Foto: tabylǵan qujat
Qazaq prozasynyń negizin qalaǵan kórnekti qalamger Júsipbek Aimaýytulynyń «Balalarǵa áńgime» atty shaǵyn áńgimeler toptamasynyń jaryqqa shyqqany anyqtaldy. Bul súiinshi jańalyqty «Aq jelken» jýrnalynyń qyzmetkeri Ainur Muratova anyqtaǵan, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi.
Atalǵan erekshe jańalyq «Aq jelken» jýrnalynyń 1925–1939 jyldar aralyǵyndaǵy basylymdaryn paraqtaý barysynda belgili bolǵan. Bul shyǵarmalar 1925 jyly Orynbor qalasynda «Aq jelken» jýrnalynyń 1925 jyly Orynborda «Pioner» degen atpen jaryq kórgen eń alǵashqy sanyna «Jik»degen búrkenshik atpen jariialanypty.
Foto: Ainur Muratovanyń jeke muraǵatynan
«Jýrnalymyzdyń 1925-1939 jyldar aralyǵyndaǵy nómirlerine sholý jasaý barysynda 1 ǵasyr boiy arhivte jatqan arab qarpimen iaǵni tóte jazýmen jazylǵan Júsipbek Aimaýytulynyń buryn-sońdy esh jerde jariialanbaǵan «Balalarǵa áńgime» dep atalatyn áńgimeler toptamasyn taptyq.
Jazýshynyń bul shyǵarmalary qazirgi «Aq jelken» jýrnalynyń 1925 jyly Orynborda «Pioner» degen atpen jaryq kórgen eń alǵashqy sanyna «Jik»degen búrkenshik atpen jariialanypty.
Júz jyl boiy rasymen de mundai qazyna ǵylymi turǵyda zerttelmei jatýy, Júsipbek Aimaýytuly shyǵarmalary jinaqtalǵan kitaptarǵa enbeýi múmkin emes dep, kitaphanalardaǵy Júsipbek Aimaýytuly shyǵarmalary jinaqtarynyń birin qaldyrmai qarap shyqtym. Biraq dál «Pioner» jýrnalynyń 1 sanyna shyqqan áńgimeler toptamasyn esh jerden kezdestirmedim. Bul shyǵarmany Júsipbek shyǵarmashylyǵyn tereń zerttep júrgen jazýshy, júsipbektanýshy Nurjan Qýantaiulyna usynyp, ǵylymi saraptamadan ótkizýin ótindim. Ǵalym jan-jaqty zerdelep, shyǵarmanyń shynymen de Júsipbek Aimaýytulynyń qalamynan týǵanyn rastap berdi», – deidi Ainur Muratova.
Arab qarpinde tasqa basylǵan toptamany jýrnal qyzmetkeri Ainur Muratovanyń ózi kirill qarpine túsirgen. Jýrnaldyń bul eń alǵashqy nómiri Almatydaǵy Ulttyq kitaphananyń Sirek kitaptar jáne qoljazbalar bóliminde saqtaýly.
«Osylaisha, ǵasyrlyq tarihtyń tasasynda qalyp kelgen derekter jańǵyryp, «Aq jelken» jýrnalynyń shynaiy shejiresi ǵylymi negizde qaita túzilip jatyr. Zertteý barysynda Qyzylorda qalasynyń arhivine jáne Resei men Ózbekstandaǵy arhivterge suraý salyp, qosymsha derekkózder izdestirdim. Alaida 1925 jyly jaryq kórgen «Pioner» jýrnaly ol jaqtardan tabylmady. Elimizdegi arhivterdi qarap, sońynda jýrnaldyń eń alǵashqy nómirin Almatydaǵy QR Ulttyq kitaphanasynyń Sirek kitaptar jáne qoljazbalar bóliminen taptyq. Bir ǵana nómiri saqtalypty», – deidi Ainur Muratova.
Júsipbek Aimaýytuly 1917–1929 jyldary jaryq kórgen basylymdarda aty-jónine qysqarǵan túrlerimen – «J», «J.A.», keide tolyq «Júsipbek» ne «Isýfbek» dep qol qoiyp otyrǵan.
Zertteýshilerdiń aitýynsha, jazýshy JúsipbekAimaýytuly óz týyndylaryn jariialaý kezinde birneshe búrkenshik at qoldanǵan. Solardyń biri – «Jik». Bul búrkenshik esim qalamgerdiń tolyq atynyń birinshi jáne sońǵy áripterinen quralǵan.
Aqbota Musabekqyzy
