كوروناۆيرۋس پاندەميياسى سالدارىنان ٶتكەن 2020 جىل اۋىر سىناققا تول بولعانىمەن, قازاقتىڭ ٶنەرلٸ ٶرەندەرٸ ەلەمدٸك سايىستاردا بيٸكتەن كٶرٸندٸ, ەل ٸشٸندە دە بٸرقاتار ماڭىزدى مەدەني شارالار ٶتتٸ. يمانبەك زەيكەنوۆ, قاراقات باشانوۆا سىندى جاڭا ەسٸمدەر جەر جٷزٸنە تانىلدى. قازاقپارات اگەنتتٸگٸ 2020 جىلداعى قازاقستاننىڭ باستى مەدەني جەتٸستٸكتەرٸنە شولۋ ۇسىنادى.
مەرەيتويلار جىلى
2020 جىلى حالقىمىزدىڭ ۇلى ويشىلى, اقىن ابايدىڭ 175 جىلدىعى مەن دالا دانىشپانى, ادامزاتتىڭ ەكٸنشٸ ۇستازى ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىق جەنە «ۇلىق ۇلىس» التىن وردانىڭ 750 جىلدىق مەرەيتويلارى اتالىپ ٶتتٸ.
مەرەيتوي اياسىندا اباي شىعارمالارى شەت تٸلدەرٸنە اۋدارىلىپ, جيناقتارى قايتا جارىق كٶردٸ. سەريالدار تٷسٸرٸلٸپ, بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلدى. ۇلى اقىن بيۋستٸ مەن ەسكەرتكٸشتەرٸ ەلەمنٸڭ تٷرلٸ ەلدەرٸندە ورناتىلدى. ال اباي اتىنداعى كٶشەلەر يوردانييا استاناسى امماندا, بولگارييانىڭ ۆارنا قالاسىندا, ارگەنتينانىڭ روساريو قالاسىندا اشىلدى. ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى تۋرالى بارلىق اقپارات اگەنتتٸكتٸڭ ارنايى ايدارىندا كٶرسەتٸلگەن.
ۇلى ويشىل ەبۋ ناسىر ەل-فارابيتۋرالى دا عىلىمي كونفەرەنتسييالار مەن سەمينارلار ۇيىمداستىرىلدى. جاڭا كٸتاپتار جارىق كٶرٸپ, دەرەكتٸ فيلمدەر تٷسٸرٸلدٸ. قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ەل-فارابيدٸڭ عىلىمي-تەحنولوگييالىق القابىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ باستاما قولعا الىنۋدا. تٷركٸستان وبلىسىنداعى ەل-فارابي مۇراسىن جاڭعىرتۋ جەنە وتىرار قالاشىعىن ٸرٸ تۋريستٸك كلاستەر رەتٸندە قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا بٸرقاتار ٸس-شارالار كەشەنٸ ٶتكٸزٸلگەن. 19 قازان كٷنٸ نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەل-فارابيدٸڭ مەرەيتويىنا ارنالعان قيسىندى اياقتالۋ شاراسى – حالىقارالىق فورۋم ونلاين تەرتٸبٸندە ٶتتٸ. وعان بۇۇ, يۋنەسكو ٶكٸلدەرٸ, يران, تٷركييا, ەزەربايجان, ۇلىبريتانييا, مىسىر, يزرايل جەنە ت.ب. ەلدەردٸڭ بيلٸك ٶكٸلدەرٸ, مينيسترلەر, ديپلوماتتار, جوو رەكتورلارى, بەلگٸلٸ عالىمدار قاتىستى.
«اباي» تەلەارناسى اشىلدى
اباي مەرەيتويىنىڭ ەڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ مەدەني-اعارتۋ باعىتىنداعى «اباي» تەلەارناسىنىڭ اشىلۋى بولدى. «اقىل ويدىڭ ايناسى» ۇرانىمەن اشىلعان «Abai tv» تەلەارناسى قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە تەۋلٸگٸنە 17 ساعات حابار تاراتادى. تەلەٶنٸمدەردٸڭ 80 پايىزى قازاق تٸلٸندە ەفيرگە شىعادى. ارنا «Otau TV» ۇلتتىق سپۋتنيكتٸك وپەراتورى, «Alma TV», «ID TV» كابەلدٸك جەلٸلەرٸ ارقىلى تارالادى. www.abaitv.kz رەسمي سايتى ارقىلى ونلاين كٶرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. تەلەارنا ۇلتتىق جەنە ەلەمدٸك ٶنەر مەن مەدەنيەتتٸڭ ٸنجۋ-مارجانىن, تٷرلٸ ۇلتتاردىڭ ەدەبي جەنە تاريحي مۇرا جاۋھارلارىن, سپەكتاكل, بالەت سيياقتى بەكزادا ٶنەر تٷرلەرٸن كٶرەرمەنگە ۇسىنادى. وتاندىق تەلەۆيزييا كٶشٸنە ۇلى اقىننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا قوسىلىپ وتىرعان جاڭا ارنانىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ - حاكٸم اباي مۇراسىن دامىتۋ ٸسٸن ٸلگەرٸلەتۋ.
ەلورداداعى جاڭا تەاتر جەنە جاڭا عيمارات
ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي تەۋەلسٸزدٸك مەرەكەسٸ قارساڭىندا ەلوردادا مۋزىكالىق جاس كٶرەرمەن تەاترى سالتاناتتى تٷردە اشىلدى. ٶز جۇمىسىن بيىل 1 قازاندا باستاپ كەتكەن تەاترعا كاستينگ ارقىلى 50-دەن استام جاس ەرتٸس تاڭداپ الىندى.
مۋزىكالىق جاس كٶرەرمەن تەاترى شىمىلدىعىن م. ەۋەزوۆتٸڭ «اباي-توعجان» مۋزىكالىق دراماسىمەن اشتى. قويىلىمدا ابايدىڭ رٶلٸن جاس ەرتٸس ايان ٶتەپبەرگەن سومداسا, ال ونىڭ عاشىعى توعجاندى ارەلينا امانگەلديەۆا وينادى. سونداي-اق, ابايدىڭ اناسى ۇلجاننىڭ رٶلٸن 71-شٸ كانن حالىقارالىق كينوفەستيۆالٸنٸڭ جەڭٸمپازى, تانىمال اكتريسا سامال ەسلياموۆاعا سومداۋ بۇيىردى. قويىلىمنىڭ مۋزىكالىق كەڭەسشٸسٸ – ديماش قۇدايبەرگەن. جاڭا تەاتر ەلورداداعى ق. قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق قازاق مۋزىكالىق تەاترىنىڭ بۇرىنعى عيماراتىنا ورنالاستى.
ال 30 جىلدىق تاريحى بار استانالىق ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى جاڭا عيماراتقا كٶشتٸ. جاڭا عيمارات ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن سالىندى. جەلتوقسان ايىندا جاڭا ورداداعى ححح تەاتر ماۋسىمى قالىپتاسقان دەستٷر بويىنشا م.ەۋەزوۆتٸڭ «اباي» قويىلىمىمەن اشىلدى . قويۋشى رەجيسسەرٸ – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ ە.ورازبەكوۆ.
سونىمەن بٸرگە, نۇر-سۇلتاندا ەكسپو-2017 ماڭىنداعى Nomad City Hall تەاترىنا ەزٸربايجان مەمبەتوۆتٸڭ ەسٸمٸ بەرٸلدٸ. ەزٸربايجان مەمبەتوۆ ەسٸمٸ ٶنەرسٷيەر قاۋىمعا جاقسى تانىس. ۇلت مەدەنيەتٸنٸڭ ەڭسەسٸن تٸكتەۋگە زور ٷلەس قوسقان ەزٸربايجان مەديۇلى مەمبەتوۆ – تەاتر عانا ەمەس, كينو سالاسىندا دا ٶزٸندٸك قولتاڭباسى قالعان ٸرٸ تۇلعا.
قازاقستاننىڭ ەكٸ تەاترى مەن مۋزەيٸ تمد ٷزدٸك بەستٸگٸندە
15 سەۋٸردەگٸ حالىقارالىق مەدەنيەت كٷنٸنە وراي, تۋرستات پورتالى كٶرەرمەننٸڭ سۇرانىسىن, تەاتر سايتتارى مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ونلاين-ترانسلياتسييالاردى زەرتتەي وتىرىپ, تمد-داعى ٷزدٸك تەاترلاردىڭ رەيتينگٸن جاسادى. ٸرٸكتەۋ نەتيجەسٸندە الماتىداعى اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق وپەرا جەنە بالەت تەاترى مەن نۇر-سۇلتانداعى «استانا وپەرا» مەملەكەتتٸك وپەرا جەنە بالەت تەاترى ٷزدٸك تەاترلاردىڭ بەستٸگٸنە ەنگەن.
سونىمەن بٸرگە, الماتىداعى ە.قاستەەۆ اتىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك ٶنەر مۋزەيٸ تمد ەلدەرٸنٸڭ ٷزدٸك 5 مۋزەيٸنٸڭ قاتارىنا كٸردٸ.
ونلاين شارالار
ناۋرىز ايىندا «COVID19» پاندەميياسىنا بايلانىستى كارانتين تەرتٸبٸ كٷشەيگەندە, قر مəدەنيەت جəنە سپورت مينيسترلٸگٸ ٶنەر مەن سپورتتىڭ بارشاعا قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸرقاتار جوبانى ونلاين جٷرگٸزدٸ.
اتاپ ايتقاندا, كٷن سايىن ساعات 08:00-دە #BizBirgemiz #العاقازاقستان حەشتەگٸمەن سپورتشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن تاڭعى جاتتىعۋ ٶتتٸ. بۇل جوبا اياسىندا ەلگە ەسٸمٸ تانىس اتلەتتەر تۇرعىنداردى سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن قالىپتاستىرۋعا ٷندەيدٸ.
ال #óneronline حەشتەگٸمەن مəدەنيەت سالاسىندا ونلاين-دەرٸستەر ٶتٸپ, تəجٸريبەلٸ شەبەرلەر ٶز سالاسىنىڭ قىر-سىرىمەن تانىستىردى. #BizBirgemiz #العاقازاقستان حەشتەگٸمەن سپورت تاقىرىبىندا ونلاين-دəرٸستەر مەن جارىستار ٶتتٸ. مۇندا سپورت مايتالماندارى əر سپورت تٷرٸنٸڭ قالىپتاسۋى, تاريحى, دامۋى جايىندا باياندايدى.
«كارانتيندەگٸ جۇلدىز» ايدارىمەن ەسترادامىزدىڭ تانىمال əنشٸلەرٸ ونلاين-كونتسەرت بەردٸ جەنە تىڭدارمان تاراپىنان قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرٸپ, پٸكٸر الماستى. ولاردىڭ اراسىندا تانىمال ەنشٸلەر روزا رىمباەۆا, تولقىن زابيروۆا, جۇبانىش جەكسەنۇلى, سەكەن مايعازيەۆ, مەدەۋ ارىنباەۆ بار.
ديماش قۇدايبەرگەن – قازاقستاننىڭ برەندٸ
قازاقستاننىڭ برەندٸنە اينالعان ديماش قۇدايبەرگەننٸڭ شىعارماشىلىعىندا دا جاقسى جاڭالىقتار بارشىلىق. بيىل ەنشٸنٸڭ ٷش بەينەبايانى جارىق كٶردٸ, ولار «Across Endless Dimensions», «قايران ەلٸم» جەنە «يا سكۋچايۋ پو تەبە» دەپ اتالادى.
جىل باسىندا ديماشتىڭ ەۋروپا قالالارىنداعى كونتسەرتٸ باستالدى جەنە كراسنودار, قازان, مەسكەۋ, كيەۆ, ريگا, قالالارىندا ٶنەر كٶرسەتٸپ ٷلگەردٸ. دەگەنمەن, كورناۆيرۋس پاندەميياسى سالدارىنان ديماشتىڭ «Arnau Tour» ەلەمدٸك تۋرنەسٸ اياسىنداعى پراگا, گامبۋرگ, ديۋسسەلدورف, شتۋتگارت پەن مينسكتەگٸ كونتسەرتتەرٸ كەيٸنگە شەگەرٸلدٸ.
سونداي-اق, بيىل ديماش قۇدايبەرگەن ٶزٸ تۋرالى Manga D’R’S’ اتتى جاڭا كوميكستٸڭ كەيٸپكەرٸ اتاندى. كوميكستٸ ەلەمنٸڭ 7 تٸلٸندە ەلەكتروندى نەمەسە باسپا تٷرٸندە ارنايى سايتتان ساتىپ الۋعا بولادى. وقيعا جەلٸسٸ 2019 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا ديماشتىڭ نيۋ-يوركتەگٸ كونتسەرتٸنەن باستاۋ الادى. سونىمەن بٸرگە, مانگا كومانداسى جاھاندىق جەنە ورىس, جاپون, قىتاي تٸلدەرٸندەگٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن پاراقشا اشتى.
قازاقستاندىق ەنشٸنٸڭ پولشاداعى جانكٷيەرلەرٸ «ديماش» راديوسىن اشتى. ول جەردە قانداي باعدارلاما بولاتىنى جوسپارلانىپ, كەستە قۇرىلادى. سونداي-اق ونلاين حابار تاراتاتىن جەنە باعدارلاما شىعاراتىن ستۋديياسى بار. راديو تاقىرىپتىق مۋزىكالار, رەپورتاج, سۇحبات, تۋريزم باعىتىنداعى باعدارلاما, بالالار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان اۆتورلىق باعدارلامالار ۇسىنادى دەپ جوسپارلانۋدا.
سونىمەن بٸرگە, چيليدە ديماشتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان راديو ٸسكە قوسىلدى. «DEARMASH FM» ينتەرنەت-راديوسىندا اپتانىڭ 7 كٷنٸندە ديماش قۇدايبەرگەننٸڭ ەندەرٸ شىرقالادى.
راديوستانتسييا ديماشتىڭ شىعارماشىلىعىن, قازاقستاننىڭ مەدەنيەتٸن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا اشىلعان. ينتەرنەت راديونى چيلي حالقى عانا ەمەس, بارلىق لاتىن امەريكا تىڭداي الادى. ەر جۇما سايىن, چيليدٸڭ جەرگٸلٸكتٸ ۋاقىتىمەن 22.00-دە «DEARMASH FM» راديوسىندا ديماش قۇدايبەرگەننٸڭ ورىنداۋىنداعى ەندەرمەن بٸرگە, ارنايى باعدارلاما ۇسىنىلادى. وندا قازاقستاندىق ەنشٸنٸڭ شىعارماشىلىق جولى, قازاقستان تۋرالى مەلٸمەتتەر بەرٸلەدٸ.
ودان بٶلەك, ديماش ەندەرٸ امەريكا, يسپانييا, لاتۆييا راديولارىندا شىرقالىپ, اقش پەن تٷركييا تەلەارنالارىنان كٶرسەتٸلدٸ.
دانەلييا تٶلەشوۆا اقش بايقاۋىندا باق سىنادى
قازاقستاندىق 14 جاستاعى دانەلييا تٶلەشوۆا امەريكانىڭ Got Talent بايقاۋىنا قاتىسىپ, جارتىلاي فينالىنا جەتتٸ. جارتىلاي فينالدا دانەلييا بريتاندىق تانىمال ەنشٸنٸڭ Jessie J «Who you are» ەنٸن ورىندادى.
باستاپقىدا-اق, دانەلييا America’s Got Talent شوۋ جوباسىندا قازىلار القاسىن تاڭ قالدىرعان بولاتىن. ونىڭ ٶنەرٸنە تەنتٸ بولعان زال تٸك تۇرىپ, قول سوقتى.
قازاقستاندىق رەميكس «گرەمميگە» ٷمٸتكەر
قازاقستاندىق مۋزىكانت يمانبەك زەيكەنوۆتٸڭ SAINt JHN اتتى ەنشٸنٸڭ Roses ەنٸنە جازىلعان رەميكسٸ Grammy سىيلىعىنا ۇسىنىلدى. Grammy — اقش ۇلتتىق ٶنەر جەنە دىبىس جازۋ اكادەميياسىنىڭ جىل سايىن تابىستالاتىن سىيلىعى. جٷلدەگەر اكادەمييا بەلسەندٸ مٷشەلەرٸنٸڭ داۋىس بەرۋ نەتيجەسٸ ارقىلى 31 قاڭتاردا انىقتالادى.
Imanbek Remix لاقاپ اتىمەن تانىمال يمانبەك زەيكەنوۆ – اقسۋلىق ديدجەي جەنە مۋزىكالىق پروديۋسەر. يمانبەك زەيكەنوۆ قازٸر دە اقسۋ قالاسىندا اتا-اناسىمەن بٸرگە تۇرىپ جاتىر. بيىل ول تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنە وقۋعا تٷستٸ, بٸراق قازٸر قاشىقتان وقيدى. مۋزىكانتتىڭ ايتۋىنشا, تانىمال بولىپ كەتكەن «Roses» رەميكسٸن جاساۋ ٷشٸن بار بولعانى 2 ساعات 20 مينۋت ۋاقىتى كەتكەن.
سونىمەن بٸرگە, قازاقستاندىق مۋزىكانت جەنە مۋزىكالىق پروديۋسەر Monaldin-نٸڭ (مادييار وڭالدين) تانىمال ەنشٸ K-Maro-نىڭ «Femme Like U» ەنٸنە جاساعان رەميكسٸ «ياندەكس.مۋزىكا» پلاتفورماسىندا «جىلدىڭ ٷزدٸك ەلەكتروندى ەنٸ» اتاندى. ەنشٸ ەمما پيتەرسپەن بٸرگە جاسالعان رەميكس ەلەمدٸك مۋزىكالىق چارتتاردا وزىپ شىعىپ, بيىلعى جازدىڭ حيتٸنە اينالدى. ترەك ەلەمنٸڭ Shazam قوسىمشالارىندا, جيىرما ەلدە بٸرٸنشٸ ورىنعا شىقتى جەنە مۋزىكالىق پلاتفورمالاردا ميلليونداعان ادام تىڭداعان.
قاراقات باشانوۆا – ەۋروبايقاۋ جٷلدەگەرٸ
2020 جىلدىڭ تاعى بٸر ەستە قالارلىق ەسٸمٸ – قاراقات باشانوۆا. قاراقات باشانوۆا Junior Eurovision XVIII ەن بايقاۋىنا قازاقستان اتىنان قاتىسىپ, ەكٸنشٸ ورىن الدى. ول بايقاۋدا ٶزٸنٸڭ ەكەسٸنە ارناعان «Forever» ەنٸن شىرقادى. فرانتسييانىڭ اتىنان قاتىسقان ۆالەنتيناعا بٸرٸنشٸ ورىن بۇيىرسا, ٷشٸنشٸ ورىندى يسپانييالىق سولەا يەلەنگەن.
8 قازان كٷنٸ Junior Eurovision بايقاۋىنىڭ رەسمي سايتىندا قاراقات باشانوۆانىڭ «Forever» اتتى ەنٸنە تٷسٸرٸلگەن بەينەبايانى جارييالاندى. جوبانىڭ اۆتورى - بەلگٸلٸ قازاقستاندىق ستسەناريست جەنە رەجيسسەر مەلٸك زەنگەر. تاريحي ٶزگەشەلٸكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, كيٸمدەردٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ ويلاستىرۋمەن تانىمال ستيليست اناربەك جەردەموۆ باستاعان «قازاقفيلم» اق ماماندارى اينالىستى. تٷسٸرٸلٸم الماتى قالاسىندا ٶتتٸ.
كٶبەيتۇز, كٷي جەنە قىز
ەلەمدەگٸ تانىمال سەن جۋرنالدارىنىڭ بٸرٸ Vogue ٶزٸنٸڭ Instagram پاراقشاسىندا قازاقستاندىق دومبىراشى تۋرالى پوست جارييالادى. استانالىق دومبىراشى مارجان قاپسامات كٷلگٸن تٷستٸ كٶبەيتۇز كٶلٸنٸڭ ورتاسىندا ٶلٸمدٸ ٶمٸر جەڭەتٸن ەنۇران – «كەرۇعلى» كٷيٸن شەرتكەن.
«قازاقستاننىڭ ەجەلگٸ مەدەنيەتٸن زاماناۋي Instagram ەلەمٸنە ەنگٸزگەن قازاقستان, نۇرسۇلتاندىق مارجان قاپساماتپەن تانىس بولىڭىزدار. 23 جاستاعى قىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق اسپابى, ۇزىن موينى مەن المۇرت تەرٸزدٸ پٸشٸنٸ بار ەكٸ ٸشەكتٸ ليۋتنا - دومبىرادا وينايدى, - دەپ جازعان Vogue ۆيدەونىڭ استىنا.
ۇلتتىق دومبىرا كٷنٸ ەلەمنٸڭ 25 ەلٸندە كٷي تارتىلدى
جىل سايىن شٸلدەنٸڭ العاشقى جەكسەنبٸسٸنە تويلاناتىن ۇلتتىق دومبىرا كٷنٸ ەلەمنٸڭ 25 ەلٸندە كٷي تارتىلدى.«QazAlliance» شەتەلدەگٸ قازاقستاندىقتار اليانسى 20 ماۋسىم مەن 5 شٸلدە ارالىعىندا «World Dombyra Festival» اتتى جاھاندىق جوبا ٶتكٸزدٸ. جوبا اياسىندا ەلەمنٸڭ 25 ەلٸ مەن 36 قالاسىنان قازاقستاندىقتار مەن ەتنيكالىق قازاقتار دومبىرا تارتقان.
رەسەيدٸڭ التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇرعىنى جانايدار نۇرساليەۆ ەنشٸ ديماش قۇدايبەرگەننٸڭ قۇرمەتٸنە «ديماش بايجۇما» كٷيٸن ارنادى.
ال قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدٸ اۋدانىندا 1000 دومبىراشى بٸر مەزەتتە ەكٸ كٷي ورىنداپ, گيننەستٸڭ رەكوردتار كٸتابىنا ەندٸ. دومبىراشىلار بٸر مەزەتتە قۇرمانعازىنىڭ «بالبىراۋىن» جەنە «كەلٸنشەك» كٷيلەرٸن ورىنداعان.
«ۇلى دالا زارى» فيلمٸ وسكار جٷلدەسٸنەن ٷمٸتتٸ
اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا ارنالعان «ۇلى دالا زارى» فيلمٸ «وسكار» سىيلىعىنىڭ «شەت تٸلدەگٸ ٷزدٸك فيلم» نوميناتسيياسىنا ۇسىنىلدى. «وسكار» سىيلىعىنىڭ قورىتىندىسى كەلەسٸ جىلدىڭ سەۋٸر ايىندا جارييالانادى.
«ۇلى دالا زارى» فيلمٸ – 1920-1933 جىلدار ارالىعىنداعى قازاق حالقىنىڭ باسىنان ٶتكەن اشارشىلىق تاريحىنا ارنالعان كينوتۋىندى. سول زۇلمات كەزەڭدە قازاق حالقى اشارشىلىقتان قىرىلىپ, امان قالعانى شەتەلدە بوسىپ كەتۋگە مەجبٷر بولعان ەدٸ. فيلمنٸڭ تۇساۋكەسەرٸ 2020 جىلعى 7-9 قاراشا ارالىعىندا لوس-اندجەلەستەگٸ حالىقارالىق ازييا كينوفەستيۆالٸندە ٶتكەن. ەرنار مەلٸكوۆتىڭ ايتۋىنشا, فيلمدٸ تٷسٸرۋگە بەس جىلداي ۋاقىت كەتكەن.
قازاق كينوسى ەلەمدٸك بايقاۋلاردا
جالپى بيىل «قازاقفيلم» كينوستۋديياسىنىڭ 25 كينوتۋىندىسى 51 حالىقارالىق كينوفەستيۆالگە قاتىسىپ, 23 جٷلدەلٸ ورىنعا يە بولدى.
قازاقفيلم كينوتۋىندىلارى «سىنشىلار تاڭداۋى 2020» جىلدىق قازاقستاندىق كينوپرەميياعا ۇسىنىلىپ 5 نوميناتسييا بويىنشا جٷلدەلٸ ورىندارعا قول جەتكٸزگەن. سونىمەن قاتار «كومپوزيتور» كٶركەم فيلمٸ كانادادا ٶتەتٸن حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە 4 جٷلدەلٸ ورىندى («ٷزدٸك كارتينا», «ٷزدٸك رەجيسسۋرا», «ٷزدٸك ەيەل رٶلٸ» ارۋجان جازىلبەكوۆا, «ٷزدٸك ەر ادام رٶلٸ», بەرٸك ايتجانوۆ) يەلەنگەن.
سونىمەن بٸرگە, بيىل فارحات شەرٸپوۆتىڭ «18 كيلوگەرتس» كارتيناسى ۆارشاۆا حالىقارالىق كينوفەستيۆالٸنٸڭ گران-پري سىيلىعىنا يە بولدى. رەجيسسەر ەرنار نۇرعاليەۆ تٷسٸرگەن «جانىم, ايتسام سەنبەيسٸڭ عوي» كومەديياسى رەسەيدٸڭ «كينوشوك» فەستيۆالٸنٸڭ باس جٷلدەسٸن قانجىعاسىنا بايلادى. تاعى بۇل كارتينا بۋەنوس-ايرەستەگٸ ەڭ كٶنە جانرلىق كينو فەستيۆالگە قاتىسادى.
سونداي-اق قازاقستاندىق «چەرنىي, چەرنىي چەلوۆەك» فيلمٸنٸڭ قويۋشى رەجيسسەرٸ ەدٸلحان ەرجانوۆ فەستيۆالدٸڭ «ٷزدٸك رەجيسسۋرا» نوميناتسيياسىندا جەڭٸسكە جەتتٸ. ال وسى فيلمنٸڭ باستى رٶلٸن سومداعان دانييار الشىنوۆ ٷزدٸك اكتەر اتاندى. دانييار الشىنوۆ «جانىم, ايتسام سەنبەيسٸڭ عوي» فيلمٸندە دە باستى رٶلدە ويناعان.
قازاقستان مەن وڭتٷستٸك كورەيا كينەماتوگرافيستەرٸ بٸرلەسە تٷسٸرٸلگەن رۋسلان پاكتىڭ «تري» فيلمٸ ازيياداعى ەڭ ٸرٸ پۋسان كينوفەستيۆالٸندە جٷلدەلٸ بولدى. «تامىز ايىندا لوكارنوداعى حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە قازاقستاندىق رەجيسسەر جانات الشانوۆانىڭ «يستورييا تسيۆيليزاتسيي» فيلمٸ «كٷمٸس قابىلان» سىيلىعىن يەلەندٸ. ال رەجيسسەر ەلەنا ليساسينانىڭ «باتىر» فيلمٸ لوندون كينوفەستيۆالٸندە ماراپاتقا يە بولدى. وسى ورايدا, ەدٸلحان ەرجانوۆتىڭ جۇمىسىن جەكە اتاپ ٶتۋگە بولادى. بيىل رەجيسسەردٸڭ «جەلتايا كوشكا» فيلمٸ بەدەلدٸ ۆەنەتسييا كينوفەستيۆالٸنٸڭ «كٶكجيەكتەر» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, «مەسكەۋلٸك تۇساۋكەسەر» حالىقارالىق كينوفەستيۆالٸندە جٷلدەگە يە بولدى. سول كينوفەستيۆالگە قاتىسقان تاعى بٸر رەجيسسەر رامازان حاليوللانىڭ «دومبىرا» فيلمٸ ەدٸل قازىلار القاسىنىڭ ارنايى سىيلىعىمەن ماراپاتتالعان.
ەزيزجان زايروۆ پەن مۇحاممەد مامىربەكوۆتٸڭ «قىز بەن تەڭٸز» كٶركەم فيلمٸ كەزەكتٸ جٷلدەنٸ يەلەندٸ. بانگلادەشتە ٶتكەن Cinemaking International Film Festival حالىقارالىق كينوفەستيۆال قورىتىندىسى بويىنشا كينوتۋىندى «ٷزدٸك ازييالىق فيلم» اتالىمى بويىنشا جەڭٸسكە جەتتٸ.
ەستەرٸڭٸزگە سالساق, فيلمدٸ قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ تاپسىرىسىمەن «قازاقفيلم» كينوستۋديياسىندا «نوۆىي مير» اردي ستۋديياسى تٷسٸرگەن. باستى رٶلدەردٸڭ بٸرٸن تاحير وماروۆ, سونداي-اق ەمير بايگازيننٸڭ «جارالانعان پەرٸشتە» تريلوگيياسىنىڭ ەكٸنشٸ بٶلٸمٸندە كامو رٶلٸن ويناعان قاناعات تاسقاراەۆ سومدادى. ال باستى كەيٸپكەردٸڭ سٸڭلٸسٸ رٶلٸنە كەسٸبي تەاتر جەنە كينو اكتريساسى گٷلباھرام بايبوسىنوۆا شاقىرىلدى. جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا فيلم Silk Road Film Awards – Cannes كينوبايقاۋىندا «ەلەۋمەتتٸك تاقىرىپتاعى ٷزدٸك فيلم» جٷلدەسٸمەن ماراپاتتالدى.
وسى جىلدىڭ ەڭ ٷلكەن وقيعاسى – NomadStunts كاسكادەرلٸك كومانداسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ەرٸ جەتەكشٸسٸ جايداربەك كٷنعوجينوۆقا ەلەمدٸك كاسكادەرلەر اكادەميياسىنىڭ «تاۋرۋس» سىيلىعىنىڭ تابىستالۋى. بۇل سىيلىق فيلمدەگٸ ٷزدٸك تريۋكتەر ٷشٸن بەرٸلەدٸ. وسى جىلى ەدٸل قازىلار بٸزدٸڭ كاسكادەرلەردٸڭ «توميريس» فيلمٸندەگٸ ەڭبەگٸنە جوعارى باعا بەردٸ.
«مۇزبالاق» - ٷزدٸك انيماتسييالىق فيلم
2018 جىلى «قازاقفيلم» كينوستۋديياسى شىعارعان «مۇزبالاق» تولىقمەتراجدى انيماتسييالىق فيلمٸ دٷنيەجٷزٸ كٶرەرمەندەرٸنٸڭ جٷرەگٸن جاۋلاپ جاتىر. جاقىندا عانا تۋىندى تٷركييانىڭ Best Istanbul Film Festival فەستيۆالٸندە ٷزدٸك تولىقمەتراجدى انيماتسييالىق فيلم اتاندى.
وعان دەيٸن «مۇزبالاق» بٸردەن ەكٸ فەستيۆالدە – ستوكگولمداعى كينو جەنە تەلەديدار فەستيۆالٸندە (شۆەتسييا) جەنە «التىن ارا» بالالار فيلمدەرٸنٸڭ حالىقارالىق كينوفەستيۆالٸندە (ٷندٸستان, نيۋ-دەلي) «ٷزدٸك انيماتسييالىق فيلم» اتالىمىندا توپ جاردى. ستسەناريي اۆتورلارى - ەربول بورانشى, تۇردىبەك مايدان, تٸلەك تٶلەۋعازى, اداي ەبٸلدا.
مەملەكەتتٸك رەمٸزدەردٸ پايدالانۋ اياسى كەڭەيدٸ
قازان ايىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەردٸ پايدالانۋ قاعيدالارىن قايتا قاراۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
«پارلامەنتتٸڭ بٸرقاتار دەپۋتاتتارى مەن پاتريوت ازاماتتاردىڭ ەلٸمٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸن, اتاپ ايتقاندا, قر مەملەكەتتٸك تۋىن كەڭٸنەن قولدانۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولدايمىن. قولدانىستاعى زاڭنامادا تۋىمىزدى پايدالانۋعا قاتىستى شەكتەۋلەر بار. مىسالى, پەتەرلەردٸڭ بالكونىنا نەمەسە ٷيلەردٸڭ قابىرعاسىنا تۋ ٸلۋگە تيىم سالىنعان. زاڭنامالىق جەنە نورماتيۆتٸك اكتٸلەردٸ, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتٸك رەمٸزدەردٸ پايدالانۋ قاعيدالارىن قايتا قاراۋ قاجەت» دەپ جازدى قاسىم-جومارت توقاەۆ Twitter-دەگٸ پاراقشاسىندا.
نەتيجەسٸندە قر ٷكٸمەتٸنٸڭ 2020 جىلعى 27 قاراشاداعى №801 قاۋلىسىمەن قر مەملەكەتتٸك تۋىن, ەلتاڭباسىن جەنە ولاردىڭ بەينەلەرٸن, قر مەملەكەتتٸك گيمنٸنٸڭ مەتٸنٸن پايدالانۋ قاعيدالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ٶزگەرٸستەر ارقىلى ازاماتتار ٷشٸن مەملەكەتتٸك تۋدى پايدالانۋ اياسى زاڭنامالىق تۇرعىدا كەڭەيتٸلٸپ وتىر.
ەڭ الدىمەن قر مەملەكەتتٸك تۋىن جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالار عيماراتتاردا, ونىڭ ٸشٸندە بالكونداردا جەنە سالتاناتتى ٸس-شارالار ٶتەتٸن ورىنداردا پاتريوتتىق سەزٸمدەرٸن, قازاقستاندىق بٸرەگەيلٸگٸن بٸلدٸرۋ ٷشٸن, ەل ازاماتتارىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸن قولداۋ ماقساتىندا پايدالانا الادى.
سونىمەن قاتار جەكە تۇلعالارعا وسى قاعيدالارعا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, قر مەملەكەتتٸك تۋىن بٸر قاباتتى نەمەسە كٶپ قاباتتى عيماراتتاردا ەكستەرەرلٸ نۇسقادا ورنالاستىرۋ كەزٸندە عيماراتتىڭ سەۋلەت ەرەكشەلٸكتەرٸنە قاراماستان پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلدٸ. بۇدان بىلاي جەكە تۇلعالار عيماراتتاردا ورنالاستىرىلاتىن مەملەكەتتٸك تۋدى قاراڭعى ۋاقىتتا جارىق قۇرالدارىن قولدانباي-اق پايدالانا الادى. جالپى العاندا, جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن ٶزگەرتۋلەر مەملەكەتتٸك تۋدىڭ قولدانىلۋ اياسىن ەدەۋٸر كەڭەيتەدٸ, ونىڭ قوعامداعى پاتريوتيزم رۋحىن نىعايتۋعا باعىتتالعان سيمۆولدىق كاپيتالىن جاڭاشا ۇعىنۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
توعىزقۇمالاق – ادامزاتقا ورتاق مەدەني مۇرا
جىل سوڭىنداعى جاعىمدى جاڭالىقتاردىڭ بٸرٸ – UNESCO ۇيىمىنىڭ توعىزقۇمالاق ويىنىن ادامزاتقا ورتاق مەدەني مۇرا دەپ تانۋى ەدٸ. توعىزقۇمالاق ويىنى ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالارىنىڭ رەپرەزەنتاتيۆتٸك تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ.
توعىزقۇمالاق (قىرعىزداردا – توگۋز كورگوول, تٷرٸكتەردە – مانگالا/گەچيۋرمە) – ادامنىڭ ۇتقىرلىق پەن تاپقىرلىق قاسيەتٸن ۇشتايتىن, ەرٸ ماتەماتيكالىق ويلاۋ مەن تٶزٸمدٸلٸككە باۋليتىن ويىن. ول ەجەلگٸ تٷركٸلەر قاسيەتتٸ ساناعان 9 سانىنا نەگٸزدەلگەن. ويىندى كەيدە «قويشىلار الگەبراسى» دەپ تە اتادى. ٶيتكەنٸ, ويىن كەزٸندە بارلىق تٶرت نەگٸزگٸ ماتەماتيكالىق امال قولدانىلادى. ويىن جىلدامدىق پەن ەدٸس-تەسٸل ساناۋعا قۇرىلعان.
«توعىزقۇمالاقتىڭ» ەنۋٸمەن بٸرگە مەمم رەپرەزەنتاتيۆتٸك تٸزٸمٸندەگٸ ادامزاتتىڭ مەدەني مۇراسى ساناتىنداعى قازاقستاندىق ەلەمەنتتەر سانى 11-گە جەتٸپ وتىر. بۇعان دەيٸن بۇل تٸزٸمگە دومبىرا كٷي ٶنەرٸ, كيٸز ٷي جاساۋ دەستٷرٸ, ايتىس, قازاق كٷرەسٸ, ناۋرىز مەيرامى, ساياتشىلىق, جٸڭٸشكە نان – قاتىرما, اسىق ويىنى, قورقىت مۇراسى جەنە قازاق جىلقىشىلارىنىڭ دەستٷرلٸ كٶكتەمگٸ مەرەكەلٸك ەدەت-عۇرىپتارى (بيە بايلاۋ, ايعىر قوسۋ, قىمىزمۇرىندىق) كٸرگەن بولاتىن.
