جەتٸ ايدا 1,4 ميلليون ادامدى زاڭداستىردىق - مينيستر ەبٸلقاسىموۆا

بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا فورمالدى ەمەس جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتى فورماليزاتسييالاۋ جەنە ولاردى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا تارتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ تۋرالى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ مەدينا ەبٸلقاسىموۆا باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا مينيسترلٸك ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, فورمالدى ەمەس جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتى فورماليزاتسييالاۋ جەنە ولاردى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا تارتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋدا.

جىل باسىنان بەرٸ مەملەكەتتٸك دەرەكتەر بازاسىندا ستاتۋسى بولماعان 2,7 ملن ادامنىڭ بٷگٸندە 1,385 ملن-نىڭ ستاتۋسى انىقتالدى.

بٸرٸنشٸدەن, 548,4 مىڭ جۇمىسكەر ەڭبەك كەلٸسٸمشارتتارىن جاساستى, ولارعا سەيكەس مەندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى تٷسە باستادى. 9,3 مىڭ ٷي جۇمىسشىسى, 13 مىڭ كەسٸپكەر ٶز قىزمەتتەرٸن رەسمي تٷردە تٸركەدٸ.

ەكٸنشٸدەن, 84 مىڭ ادام ەلەۋمەتتٸك تٶلەم الۋشى رەتٸندە تٸركەلدٸ, 19 مىڭ ادام — اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشى, 29 مىڭ ادام — جٷكتٸلٸگٸ بويىنشا ەسەپكە الىنعان.

ٷشٸنشٸدەن, ٷي شارۋاسىنداعى ەيەلدەردٸڭ, ستۋدەنتتەردٸڭ, ەلدەن كەتكەندەردٸڭ, كەمەلەتكە تولعان وقۋشىلاردىڭ جەنە باسقا دا ستاتۋسى بولماعان ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ستاتۋستارى انىقتالدى.

فورمالدى ەمەس جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتى فورماليزاتسييالاۋ جەنە ولاردى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا تارتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ورىنداۋ اياسىندا فورماليزاتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق جەنە ٶڭٸرلٸك شتابتار بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ جاتىر, ٶڭٸرلٸك جول كارتالارى بەكٸتٸلدٸ.

بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶنٸمدٸ جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا حالىقتىڭ ماقساتتى توبىنىڭ قاتارىنان 92,7 مىڭ ادام تارتىلدى. سونىڭ ٸشٸندە 62 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا ورنالاسقان, 12 مىڭ ادام — قىسقا مەرزٸمدٸ وقىتۋ كۋرستارىنا جٸبەرٸلگەن, 8 مىڭى — ەلەۋمەتتٸك جۇمىس ورىندارىنا, 3,4 مىڭى — جاستار پراكتيكاسىنا, 12,4 مىڭى — قوعامدىق جۇمىستارعا جٸبەرٸلگەن.

جالپى, ەسەپتٸ كەزەڭدە ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيلەردە ازاماتتاردىڭ ستاتۋسىن انىقتاۋ بويىنشا جاڭا جٷيەلٸك شارالار قابىلداندى. وسىلايشا, مەرتەبەسٸ انىقتالماعان ازاماتتاردى بارىنشا قامتۋ ماقساتىندا جاڭا ٶزەكتٸلەندٸرۋ ارنالارى ەزٸرلەندٸ. ەر ٶڭٸردە جۇمىس ٸستەيتٸن ازاماتتار «كونۆەرتپەن» تٶلەۋگە جەنە مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىن اۋدارماۋعا مەجبٷرلەۋ فاكتٸلەرٸ تۋرالى حابارلاۋعا بولاتىن جەدەل جەلٸلەر قۇرىلدى.

اقپاراتتىق دەرەكتەر بازاسىندا جاڭا ستاتۋس ساناتتارى قۇرىلدى, مەسەلەن: ٷي شارۋاشىلىعىنداعى ەيەلدەر, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشىلار, ٷش جاسقا دەيٸنگٸ بالاعا كٷتٸم جاساۋشىلار, جٷكتٸ ەيەلدەر, ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى كەلٸسٸمشارتپەن جۇمىس ٸستەيتٸندەر, شەتەلدٸك كەسٸپورىنداردا جۇمىس ٸستەيتٸندەر, ەڭبەك كەلٸسٸمشارتىنسىز ٷيدە جۇمىس ٸستەيتٸندەر, ەڭبەك ميگرانتتارى.

جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى فورماليزاتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالارىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلارى ەزٸرلەندٸ. بۇل ستاتۋستاردى مۇقييات انىقتاۋعا, اسا تيٸمدٸ جەنە دەربەس تەسٸل ٷشٸن ٷلكەن ساناتتاردى بٶلۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.

جالپى, ستاتۋستارى انىقتالماعان ازاماتتاردىڭ تٶرت نەگٸزگٸ ساناتتارى بار. بۇل — جالدامالى جۇمىسكەرلەر, دەربەس نەگٸزدە ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتا جۇمىس ٸستەيتٸندەر جەنە تٸركەلمەگەن جۇمىسسىزدار.

ەزٸرلەنگەن ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلار اياسىندا ەربٸر ساناتتىڭ قىزمەتٸن زاڭداستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جٷيەلٸ شارالار قابىلدانىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, جالدامالى جۇمىسكەرلەر بويىنشا «ەڭبەك كەلٸسٸمشارتىن جاساڭىز» ناۋقانىنا سەيكەس جۇمىستار جالعاسۋدا, ونىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا 7,5 مىڭنان استام جۇمىس بەرۋشٸ 30 مىڭنان استام ەڭبەك كەلٸسٸمشارتىن جاساسۋ ارقىلى ٶزدەرٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸمەن ەڭبەك قاتىناستارىن زاڭداستىردى.

ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار بويىنشا ناقتى ماقساتتى كٶرسەتكٸشتەردٸ بەكٸتۋمەن جەنە تۇراقتى مونيتورينگ جٷرگٸزۋمەن جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارى ەزٸرلەنٸپ, ٸسكە اسىرىلۋدا. اۋداندار بٶلٸنٸسٸندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتا جۇمىس ٸستەيتٸن ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ سانى انىقتالدى, اٶك مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ بٸرنەشە باعىتى بويىنشا (شاعىن نەسيە بەرۋ, زاڭداستىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسييالارىن دامىتۋ) فرماليزاتسييالاۋ جەنە جۇمىسپەن قامتۋ جٶنٸندەگٸ جٷيەلٸ شارالار ەزٸرلەندٸ. جۇمىسسىزدار بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ تٸركەۋ جەنە جۇمىسقا ورنالاسۋعا جەردەم كٶرسەتۋ شارالارىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلارى دايىندالدى.

سونىمەن قاتار, ەسەپكە الۋ مەن فورماليزاتسييالاۋ بويىنشا زاڭنامالىق سيپاتتاعى شارالار قابىلدانىپ جاتىر. «قر كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى فورماليزاتسييالاۋ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەزٸرلەنٸپ, ٷكٸمەتتٸڭ قاراۋىنا ەنگٸزٸلدٸ, ونىڭ اياسىندا ۇسىنىلادى:

1. بٸرىڭعاي جيىنتىق تٶلەمدٸ ەنگٸزۋ ارقىلى فورمالدٸ ەمەس جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ جۇمىسىن زاڭداستىرۋ بويىنشا جٷيەلٸ شارالار.

2. «جۇمىسپەن قامتىلعان ادام» جەنە «تەۋەلسٸز جۇمىسكەر» بٸرىڭعاي انىقتاۋ, سونداي-اق جۇمىسپەن قامتىلعان حالىققا جاتاتىن ساناتتاردى ايقىنداۋ.

3. تٶلەۋشٸلەر ساناتتارىن ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ, مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جەنە زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى زاڭداردا بٸردەي قولدانۋ.

بٷگٸندە ازاماتتاردىڭ ستاتۋستارىن ٶزەكتٸلەندٸرۋ ٷشٸن ناقتىلاۋدىڭ جاڭا ارنالارى ەزٸرلەنگەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. ەگەر بۇرىن ول اۋلالاردى ارالاۋ ارقىلى جٷرگٸزٸلٸپ, نەتيجەلەرٸ اقپاراتتىق جٷيەگە قولىمەن ەنگٸزٸلسە, قازٸر بۇل ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالىنا كٸرگەندە, حقكو, «قازاقتەلەكوم» قىزمەتتەر پورتالىندا نەمەسە بٸرىڭعاي ورتالىعى 1414 ارقىلى اۆتوماتتى تٷردە ٸسكە اسادى. ازاماتقا قىزمەت كٶرسەتٸلگەن سوڭ اقپارات اۆتوماتتى تٷردە ازاماتتاردىڭ ستاتۋستارىن ەسەپكە الۋ بويىنشا اقپاراتتىق جٷيەگە كەلٸپ تٷسەدٸ.

بۇدان ٶزگە, ستاتۋستاردى ٶزەكتٸلەندٸرۋ بويىنشا قوسىمشا ارنالاردى ەزٸرلەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر, وندا كٷن سايىن دەرەكتەردٸ اۆتوماتتى تٷردە بەرۋ قاراستىرىلعان. ٶزەكتٸلەندٸرۋ «كٷندەلٸك» اقپاراتتىق جٷيەسٸ, مەديتسينالىق مەكەمەلەر اياسىندا ٸسكە قوسىلادى, اتالعان مەكەمە قىزمەتكەرلەرٸ جسن ارقىلى ستاتۋستىڭ جوقتىعى تۋرالى حابارلاپ, ونى سول جەردە ٶزەكتٸلەندٸرەدٸ نەمەسە egov.kz ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالىنا باعىتتايتىن بولادى.

قازٸر ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەرمەن جەنە موبيلدٸ بايلانىس وپەراتورلارىمەن ولاردىڭ قىزمەتٸن پايدالانۋ كەزٸندە ازاماتتىڭ ستاتۋسىن ٶزەكتٸلەندٸرۋ بويىنشا مەسەلە پىسىقتالىپ جاتىر. ازاماتتاردىڭ ستاتۋستارىن اۆتوماتتى تٷردە ٶزەكتٸلەندٸرۋ ٷشٸن اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ ۆەدومستۆوارالىق ينتەگراتسييالاۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ, بٷگٸنگٸ تاڭدا جٷيەلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ كٸرٸكتٸرٸلگەن. جوسپارعا سەيكەس بۇل جۇمىستار جىل سوڭىنا دەيٸن اياقتالادى. بارلىق قاجەتتٸ دايىندىق جۇمىستارى جوسپارلى تٷردە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.

ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ ستاتۋستارىن فورماليزاتسييالاۋ بويىنشا ٶڭٸرلەردەگٸ قازٸرگٸ جاعدايلار مەن قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى بٸرقاتار وبلىستاردىڭ باسشىلارى باياندادى. اتىراۋ وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى س. شاپكەنوۆ ستاتۋسى ٶزەكتٸلەندٸرٸلمەگەن 54 مىڭ تۇلعانىڭ دەرەكتەر قورىندا 22,4 مىڭى سەيكەستەندٸرٸلگەن. بۇل جۇمىستار جالعاسۋدا.

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ د. احمەتوۆ وبلىستا جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا دەرەكتەر بازاسىندا 41,4% نەمەسە 78,2 مىڭ ادام سەيكەستەندٸرٸلگەنٸن حابارلادى. جىل سوڭىنا دەيٸن 12 مىڭ ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان. جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارى 80,3% ورىندالعان. مەسەلە ەكٸمدٸكتٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىنا الىنعان.

باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ا. كٶلگٸنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, ٶڭٸردە دەرەكتەر بازاسىندا 41,1% نەمەسە 37,4 مىڭ ادام سەيكەستەندٸرٸلگەن (جىل باسىندا ستاتۋسى جوعى 90,9 مىڭ بولدى). ونىڭ ٸشٸندە 17 مىڭنان استامى مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىن اۋدارا باستاعان.

تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ج. تٷيمەباەۆ ٶز كەزەگٸندە ٶڭٸردە 626 مىڭ ادام ٶزەكتٸلەندٸرۋگە جاتاتىنىن باياندادى. بٷگٸندە ونىڭ 70% نەمەسە 436 مىڭى ٶزەكتٸلەندٸرٸلگەن. جۇمىسسىز ازاماتتارعا قاتىستى ناقتى جوسپار قابىلدانعان. 65 مىڭ نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتىلعان جەنە جۇمىسسىز ازاماتتارعا ٶنٸمدٸ جۇمىسپەن قامتۋ جەنە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا قولداۋ كٶرسەتۋ كٶزدەلگەن. قازٸر ستاتۋسى ٶزەكتٸلەندٸرٸلگەن 18,3 مىڭ ازاماتقا ەڭبەككە ورنالاستىرۋ بويىنشا كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.

الماتى ەكٸمٸ ب. بايبەك جىل باسىنان بەرٸ قالادا 101,5 مىڭ ادامنىڭ ستاتۋسى ٶزەكتٸلەندٸرٸلگەنٸن ايتتى. ونىڭ ٸشٸندە تٸركەلمەگەن 32 مىڭ جۇمىسسىز ستاتۋسىن رەسمي تٸركەگەن. نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتىلعاندا سانى 50 مىڭعا نەمەسە 41% ازايعان.

جالپى, 348 مىڭ ادامنىڭ ستاتۋسى ايقىندالعان. جۇمىستى كٷشەيتۋ ٷشٸن, قالالىق حقكو بۇل ٸسكە تارتىلعان, وندا كەلۋشٸلەرگە قىزمەت كٶرسەتۋ كەزٸندە ولاردىڭ ەرقايسىسىنىڭ ستاتۋسى انىقتالادى. بازارلار مەن قوعامدىق اسحانالاردا ادامداردىڭ رەسمي جۇمىس ورنىن ايقىنداۋ بويىنشا رەيدتەر جٷرگٸزٸلەدٸ. ەڭبەككە ورنالاستىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا 21 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.

استانا ەكٸمٸ ە. يسەكەشەۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا 45 مىڭ ادامنىڭ ستاتۋسى ايقىندالعان.