telearnasynyń ashylýy boldy. «Aqyl oidyń ainasy» uranymen ashylǵan «Abai tv» telearnasy qazaq jáne orys tilderinde táýligine 17 saǵat habar taratady. Teleónimderdiń 80 paiyzy qazaq tilinde efirge shyǵady. Arna «Otau TV» ulttyq spýtniktik operatory, «Alma TV», «ID TV» kabeldik jelileri arqyly taralady. www.abaitv.kz resmi saity arqyly onlain kórý múmkindigi bar. Telearna ulttyq jáne álemdik óner men mádeniettiń injý-marjanyn, túrli ulttardyń ádebi jáne tarihi mura jaýharlaryn, spektakl, balet siiaqty bekzada óner túrlerin kórermenge usynady. Otandyq televiziia kóshine uly aqynnyń 175 jyldyq mereitoiy qarsańynda qosylyp otyrǵan jańa arnanyń negizgi mindetteriniń biri - hakim Abai murasyn damytý isin ilgeriletý.
Elordadaǵy jańa teatr jáne jańa ǵimarat
Abaidyń 175 jyldyǵyna orai Táýelsizdik merekesi qarsańynda elordada mýzykalyq jas kórermen teatry saltanatty túrde ashyldy. Óz jumysyn biyl 1 qazanda bastap ketken teatrǵa kasting arqyly 50-den astam jas ártis tańdap alyndy.
Mýzykalyq jas kórermen teatry shymyldyǵyn M. Áýezovtiń «Abai-Toǵjan» mýzykalyq dramasymen ashty. Qoiylymda Abaidyń rólin jas ártis Aian Ótepbergen somdasa, al onyń ǵashyǵy Toǵjandy Arelina Amangeldieva oinady. Sondai-aq, Abaidyń anasy Uljannyń rólin 71-shi Kann halyqaralyq kinofestivaliniń jeńimpazy, tanymal aktrisa Samal Esliamovaǵa somdaý buiyrdy. Qoiylymnyń mýzykalyq keńesshisi – Dimash Qudaibergen. Jańa teatr elordadaǵy Q. Qýanyshbaev atyndaǵy memlekettik akademiialyq qazaq mýzykalyq teatrynyń burynǵy ǵimaratyna ornalasty.
Al 30 jyldyq tarihy bar astanalyq Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik akademiialyq qazaq mýzykalyq drama teatry jańa ǵimaratqa kóshti. Jańa ǵimarat Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen salyndy. Jeltoqsan aiynda jańa ordadaǵy HHH teatr maýsymy qalyptasqan dástúr boiynsha M.Áýezovtiń «Abai» qoiylymymen ashyldy . Qoiýshy rejisseri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Á.Orazbekov.
Sonymen birge, Nur-Sultanda EKSPO-2017 mańyndaǵy Nomad City Hall teatryna Ázirbaijan Mámbetovtiń esimi berildi. Ázirbaijan Mámbetov esimi ónersúier qaýymǵa jaqsy tanys. Ult mádenietiniń eńsesin tikteýge zor úles qosqan Ázirbaijan Mádiuly Mámbetov – teatr ǵana emes, kino salasynda da ózindik qoltańbasy qalǵan iri tulǵa.
Qazaqstannyń eki teatry men mýzeii TMD úzdik bestiginde
15 sáýirdegi Halyqaralyq mádeniet kúnine orai, TýrStat portaly kórermenniń suranysyn, teatr saittary men áleýmettik jelilerdegi onlain-transliatsiialardy zerttei otyryp, TMD-daǵy úzdik teatrlardyń reitingin jasady. Irikteý nátijesinde Almatydaǵy Abai atyndaǵy qazaq Memlekettik akademiialyq opera jáne balet teatry men Nur-Sultandaǵy «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatry úzdik teatrlardyń bestigine engen.
Sonymen birge, Almatydaǵy Á.Qasteev atyndaǵy Qazaqstan Respýblikasy Memlekettik óner mýzeii TMD elderiniń úzdik 5 mýzeiiniń qataryna kirdi.
Onlain sharalar
Naýryz aiynda «COVID19» pandemiiasyna bailanysty karantin tártibi kúsheigende, QR Mədeniet jəne sport ministrligi óner men sporttyń barshaǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin birqatar jobany onlain júrgizdi.
Atap aitqanda, kún saiyn saǵat 08:00-de #BizBirgemiz #AlǵaQazaqstan heshtegimen sportshylardyń qatysýymen tańǵy jattyǵý ótti. Bul joba aiasynda elge esimi tanys atletter turǵyndardy salaýatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa úndeidi.
Al #óneronline heshtegimen mədeniet salasynda onlain-dárister ótip, təjiribeli sheberler óz salasynyń qyr-syrymen tanystyrdy. #BizBirgemiz #AlǵaQazaqstan heshtegimen sport taqyrybynda onlain-dərister men jarystar ótti. Munda sport maitalmandary ər sport túriniń qalyptasýy, tarihy, damýy jaiynda baiandaidy.
«Karantindegi juldyz» aidarymen estradamyzdyń tanymal ənshileri onlain-kontsert berdi jáne tyńdarman tarapynan qoiylǵan suraqtarǵa jaýap berip, pikir almasty. Olardyń arasynda tanymal ánshiler Roza Rymbaeva, Tolqyn Zabirova, Jubanysh Jeksenuly, Sáken Maiǵaziev, Medeý Arynbaev bar.
Dimash Qudaibergen – Qazaqstannyń brendi
Qazaqstannyń brendine ainalǵan Dimash Qudaibergenniń shyǵarmashylyǵynda da jaqsy jańalyqtar barshylyq. Biyl ánshiniń úsh beinebaiany jaryq kórdi, olar «Across Endless Dimensions», «Qairan elim» jáne «Ia skýchaiý po tebe» dep atalady.
Jyl basynda Dimashtyń Eýropa qalalaryndaǵy kontserti bastaldy jáne Krasnodar, Qazan, Máskeý, Kiev, Riga, qalalarynda óner kórsetip úlgerdi. Degenmen, kornavirýs pandemiiasy saldarynan Dimashtyń «Arnau Tour» álemdik týrnesi aiasyndaǵy Praga, Gambýrg, Diýsseldorf, Shtýtgart pen Minsktegi kontsertteri keiinge shegerildi.
Sondai-aq, biyl Dimash Qudaibergen ózi týraly Manga D’R’S’ atty jańa komikstiń keiipkeri atandy. Komiksti álemniń 7 tilinde elektrondy nemese baspa túrinde arnaiy saittan satyp alýǵa bolady. Oqiǵa jelisi 2019 jyldyń 10 jeltoqsanynda Dimashtyń Niý-Iorktegi kontsertinen bastaý alady. Sonymen birge, manga komandasy jahandyq jáne orys, japon, qytai tilderindegi áleýmettik jelilerden paraqsha ashty.
Qazaqstandyq ánshiniń Polshadaǵy jankúierleri «Dimash» radiosyn ashty. Ol jerde qandai baǵdarlama bolatyny josparlanyp, keste qurylady. Sondai-aq onlain habar taratatyn jáne baǵdarlama shyǵaratyn stýdiiasy bar. Radio taqyryptyq mýzykalar, reportaj, suhbat, týrizm baǵytyndaǵy baǵdarlama, balalar men eresekterge arnalǵan avtorlyq baǵdarlamalar usynady dep josparlanýda.
Sonymen birge, Chilide Dimashtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan radio iske qosyldy. «DEARMASH FM» internet-radiosynda aptanyń 7 kúninde Dimash Qudaibergenniń ánderi shyrqalady.
Radiostantsiia Dimashtyń shyǵarmashylyǵyn, Qazaqstannyń mádenietin nasihattaý maqsatynda ashylǵan. Internet radiony Chili halqy ǵana emes, barlyq Latyn Amerika tyńdai alady. Ár juma saiyn, Chilidiń jergilikti ýaqytymen 22.00-de «DEARMASH FM» radiosynda Dimash Qudaibergenniń oryndaýyndaǵy ándermen birge, arnaiy baǵdarlama usynylady. Onda qazaqstandyq ánshiniń shyǵarmashylyq joly, Qazaqstan týraly málimetter beriledi.
Odan bólek, Dimash ánderi Amerika, Ispaniia, Latviia radiolarynda shyrqalyp, AQSh pen Túrkiia telearnalarynan kórsetildi.
Daneliia Tóleshova AQSh baiqaýynda baq synady
Qazaqstandyq 14 jastaǵy Daneliia Tóleshova Amerikanyń Got Talent baiqaýyna qatysyp, jartylai finalyna jetti. Jartylai finalda Daneliia britandyq tanymal ánshiniń Jessie J «Who you are» ánin oryndady.
Bastapqyda-aq, Daneliia America’s Got Talent shoý jobasynda qazylar alqasyn tań qaldyrǵan bolatyn. Onyń ónerine tánti bolǵan zal tik turyp, qol soqty.
Qazaqstandyq remiks «Gremmige» úmitker
Qazaqstandyq mýzykant Imanbek Zeikenovtiń SAINt JHN atty ánshiniń Roses ánine jazylǵan remiksi Grammy syilyǵyna usynyldy. Grammy — AQSh Ulttyq óner jáne dybys jazý akademiiasynyń jyl saiyn tabystalatyn syilyǵy. Júldeger akademiia belsendi músheleriniń daýys berý nátijesi arqyly 31 qańtarda anyqtalady.
Imanbek Remix laqap atymen tanymal Imanbek Zeikenov – aqsýlyq didjei jáne mýzykalyq prodiýser. Imanbek Zeikenov qazir de Aqsý qalasynda ata-anasymen birge turyp jatyr. Biyl ol Toraiǵyrov ýniversitetine oqýǵa tústi, biraq qazir qashyqtan oqidy. Mýzykanttyń aitýynsha, tanymal bolyp ketken «Roses» remiksin jasaý úshin bar bolǵany 2 saǵat 20 minýt ýaqyty ketken.
Sonymen birge, qazaqstandyq mýzykant jáne mýzykalyq prodiýser Monaldin-niń (Madiiar Ońaldin) tanymal ánshi K-Maro-nyń «Femme Like U» ánine jasaǵan remiksi «Iandeks.Mýzyka» platformasynda «Jyldyń úzdik elektrondy áni» atandy. Ánshi Emma Piterspen birge jasalǵan remiks álemdik mýzykalyq charttarda ozyp shyǵyp, biylǵy jazdyń hitine ainaldy. Trek álemniń Shazam qosymshalarynda, jiyrma elde birinshi orynǵa shyqty jáne mýzykalyq platformalarda milliondaǵan adam tyńdaǵan.
Qaraqat Bashanova – Eýrobaiqaý júldegeri
2020 jyldyń taǵy bir este qalarlyq esimi – Qaraqat Bashanova. Qaraqat Bashanova Junior Eurovision XVIII án baiqaýyna Qazaqstan atynan qatysyp, ekinshi oryn aldy. Ol baiqaýda óziniń ákesine arnaǵan «Forever» ánin shyrqady. Frantsiianyń atynan qatysqan Valentinaǵa birinshi oryn buiyrsa, úshinshi oryndy ispaniialyq Solea ielengen.
8 qazan kúni Junior Eurovision baiqaýynyń resmi saitynda Qaraqat Bashanovanyń «Forever» atty ánine túsirilgen beinebaiany jariialandy. Jobanyń avtory - belgili qazaqstandyq stsenarist jáne rejisser Málik Zenger. Tarihi ózgeshelikterdi eskere otyryp, kiimderdi egjei-tegjeili oilastyrýmen tanymal stilist Anarbek Járdemov bastaǵan «Qazaqfilm» AQ mamandary ainalysty. Túsirilim Almaty qalasynda ótti.
Kóbeituz, kúi jáne qyz
Álemdegi tanymal sán jýrnaldarynyń biri Vogue óziniń Instagram paraqshasynda qazaqstandyq dombyrashy týraly post jariialady. Astanalyq dombyrashy Marjan Qapsamat kúlgin tústi Kóbeituz kóliniń ortasynda ólimdi ómir jeńetin ánuran – «Keruǵly» kúiin shertken.
«Qazaqstannyń ejelgi mádenietin zamanaýi Instagram álemine engizgen Qazaqstan, nursultandyq Marjan Qapsamatpen tanys bolyńyzdar. 23 jastaǵy qyz Qazaqstannyń ulttyq aspaby, uzyn moiny men almurt tárizdi pishini bar eki ishekti liýtna - dombyrada oinaidy, - dep jazǵan Vogue videonyń astyna.
Ulttyq dombyra kúni álemniń 25 elinde kúi tartyldy
Jyl saiyn shildeniń alǵashqy jeksenbisine toilanatyn Ulttyq dombyra kúni álemniń 25 elinde kúi tartyldy.«QazAlliance» sheteldegi qazaqstandyqtar aliansy 20 maýsym men 5 shilde aralyǵynda «World Dombyra Festival» atty jahandyq joba ótkizdi. Joba aiasynda álemniń 25 eli men 36 qalasynan qazaqstandyqtar men etnikalyq qazaqtar dombyra tartqan.
Reseidiń Altai Respýblikasynyń turǵyny Janaidar Nursaliev ánshi Dimash Qudaibergenniń qurmetine «Dimash Baijuma» kúiin arnady.
Al Qostanai oblysynyń Amangeldi aýdanynda 1000 dombyrashy bir mezette eki kúi oryndap, Ginnestiń rekordtar kitabyna endi. Dombyrashylar bir mezette Qurmanǵazynyń «Balbyraýyn» jáne «Kelinshek» kúilerin oryndaǵan.
«Uly dala zary» filmi Oskar júldesinen úmitti
Asharshylyq pen saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan «Uly Dala zary» filmi «Oskar» syilyǵynyń «Shet tildegi úzdik film» nominatsiiasyna usynyldy. «Oskar» syilyǵynyń qorytyndysy kelesi jyldyń sáýir aiynda jariialanady.
«Uly Dala zary» filmi – 1920-1933 jyldar aralyǵyndaǵy qazaq halqynyń basynan ótken Asharshylyq tarihyna arnalǵan kinotýyndy. Sol zulmat kezeńde qazaq halqy asharshylyqtan qyrylyp, aman qalǵany shetelde bosyp ketýge májbúr bolǵan edi. Filmniń tusaýkeseri 2020 jylǵy 7-9 qarasha aralyǵynda Los-Andjelestegi Halyqaralyq Aziia kinofestivalinde ótken. Ernar Málikovtyń aitýynsha, filmdi túsirýge bes jyldai ýaqyt ketken.
Qazaq kinosy álemdik baiqaýlarda
Jalpy biyl «Qazaqfilm» kinostýdiiasynyń 25 kinotýyndysy 51 halyqaralyq kinofestivalge qatysyp, 23 júldeli orynǵa ie boldy.
Qazaqfilm kinotýyndylary «Synshylar tańdaýy 2020» jyldyq qazaqstandyq kinopremiiaǵa usynylyp 5 nominatsiia boiynsha júldeli oryndarǵa qol jetkizgen. Sonymen qatar «Kompozitor» kórkem filmi Kanadada ótetin halyqaralyq kinofestivalde 4 júldeli oryndy («Úzdik kartina», «Úzdik rejissýra», «Úzdik áiel róli» Arýjan Jazylbekova, «Úzdik er adam róli», Berik Aitjanov) ielengen.
Sonymen birge, biyl Farhat Sháripovtyń «18 kilogerts» kartinasy Varshava halyqaralyq kinofestivaliniń Gran-pri syilyǵyna ie boldy. Rejisser Ernar Nurǵaliev túsirgen «Janym, aitsam senbeisiń ǵoi» komediiasy Reseidiń «Kinoshok» festivaliniń bas júldesin qanjyǵasyna bailady. Taǵy bul kartina Býenos-Airestegi eń kóne janrlyq kino festivalge qatysady.
Sondai-aq qazaqstandyq «Chernyi, chernyi chelovek» filminiń qoiýshy rejisseri Ádilhan Erjanov festivaldiń «Úzdik rejissýra» nominatsiiasynda jeńiske jetti. Al osy filmniń basty rólin somdaǵan Daniiar Alshynov úzdik akter atandy. Daniiar Alshynov «Janym, aitsam senbeisiń ǵoi» filminde de basty rólde oinaǵan.
Qazaqstan men Ońtústik Koreia kinematografisteri birlese túsirilgen Rýslan Paktyń «Tri» filmi Aziiadaǵy eń iri Pýsan kinofestivalinde júldeli boldy. «Tamyz aiynda Lokarnodaǵy halyqaralyq kinofestivalde qazaqstandyq rejisser Janat Alshanovanyń «Istoriia tsivilizatsii» filmi «Kúmis qabylan» syilyǵyn ielendi. Al rejisser Elena Lisasinanyń «Batyr» filmi London kinofestivalinde marapatqa ie boldy. Osy oraida, Ádilhan Erjanovtyń jumysyn jeke atap ótýge bolady. Biyl rejisserdiń «Jeltaia koshka» filmi bedeldi Venetsiia kinofestivaliniń «Kókjiekter» baǵdarlamasyna qatysyp, «Máskeýlik tusaýkeser» halyqaralyq kinofestivalinde júldege ie boldy. Sol kinofestivalge qatysqan taǵy bir rejisser Ramazan Haliollanyń «Dombyra» filmi ádil qazylar alqasynyń arnaiy syilyǵymen marapattalǵan.
Ázizjan Zairov pen Muhammed Mamyrbekovtiń «Qyz ben teńiz» kórkem filmi kezekti júldeni ielendi. Bangladeshte ótken Cinemaking International Film Festival Halyqaralyq kinofestival qorytyndysy boiynsha kinotýyndy «Úzdik aziialyq film» atalymy boiynsha jeńiske jetti.
Esterińizge salsaq, filmdi QR Mádeniet jáne sport ministrliginiń tapsyrysymen «Qazaqfilm» kinostýdiiasynda «Novyi mir» ARDI stýdiiasy túsirgen. Basty rólderdiń birin Tahir Omarov, sondai-aq Emir Baigazinniń «Jaralanǵan perishte» trilogiiasynyń ekinshi bóliminde Kamo rólin oinaǵan Qanaǵat Tasqaraev somdady. Al basty keiipkerdiń sińlisi róline kásibi teatr jáne kino aktrisasy GúlbaHram Baibosynova shaqyryldy. Jeltoqsan aiynyń basynda film Silk Road Film Awards – Cannes kinobaiqaýynda «Áleýmettik taqyryptaǵy úzdik film» júldesimen marapattaldy.
Osy jyldyń eń úlken oqiǵasy – NomadStunts kaskaderlik komandasynyń negizin qalaýshy ári jetekshisi Jaidarbek Kúnǵojinovqa álemdik kaskaderler akademiiasynyń «Taýrýs» syilyǵynyń tabystalýy. Bul syilyq filmdegi úzdik triýkter úshin beriledi. Osy jyly ádil qazylar bizdiń kaskaderlerdiń «Tomiris» filmindegi eńbegine joǵary baǵa berdi.
«Muzbalaq» - úzdik animatsiialyq film
2018 jyly «Qazaqfilm» kinostýdiiasy shyǵarǵan «Muzbalaq» tolyqmetrajdy animatsiialyq filmi dúniejúzi kórermenderiniń júregin jaýlap jatyr. Jaqynda ǵana týyndy Túrkiianyń Best Istanbul Film Festival festivalinde úzdik tolyqmetrajdy animatsiialyq film atandy.
Oǵan deiin «Muzbalaq» birden eki festivalde – Stokgolmdaǵy kino jáne teledidar festivalinde (Shvetsiia) jáne «Altyn ara» balalar filmderiniń halyqaralyq kinofestivalinde (Úndistan, Niý-Deli) «Úzdik animatsiialyq film» atalymynda top jardy. Stsenarii avtorlary - Erbol Boranshy, Turdybek Maidan, Tilek Tóleýǵazy, Adai Ábilda.
Memlekettik rámizderdi paidalaný aiasy keńeidi
Qazan aiynda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Memlekettik rámizderdi paidalaný qaǵidalaryn qaita qaraý qajettigin aitty.
«Parlamenttiń birqatar depýtattary men patriot azamattardyń elimizdiń memlekettik rámizderin, atap aitqanda, QR memlekettik týyn keńinen qoldaný týraly usynysyn qoldaimyn. Qoldanystaǵy zańnamada týymyzdy paidalanýǵa qatysty shekteýler bar. Mysaly, páterlerdiń balkonyna nemese úilerdiń qabyrǵasyna tý ilýge tiym salynǵan. Zańnamalyq jáne normativtik aktilerdi, eń aldymen, Memlekettik rámizderdi paidalaný qaǵidalaryn qaita qaraý qajet» dep jazdy Qasym-Jomart Toqaev Twitter-degi paraqshasynda.
Nátijesinde QR Úkimetiniń 2020 jylǵy 27 qarashadaǵy №801 qaýlysymen QR Memlekettik týyn, eltańbasyn jáne olardyń beinelerin, QR Memlekettik gimniniń mátinin paidalaný qaǵidalaryna ózgerister engizildi. Bul ózgerister arqyly azamattar úshin Memlekettik týdy paidalaný aiasy zańnamalyq turǵyda keńeitilip otyr.
Eń aldymen QR Memlekettik týyn jeke jáne zańdy tulǵalar ǵimarattarda, onyń ishinde balkondarda jáne saltanatty is-sharalar ótetin oryndarda patriottyq sezimderin, qazaqstandyq biregeiligin bildirý úshin, el azamattarynyń jetistikterin qoldaý maqsatynda paidalana alady.
Sonymen qatar jeke tulǵalarǵa osy qaǵidalarǵa engizilgen ózgeristerge sáikes, QR Memlekettik týyn bir qabatty nemese kóp qabatty ǵimarattarda ekstererli nusqada ornalastyrý kezinde ǵimarattyń sáýlet erekshelikterine qaramastan paidalaný múmkindigi berildi. Budan bylai jeke tulǵalar ǵimarattarda ornalastyrylatyn Memlekettik týdy qarańǵy ýaqytta jaryq quraldaryn qoldanbai-aq paidalana alady. Jalpy alǵanda, joǵaryda kórsetilgen ózgertýler Memlekettik týdyń qoldanylý aiasyn edáýir keńeitedi, onyń qoǵamdaǵy patriotizm rýhyn nyǵaitýǵa baǵyttalǵan simvoldyq kapitalyn jańasha uǵynýǵa múmkindik beredi.
Toǵyzqumalaq – adamzatqa ortaq mádeni mura
Jyl sońyndaǵy jaǵymdy jańalyqtardyń biri – UNESCO uiymynyń toǵyzqumalaq oiynyn adamzatqa ortaq mádeni mura dep tanýy edi. Toǵyzqumalaq oiyny Adamzattyń materialdyq emes mádeni muralarynyń Reprezentativtik tizimine engizildi.
Toǵyzqumalaq (qyrǵyzdarda – Togýz korgool, túrikterde – mangala/gechiýrme) – adamnyń utqyrlyq pen tapqyrlyq qasietin ushtaityn, ári matematikalyq oilaý men tózimdilikke baýlityn oiyn. Ol ejelgi túrkiler qasietti sanaǵan 9 sanyna negizdelgen. Oiyndy keide «qoishylar algebrasy» dep te atady. Óitkeni, oiyn kezinde barlyq tórt negizgi matematikalyq amal qoldanylady. Oiyn jyldamdyq pen ádis-tásil sanaýǵa qurylǵan.
«Toǵyzqumalaqtyń» enýimen birge MEMM reprezentativtik tizimindegi adamzattyń mádeni murasy sanatyndaǵy qazaqstandyq elementter sany 11-ge jetip otyr. Buǵan deiin bul tizimge dombyra kúi óneri, kiiz úi jasaý dástúri, aitys, qazaq kúresi, Naýryz meiramy, saiatshylyq, jińishke nan – qatyrma, asyq oiyny, Qorqyt murasy jáne qazaq jylqyshylarynyń dástúrli kóktemgi merekelik ádet-ǵuryptary (bie bailaý, aiǵyr qosý, qymyzmuryndyq) kirgen bolatyn.
