Búgin QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda formaldy emes jumyspen qamtylǵan halyqty formalizatsiialaý jáne olardy elimizdiń ekonomikasyna tartý jónindegi jol kartasyn iske asyrý týraly eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Mádina Ábilqasymova baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Ministrlik ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, formaldy emes jumyspen qamtylǵan halyqty formalizatsiialaý jáne olardy elimizdiń ekonomikasyna tartý jónindegi jol kartasyn iske asyrýda.
Jyl basynan beri memlekettik derekter bazasynda statýsy bolmaǵan 2,7 mln adamnyń búginde 1,385 mln-nyń statýsy anyqtaldy.
Birinshiden, 548,4 myń jumysker eńbek kelisimsharttaryn jasasty, olarǵa sáikes mándetti zeinetaqy jarnalary túse bastady. 9,3 myń úi jumysshysy, 13 myń kásipker óz qyzmetterin resmi túrde tirkedi.
Ekinshiden, 84 myń adam áleýmettik tólem alýshy retinde tirkeldi, 19 myń adam — ataýly áleýmettik kómek alýshy, 29 myń adam — júktiligi boiynsha esepke alynǵan.
Úshinshiden, úi sharýasyndaǵy áielderdiń, stýdentterdiń, elden ketkenderdiń, kámeletke tolǵan oqýshylardyń jáne basqa da statýsy bolmaǵan azamattardyń áleýmettik statýstary anyqtaldy.
Formaldy emes jumyspen qamtylǵan halyqty formalizatsiialaý jáne olardy elimizdiń ekonomikasyna tartý jónindegi jol kartasyn oryndaý aiasynda formalizatsiialaý jónindegi respýblikalyq jáne óńirlik shtabtar belsendi jumys istep jatyr, óńirlik jol kartalary bekitildi.
Búgingi tańda Ónimdi jumyspen qamtý baǵdarlamasyna halyqtyń maqsatty tobynyń qatarynan 92,7 myń adam tartyldy. Sonyń ishinde 62 myń adam turaqty jumys oryndaryna ornalasqan, 12 myń adam — qysqa merzimdi oqytý kýrstaryna jiberilgen, 8 myńy — áleýmettik jumys oryndaryna, 3,4 myńy — jastar praktikasyna, 12,4 myńy — qoǵamdyq jumystarǵa jiberilgen.
Jalpy, esepti kezeńde ortalyq jáne jergilikti deńgeilerde azamattardyń statýsyn anyqtaý boiynsha jańa júielik sharalar qabyldandy. Osylaisha, mártebesi anyqtalmaǵan azamattardy barynsha qamtý maqsatynda jańa ózektilendirý arnalary ázirlendi. Ár óńirde jumys isteitin azamattar «konvertpen» tóleýge jáne mindetti zeinetaqy jarnalaryn aýdarmaýǵa májbúrleý faktileri týraly habarlaýǵa bolatyn jedel jeliler quryldy.
Aqparattyq derekter bazasynda jańa statýs sanattary quryldy, máselen: úi sharýashylyǵyndaǵy áielder, ataýly áleýmettik kómek alýshylar, úsh jasqa deiingi balaǵa kútim jasaýshylar, júkti áielder, azamattyq-quqyqtyq sipattaǵy kelisimshartpen jumys isteitinder, sheteldik kásiporyndarda jumys isteitinder, eńbek kelisimshartynsyz úide jumys isteitinder, eńbek migranttary.
Jergilikti atqarýshy organdardyń jeke qosalqy sharýashylyqtardy formalizatsiialaý jónindegi is-sharalarynyń egjei-tegjeili josparlary ázirlendi. Bul statýstardy muqiiat anyqtaýǵa, asa tiimdi jáne derbes tásil úshin úlken sanattardy bólýge múmkindik berdi.
Jalpy, statýstary anyqtalmaǵan azamattardyń tórt negizgi sanattary bar. Bul — jaldamaly jumyskerler, derbes negizde ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar, jeke qosalqy sharýashylyqta jumys isteitinder jáne tirkelmegen jumyssyzdar.
Ázirlengen egjei-tegjeili josparlar aiasynda árbir sanattyń qyzmetin zańdastyrýǵa múmkindik beretin júieli sharalar qabyldanyp jatyr. Atap aitqanda, jaldamaly jumyskerler boiynsha «Eńbek kelisimshartyn jasańyz» naýqanyna sáikes jumystar jalǵasýda, onyń nátijesi boiynsha 7,5 myńnan astam jumys berýshi 30 myńnan astam eńbek kelisimshartyn jasasý arqyly ózderiniń qyzmetkerlerimen eńbek qatynastaryn zańdastyrdy.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar boiynsha naqty maqsatty kórsetkishterdi bekitýmen jáne turaqty monitoring júrgizýmen jumyspen qamtýǵa járdemdesý sharalary ázirlenip, iske asyrylýda. Aýdandar bólinisinde jeke qosalqy sharýashylyqta jumys isteitin ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń sany anyqtaldy, AÓK memlekettik baǵdarlamasynyń birneshe baǵyty boiynsha (shaǵyn nesie berý, zańdastyrý, aýyl sharýashylyǵy kooperatsiialaryn damytý) frmalizatsiialaý jáne jumyspen qamtý jónindegi júieli sharalar ázirlendi. Jumyssyzdar boiynsha jergilikti atqarýshy organdardyń tirkeý jáne jumysqa ornalasýǵa járdem kórsetý sharalarynyń egjei-tegjeili josparlary daiyndaldy.
Sonymen qatar, esepke alý men formalizatsiialaý boiynsha zańnamalyq sipattaǵy sharalar qabyldanyp jatyr. «QR keibir zańnamalyq aktilerine halyqty jumyspen qamtýdy formalizatsiialaý boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn ázirlenip, Úkimettiń qaraýyna engizildi, onyń aiasynda usynylady:
-
Biryńǵai jiyntyq tólemdi engizý arqyly formaldi emes jumyspen qamtylǵandardyń jumysyn zańdastyrý boiynsha júieli sharalar.
-
«Jumyspen qamtylǵan adam» jáne «táýelsiz jumysker» biryńǵai anyqtaý, sondai-aq jumyspen qamtylǵan halyqqa jatatyn sanattardy aiqyndaý.
-
Tóleýshiler sanattaryn áleýmettik saqtandyrý, mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý jáne zeinetaqymen qamsyzdandyrý týraly zańdarda birdei qoldaný.
Búginde azamattardyń statýstaryn ózektilendirý úshin naqtylaýdyń jańa arnalary ázirlengeni atap ótildi. Eger buryn ol aýlalardy aralaý arqyly júrgizilip, nátijeleri aqparattyq júiege qolymen engizilse, qazir bul elektrondy úkimet portalyna kirgende, HQKO, «Qazaqtelekom» qyzmetter portalynda nemese biryńǵai ortalyǵy 1414 arqyly avtomatty túrde iske asady. Azamatqa qyzmet kórsetilgen soń aqparat avtomatty túrde azamattardyń statýstaryn esepke alý boiynsha aqparattyq júiege kelip túsedi.
Budan ózge, statýstardy ózektilendirý boiynsha qosymsha arnalardy ázirleý jumystary júrgizilip jatyr, onda kún saiyn derekterdi avtomatty túrde berý qarastyrylǵan. Ózektilendirý «Kúndelik» aqparattyq júiesi, meditsinalyq mekemeler aiasynda iske qosylady, atalǵan mekeme qyzmetkerleri JSN arqyly statýstyń joqtyǵy týraly habarlap, ony sol jerde ózektilendiredi nemese egov.kz elektrondy úkimet portalyna baǵyttaityn bolady.
Qazir ekinshi deńgeili banktermen jáne mobildi bailanys operatorlarymen olardyń qyzmetin paidalaný kezinde azamattyń statýsyn ózektilendirý boiynsha másele pysyqtalyp jatyr. Azamattardyń statýstaryn avtomatty túrde ózektilendirý úshin aqparattyq júielerdi vedomstvoaralyq integratsiialaý boiynsha jumystar júrgizildi, búgingi tańda júielerdiń basym bóligi kiriktirilgen. Josparǵa sáikes bul jumystar jyl sońyna deiin aiaqtalady. Barlyq qajetti daiyndyq jumystary josparly túrde júrgizilip jatyr.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń statýstaryn formalizatsiialaý boiynsha óńirlerdegi qazirgi jaǵdailar men qabyldanyp jatqan sharalar týraly birqatar oblystardyń basshylary baiandady. Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary S. Shapkenov statýsy ózektilendirilmegen 54 myń tulǵanyń derekter qorynda 22,4 myńy sáikestendirilgen. Bul jumystar jalǵasýda.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov oblysta júrgizilgen jumystardyń qorytyndysy boiynsha derekter bazasynda 41,4% nemese 78,2 myń adam sáikestendirilgenin habarlady. Jyl sońyna deiin 12 myń adamdy jumysqa ornalastyrý josparlanǵan. Jumysqa ornalastyrý jospary 80,3% oryndalǵan. Másele ákimdiktiń turaqty baqylaýyna alynǵan.
Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A. Kólginovtiń aitýynsha, óńirde derekter bazasynda 41,1% nemese 37,4 myń adam sáikestendirilgen (jyl basynda statýsy joǵy 90,9 myń boldy). Onyń ishinde 17 myńnan astamy mindetti zeinetaqy jarnalaryn aýdara bastaǵan.
Túrkistan oblysynyń ákimi J. Túimebaev óz kezeginde óńirde 626 myń adam ózektilendirýge jatatynyn baiandady. Búginde onyń 70% nemese 436 myńy ózektilendirilgen. Jumyssyz azamattarǵa qatysty naqty jospar qabyldanǵan. 65 myń nátijesiz jumyspen qamtylǵan jáne jumyssyz azamattarǵa Ónimdi jumyspen qamtý jáne jappai kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy aiasynda qoldaý kórsetý kózdelgen. Qazir statýsy ózektilendirilgen 18,3 myń azamatqa eńbekke ornalastyrý boiynsha kómek kórsetildi.
Almaty ákimi B. Baibek jyl basynan beri qalada 101,5 myń adamnyń statýsy ózektilendirilgenin aitty. Onyń ishinde tirkelmegen 32 myń jumyssyz statýsyn resmi tirkegen. Nátijesiz jumyspen qamtylǵanda sany 50 myńǵa nemese 41% azaiǵan.
Jalpy, 348 myń adamnyń statýsy aiqyndalǵan. Jumysty kúsheitý úshin, qalalyq HQKO bul iske tartylǵan, onda kelýshilerge qyzmet kórsetý kezinde olardyń árqaisysynyń statýsy anyqtalady. Bazarlar men qoǵamdyq ashanalarda adamdardyń resmi jumys ornyn aiqyndaý boiynsha reidter júrgiziledi. Eńbekke ornalastyrý baǵdarlamasy aiasynda 21 myń adam jumyspen qamtylǵan.
Astana ákimi Á. Isekeshevtiń aitýynsha, elordada 45 myń adamnyń statýsy aiqyndalǵan.
