Kishkentai ǵana denesi bar, kózi kúlimdep turatyn Mabý atty robot Catalia Health startapynyń betke ustar jetistigi sanalady. Bul jobanyń densaýlyq saqtaý isindegi innovatsiialyq sheshimderi kópshilikke úlgi bolarlyqtai biregei bastama.
Catalia Health baǵdarlamasy – sozylmaly aýrýy bar naýqastardyń emdelý josparyn baqylaýǵa kómektesetin psihologiialyq bilimi bar jasandy intellekt. Bul robot naýqastarmen kún saiyn áńgimelesip, olarǵa keńes beredi, dári nemese em qabyldaityn ýaqytty esterine salyp, naýqastardyń jalpy jaǵdaiy týraly derekterdi dárigerlerge jiberip otyrady. Jiberilgen derekter emdelýshiniń telefonynan da kórinip turady.
Catalia Health kompaniiasynyń negizin qalaýshy Kori Kid: «Biz naýqastardyń em qabyldaýyn tiimdi josparlaityn baǵdarlama qurǵymyz keldi. Em-sharanyń nátijeli bolýy úshin dárigerler naýqastar jaily derekterdi úzbei kórip otyrýy kerek. Osylaisha, biz árbir naýqaspen bailanysymyz jaqsy bolýyn qamtamasyz etemiz», - deidi.
Osydan bir jyl buryn júrek aqaýy bar naýqastar Mabýdy úiine aldy. Al jarty jyldan keiin jobany qarjylandyryp otyrǵan Kaiser Permanente seriktestiktiń bir bóligi retinde robottarmen jumys istei bastady. Sodan beri Catalia Health densaýlyq saqtaý júieleri men farmatsevtikalyq kompaniialarmen seriktestik qurdy. Olar revmatoidtyq artrid pen búirek ragyna ushyraǵan naýqastardyń emdelý josparyn qurýǵa úles qosty.
Sozylmaly aýrýdy emdeý jospary naýqastar úshin kúrdeli protsess jáne kópshiligi erejeni saqtap, júieli emdelmeidy. Kidtiń aitýynsha, Mabýmen bolǵan kúndelikti áńgimelesýler tek naýqastarǵa ǵana paidaly emes, dáriger de robot áriptesiniń jibergen derekterine súienip, tiimdi meditsinalyq sheshim shyǵarýǵa kómektesedi.
Ózgeris ákelgen robottar
Kid 2001 jyly magistratýraǵa Massachýsetsqa kelmes buryn, Georgia Tech-te stýdent ári fakýltette oqytýshylyq qyzmet atqarǵan edi. Ol jasy ulǵaiǵan adamdardyń densaýlyǵyn kútýmen bailanysty problemalardy sheshýmen ainalysty. Sonymen qatar, sozylmaly aýrýmen aýyratyn adam sanynyń kóbeiý sebebin zerttedi.
Sol kezden bastap Kid myrza naýqastarǵa kórsetiletin em-sharanyń júieli bolýyn qadaǵalaityn tehnologiiany izdedi. Kóptegen stýdentterdiń zertteýleri boiynsha naýqas adam dárigermen telefonmen nemese onlain sóileskennen góri, júzbe-júz tildeskendi qolai kóredi eken. Adami dialogtar jaǵymdy qarym-qatynas qurýǵa, senimin arttyrýǵa jol ashady. Sol sebepti Kid Masachýssets tehnologiia institýtynda osy zertteýlerge súienip, robottarmen jumys isteýdi qolǵa alady.
Sońynda Kid «eger sizdiń qasyńyzda júrgen interaktivti robottyń kózine qarap sóilesetin bolsańyz, onyń psihologiialyq áseri shynaiy adammen áńgime-dúken qurǵandai bolady» degen qorytyndyǵa keledi.
Onyń doktorlyq zertteýleriniń bir bóligin Media zerthanadaǵy Media óner jáne ǵylym baǵdarlamasy aiasynda Boston ýniversiteti meditsinalyq ortalyǵyndaǵy diabetpen jáne artyq salmaqpen kúresken emdelýshilermen test ótkizedi. Emdelýshilerdiń bir bóligi artyq salmaqtan arylýǵa kómektesetin robotty úilerine alady. Al qalǵan emdelýshiler týra osy baǵdarlamany kompiýterlerine ornatqan. Ústeldiń ústinde turatyn robot dieta men salaýatty ómir saltyna qatysty keńester berip otyrady. Tájiribeden anyqtalǵandai, úiinde roboty bolǵan emdelýshiler salmaq tastaý josparynan aýytqymaǵan.
2007 jyly PhD baǵdarlamasyn támamdaityn ýaqytta Kid myrza robottardyń kómegimen sýsamyrmen aýyratyn adamdardy baqylaityn Intuitive Automata atty robottardy tájiribeden ótkizedi. Ol osy ideianyń artynan júrgenmen, Kid mundai kúrdeli tehnologiiany densaýlyq saqtaý naryǵyna shyǵarýǵa erte ekenin túsinedi. Sebebi, ol kezde meditsinalyq derekter endi ǵana tsifrly formatqa aýysyp jatqan edi.
Intuitive Automata úlken jetistikke jetpese de, Kid myrza densaýlyq saqtaý sektorynyń óte kúrdeli ekenin kóredi. Ol artyq salmaqpen jáne sýsamyr aýrýymen kúresken naýqastarǵa arnalǵan robottar jasap, olardy farmatsevtika men saqtandyrý kompaniialaryna satqannan da salmaqty dúnie jasaý kerektigin túsinedi.
Kid atalmysh salada kóptegen bailanys quryp, negizgi qiyndyqtardy saraptamadan ótkizedi. Densaýlyq saqtaý isindegi árbir qatysýshynyń róli men san túrli fýnktsiialardyń bir jerde toǵysýyn kóredi.
Sonymen qatar, Kid myrza robottardyń baǵa saiasatyn zertteidi. Sol kezderde Amazon-nyń Aleksasy men Appledyń Sirii jaqsy qoldaýǵa ie boldy. Nátijesinde, Kid dástúrli meditsinany jańa beleske kóteretin jobasyn usynady.
«Dástúrli meditsinadaǵy emdeý modeli boiynsha naýqas dárigerdiń qabyldaýyna keledi, odan keiin dári-dármekke telefon arqyly tapsyrys beredi. Onyń arasynda dáriger naýqastyń úiine baryp turady. Bul protsesterdiń barlyǵy da adamnyń qatysýymen iske asady. Biz neǵurlym kóp adamǵa qol ushyn bergimiz kelse, soǵurlym kóp dáriger bolý kerek. Sondyqtan másele únemi tyǵyryqqa tireledi», - deidi ol.
2014 jyly Kid Catalia Health-tyń negizin qalady. Osy joba aiasynda kóptegen sozylmaly aýrýmen aýyratyn naýqastar personaldy robottyń kómegimen em qabyldady. Eń qyzyǵy, naýqastar em alyp bolǵan soń robottardy keri qaitarǵysy kelmeidi. Soǵan qaraǵanda robottardyń kóp kómegi tigen sekildi.
Mabý jáne onyń dostary
Catalia Health jasandy intellektini qoldanyp, Mabýdyń árbir naýqaspen kúndelikti áńgimelesýi arqyly, olar jaily derekter jinaidy.
Ádette, robot dárigerler men medbikeler siiaqty dialogty «Hálińiz qalai?» degen suraqtan bastaidy. Sodan keiin dárigerlerdiń qoiýy múmkin suraqtarmen jalǵasyp, áńgime ár baǵytta damidy.
Máselen, Mabý júregi aýyratyn naýqastardyń demikpesi baiqalǵanda, olardyń salmaǵy jaily suraidy. Naýqastardyń bergen jaýabyna qarai, «Dárigerińizge habarlasqyńyz kelmei me?» nemese «Men osy málimetti dárigerge jibereiin», «Erteń tekseriske baraiyq» dep aitady.
Ótken jyly Catalia Health Amerikanyń júrek assotsiiatsiiasymen seriktestigi týraly habarlady. Sonyń arqasynda asotsiiatsiianyń júrek aqaýy bar naýqastarǵa arnalǵan erejelerin jetkizdi.
Mabý árbir naýqastyń derti týraly kóp nárse biledi. Eger naýqas «Meniń hálim nashar» dep aitsa, Mabý naýqasta bolýy múmkin barlyq jaǵdailardy eskerip, jyldam keńes beredi. Sodan keiin naýqasqa qamqorlyq kórsetetin dáriger, medbike nemese farmatsevtke osy málimetti jiberedi.
Densaýlyq saqtaý mekemelerimen qatar, Catalia farmatsevtikalyq kompaniialarmen de jumys isteidi. Catalia Healthdiń farmatsevtikalyq kompaniialarǵa jiberetin derekteri anonimdi bolǵan kúnde de, olardyń dárileriniń beretin áseri men naýqastardyń jaǵdaiy týraly obektivti málimet alady.
Kelesi jyly Kid seriktesteriniń sanyn kóbeitip, basqa da aýrýlarmen kúresken naýqastarǵa qol ushyn bergisi keledi. Osylaisha, qarym-qatynastaǵy psihologiialyq faktorlardy eskerip qurastyrylǵan jasandy intellektiniń algoritmderi naýqastardyń dárigermen bailanysyn úzbei, nátijeli em shara qabyldaýyna sebep bolady.
Maqalanyń túpnusqasy: weforum.org
