Búgin Jer reformasy jónindegi komissiianyń birinshi otyrysynda Aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov Jer kodeksiniń jekelegen baptarynyń qoldanysyna moratorii engizilýine bailanysty atqarylatyn jumystardy aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Endi, Jer komissiiasynyń búgingi otyrysynyń kún tártibine kóshsek. Ózderińizge belgili, 2016 jyly Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Jer kodeksiniń jekelegen baptarynyń qoldanysyna moratorii engizilgen bolatyn. Bul moratorii 2021 jylǵy 31 jeltoqsanda aiaqtalady», - dep eske saldy ministr.
Engizilgen moratoriide mynadai shekteýler kózdelgen:
- sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa, sheteldik zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerin jaldaý quqyǵyn berýge tyiym salý;
- jarǵylyq kapitalynda sheteldik qatysý úlesi bar birlesken kásiporyndarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerin jeke menshikke satýǵa jáne jalǵa berýge tyiym salý;
- qazaqstandyqtarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerine arnalǵan jekemenshik quqyǵyn berýge tyiym salý;
- aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jaldaý quqyǵyn memleketten satyp almai ielikten shyǵarýǵa tyiym salý.
«Sheteldikter boiynsha moratorii normalaryna keler bolsaq, Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2021 jylǵy 25 aqpanda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń besinshi otyrysynda bul jóninde túpkilikti saiasi sheshim qabyldady. Atap aitqanda, Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler jeke menshikke satylmaidy jáne sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa, sheteldik zańdy tulǵalarǵa, Qazaqstan Respýblikasynyń sheteldik qatysatyn zańdy tulǵalaryna, halyqaralyq uiymdarǵa, halyqaralyq qatysý úlesi bar ǵylymi ortalyqtarǵa, sondai-aq qandastarǵa jalǵa berilmeidi dep sheshti. Shuǵyl túrde tiisti zań jobasy ázirlenip, Parlament Májilisine arnaiy Joldaýmen engizildi, qazirgi ýaqytta ol jumys toptarynda qaralý satysynda», - dedi S. Omarov.
«Endi moratoriidiń keibir máseleleri ǵana sheshilmegen kúide tur, bular – aýyl sharýashylyǵy jerlerin jalǵa alý quqyǵyn alyp tastai otyryp, qazaqstandyqtarǵa jekemenshikke berý, sondai-aq jer paidalanýshylardyń aýyl sharýashylyǵy jerlerin memleketten satyp almai uzaq merzimdi jaldaý quqyǵyn ielikten shyǵarýy máseleleri. Qazaqstandyqtar úshin jeke menshik máselesiniń tarihyna qysqasha toqtalyp óteiin. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerge jeke menshik quqyǵy 2003 jyldan bastap zańnama júzinde bekitilip berilip, aýyl sharýashylyǵy jerin ne jeke menshikke satyp alýǵa ne 49 jylǵa deiin uzaq merzimdi jalǵa alýǵa múmkindik berildi. 2015 jyly Jer kodeksine ózgerister engizildi, onyń aiasynda qazaqstandyqtarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerin 49 jylǵa deiin jalǵa berý múmkindigi alyp tastaldy. Jańa ózgeris aýyl sharýashylyǵy jerlerin qazaqstandyqtarǵa jekemenshik quqyǵymen ǵana berýdi kózdedi. Bul úshin jumys istep turǵan jer paidalanýshylar memleketten aýyl sharýashylyǵy jerlerin kadastrlyq qunynyń 50%-y mólsherindegi jeńildikpen birjolǵy tólemmen nemese jerdiń tolyq qunyn 10 jyl boiy bólip tóleý shartymen jekemenshikke satyp alýǵa mindetti boldy. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin jaldaý quqyǵyn memleketten satyp almai ielikten shyǵarý múmkindigine keler bolsaq, bul túzetý de 2015 jyly engizilgen bolatyn. Bul túzetýlerge 2016 jyly Memleket basshysynyń Jarlyǵymen moratorii engizilip, tiisti Zań qabyldandy. Jer komissiiasynyń otyrystary aiasynda joǵaryda atalǵan máseleler boiynsha túpkilikti sheshim qabyldaý usynylady», - dedi ministr.
