كٸشكەنتاي عانا دەنەسٸ بار, كٶزٸ كٷلٸمدەپ تۇراتىن مابۋ اتتى روبوت Catalia Health ستارتاپىنىڭ بەتكە ۇستار جەتٸستٸگٸ سانالادى. بۇل جوبانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ٸسٸندەگٸ يننوۆاتسييالىق شەشٸمدەرٸ كٶپشٸلٸككە ٷلگٸ بولارلىقتاي بٸرەگەي باستاما.
Catalia Health باعدارلاماسى – سوزىلمالى اۋرۋى بار ناۋقاستاردىڭ ەمدەلۋ جوسپارىن باقىلاۋعا كٶمەكتەسەتٸن پسيحولوگييالىق بٸلٸمٸ بار جاساندى ينتەللەكت. بۇل روبوت ناۋقاستارمەن كٷن سايىن ەڭگٸمەلەسٸپ, ولارعا كەڭەس بەرەدٸ, دەرٸ نەمەسە ەم قابىلدايتىن ۋاقىتتى ەستەرٸنە سالىپ, ناۋقاستاردىڭ جالپى جاعدايى تۋرالى دەرەكتەردٸ دەرٸگەرلەرگە جٸبەرٸپ وتىرادى. جٸبەرٸلگەن دەرەكتەر ەمدەلۋشٸنٸڭ تەلەفونىنان دا كٶرٸنٸپ تۇرادى.
Catalia Health كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى كوري كيد: «بٸز ناۋقاستاردىڭ ەم قابىلداۋىن تيٸمدٸ جوسپارلايتىن باعدارلاما قۇرعىمىز كەلدٸ. ەم-شارانىڭ نەتيجەلٸ بولۋى ٷشٸن دەرٸگەرلەر ناۋقاستار جايلى دەرەكتەردٸ ٷزبەي كٶرٸپ وتىرۋى كەرەك. وسىلايشا, بٸز ەربٸر ناۋقاسپەن بايلانىسىمىز جاقسى بولۋىن قامتاماسىز ەتەمٸز», - دەيدٸ.
وسىدان بٸر جىل بۇرىن جٷرەك اقاۋى بار ناۋقاستار مابۋدى ٷيٸنە الدى. ال جارتى جىلدان كەيٸن جوبانى قارجىلاندىرىپ وتىرعان Kaiser Permanente سەرٸكتەستٸكتٸڭ بٸر بٶلٸگٸ رەتٸندە روبوتتارمەن جۇمىس ٸستەي باستادى. سودان بەرٸ Catalia Health دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەلەرٸ مەن فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالارمەن سەرٸكتەستٸك قۇردى. ولار رەۆماتويدتىق ارتريد پەن بٷيرەك راگىنا ۇشىراعان ناۋقاستاردىڭ ەمدەلۋ جوسپارىن قۇرۋعا ٷلەس قوستى.
سوزىلمالى اۋرۋدى ەمدەۋ جوسپارى ناۋقاستار ٷشٸن كٷردەلٸ پروتسەسس جەنە كٶپشٸلٸگٸ ەرەجەنٸ ساقتاپ, جٷيەلٸ ەمدەلمەيدى. كيدتٸڭ ايتۋىنشا, مابۋمەن بولعان كٷندەلٸكتٸ ەڭگٸمەلەسۋلەر تەك ناۋقاستارعا عانا پايدالى ەمەس, دەرٸگەر دە روبوت ەرٸپتەسٸنٸڭ جٸبەرگەن دەرەكتەرٸنە سٷيەنٸپ, تيٸمدٸ مەديتسينالىق شەشٸم شىعارۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
ٶزگەرٸس ەكەلگەن روبوتتار
كيد 2001 جىلى ماگيستراتۋراعا ماسساچۋسەتسقا كەلمەس بۇرىن, Georgia Tech-تە ستۋدەنت ەرٸ فاكۋلتەتتە وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقارعان ەدٸ. ول جاسى ۇلعايعان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن كٷتۋمەن بايلانىستى پروبلەمالاردى شەشۋمەن اينالىستى. سونىمەن قاتار, سوزىلمالى اۋرۋمەن اۋىراتىن ادام سانىنىڭ كٶبەيۋ سەبەبٸن زەرتتەدٸ.
سول كەزدەن باستاپ كيد مىرزا ناۋقاستارعا كٶرسەتٸلەتٸن ەم-شارانىڭ جٷيەلٸ بولۋىن قاداعالايتىن تەحنولوگييانى ٸزدەدٸ. كٶپتەگەن ستۋدەنتتەردٸڭ زەرتتەۋلەرٸ بويىنشا ناۋقاس ادام دەرٸگەرمەن تەلەفونمەن نەمەسە ونلاين سٶيلەسكەننەن گٶرٸ, جٷزبە-جٷز تٸلدەسكەندٸ قولاي كٶرەدٸ ەكەن. ادامي ديالوگتار جاعىمدى قارىم-قاتىناس قۇرۋعا, سەنٸمٸن ارتتىرۋعا جول اشادى. سول سەبەپتٸ كيد ماساچۋسسەتس تەحنولوگييا ينستيتۋتىندا وسى زەرتتەۋلەرگە سٷيەنٸپ, روبوتتارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸ قولعا الادى.
سوڭىندا كيد «ەگەر سٸزدٸڭ قاسىڭىزدا جٷرگەن ينتەراكتيۆتٸ روبوتتىڭ كٶزٸنە قاراپ سٶيلەسەتٸن بولساڭىز, ونىڭ پسيحولوگييالىق ەسەرٸ شىنايى اداممەن ەڭگٸمە-دٷكەن قۇرعانداي بولادى» دەگەن قورىتىندىعا كەلەدٸ.
ونىڭ دوكتورلىق زەرتتەۋلەرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن مەديا زەرتحاناداعى مەديا ٶنەر جەنە عىلىم باعدارلاماسى اياسىندا بوستون ۋنيۆەرسيتەتٸ مەديتسينالىق ورتالىعىنداعى ديابەتپەن جەنە ارتىق سالماقپەن كٷرەسكەن ەمدەلۋشٸلەرمەن تەست ٶتكٸزەدٸ. ەمدەلۋشٸلەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸ ارتىق سالماقتان ارىلۋعا كٶمەكتەسەتٸن روبوتتى ٷيلەرٸنە الادى. ال قالعان ەمدەلۋشٸلەر تۋرا وسى باعدارلامانى كومپيۋتەرلەرٸنە ورناتقان. ٷستەلدٸڭ ٷستٸندە تۇراتىن روبوت ديەتا مەن سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىنا قاتىستى كەڭەستەر بەرٸپ وتىرادى. تەجٸريبەدەن انىقتالعانداي, ٷيٸندە روبوتى بولعان ەمدەلۋشٸلەر سالماق تاستاۋ جوسپارىنان اۋىتقىماعان.
2007 جىلى PhD باعدارلاماسىن تەمامدايتىن ۋاقىتتا كيد مىرزا روبوتتاردىڭ كٶمەگٸمەن سۋسامىرمەن اۋىراتىن ادامداردى باقىلايتىن Intuitive Automata اتتى روبوتتاردى تەجٸريبەدەن ٶتكٸزەدٸ. ول وسى يدەيانىڭ ارتىنان جٷرگەنمەن, كيد مۇنداي كٷردەلٸ تەحنولوگييانى دەنساۋلىق ساقتاۋ نارىعىنا شىعارۋعا ەرتە ەكەنٸن تٷسٸنەدٸ. سەبەبٸ, ول كەزدە مەديتسينالىق دەرەكتەر ەندٸ عانا تسيفرلى فورماتقا اۋىسىپ جاتقان ەدٸ.
Intuitive Automata ٷلكەن جەتٸستٸككە جەتپەسە دە, كيد مىرزا دەنساۋلىق ساقتاۋ سەكتورىنىڭ ٶتە كٷردەلٸ ەكەنٸن كٶرەدٸ. ول ارتىق سالماقپەن جەنە سۋسامىر اۋرۋىمەن كٷرەسكەن ناۋقاستارعا ارنالعان روبوتتار جاساپ, ولاردى فارماتسەۆتيكا مەن ساقتاندىرۋ كومپانييالارىنا ساتقاننان دا سالماقتى دٷنيە جاساۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸنەدٸ.
كيد اتالمىش سالادا كٶپتەگەن بايلانىس قۇرىپ, نەگٸزگٸ قيىندىقتاردى ساراپتامادان ٶتكٸزەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ ٸسٸندەگٸ ەربٸر قاتىسۋشىنىڭ رٶلٸ مەن سان تٷرلٸ فۋنكتسييالاردىڭ بٸر جەردە توعىسۋىن كٶرەدٸ.
سونىمەن قاتار, كيد مىرزا روبوتتاردىڭ باعا ساياساتىن زەرتتەيدٸ. سول كەزدەردە Amazon-نىڭ الەكساسى مەن Appleدىڭ سيريٸ جاقسى قولداۋعا يە بولدى. نەتيجەسٸندە, كيد دەستٷرلٸ مەديتسينانى جاڭا بەلەسكە كٶتەرەتٸن جوباسىن ۇسىنادى.
«دەستٷرلٸ مەديتسيناداعى ەمدەۋ مودەلٸ بويىنشا ناۋقاس دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا كەلەدٸ, ودان كەيٸن دەرٸ-دەرمەككە تەلەفون ارقىلى تاپسىرىس بەرەدٸ. ونىڭ اراسىندا دەرٸگەر ناۋقاستىڭ ٷيٸنە بارىپ تۇرادى. بۇل پروتسەستەردٸڭ بارلىعى دا ادامنىڭ قاتىسۋىمەن ٸسكە اسادى. بٸز نەعۇرلىم كٶپ ادامعا قول ۇشىن بەرگٸمٸز كەلسە, سوعۇرلىم كٶپ دەرٸگەر بولۋ كەرەك. سوندىقتان مەسەلە ٷنەمٸ تىعىرىققا تٸرەلەدٸ», - دەيدٸ ول.
2014 جىلى كيد Catalia Health-تىڭ نەگٸزٸن قالادى. وسى جوبا اياسىندا كٶپتەگەن سوزىلمالى اۋرۋمەن اۋىراتىن ناۋقاستار پەرسونالدى روبوتتىڭ كٶمەگٸمەن ەم قابىلدادى. ەڭ قىزىعى, ناۋقاستار ەم الىپ بولعان سوڭ روبوتتاردى كەرٸ قايتارعىسى كەلمەيدٸ. سوعان قاراعاندا روبوتتاردىڭ كٶپ كٶمەگٸ تيگەن سەكٸلدٸ.
مابۋ جەنە ونىڭ دوستارى
Catalia Health جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قولدانىپ, مابۋدىڭ ەربٸر ناۋقاسپەن كٷندەلٸكتٸ ەڭگٸمەلەسۋٸ ارقىلى, ولار جايلى دەرەكتەر جينايدى.
ەدەتتە, روبوت دەرٸگەرلەر مەن مەدبيكەلەر سيياقتى ديالوگتى «حەلٸڭٸز قالاي?» دەگەن سۇراقتان باستايدى. سودان كەيٸن دەرٸگەرلەردٸڭ قويۋى مٷمكٸن سۇراقتارمەن جالعاسىپ, ەڭگٸمە ەر باعىتتا داميدى.
مەسەلەن, مابۋ جٷرەگٸ اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ دەمٸكپەسٸ بايقالعاندا, ولاردىڭ سالماعى جايلى سۇرايدى. ناۋقاستاردىڭ بەرگەن جاۋابىنا قاراي, «دەرٸگەرٸڭٸزگە حابارلاسقىڭىز كەلمەي مە?» نەمەسە «مەن وسى مەلٸمەتتٸ دەرٸگەرگە جٸبەرەيٸن», «ەرتەڭ تەكسەرٸسكە بارايىق» دەپ ايتادى.
ٶتكەن جىلى Catalia Health امەريكانىڭ جٷرەك اسسوتسيياتسيياسىمەن سەرٸكتەستٸگٸ تۋرالى حابارلادى. سونىڭ ارقاسىندا اسوتسيياتسييانىڭ جٷرەك اقاۋى بار ناۋقاستارعا ارنالعان ەرەجەلەرٸن جەتكٸزدٸ.
مابۋ ەربٸر ناۋقاستىڭ دەرتٸ تۋرالى كٶپ نەرسە بٸلەدٸ. ەگەر ناۋقاس «مەنٸڭ حەلٸم ناشار» دەپ ايتسا, مابۋ ناۋقاستا بولۋى مٷمكٸن بارلىق جاعدايلاردى ەسكەرٸپ, جىلدام كەڭەس بەرەدٸ. سودان كەيٸن ناۋقاسقا قامقورلىق كٶرسەتەتٸن دەرٸگەر, مەدبيكە نەمەسە فارماتسەۆتكە وسى مەلٸمەتتٸ جٸبەرەدٸ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸمەن قاتار, Catalia فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالارمەن دە جۇمىس ٸستەيدٸ. Catalia Healthدٸڭ فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالارعا جٸبەرەتٸن دەرەكتەرٸ انونيمدٸ بولعان كٷندە دە, ولاردىڭ دەرٸلەرٸنٸڭ بەرەتٸن ەسەرٸ مەن ناۋقاستاردىڭ جاعدايى تۋرالى وبەكتيۆتٸ مەلٸمەت الادى.
كەلەسٸ جىلى كيد سەرٸكتەستەرٸنٸڭ سانىن كٶبەيتٸپ, باسقا دا اۋرۋلارمەن كٷرەسكەن ناۋقاستارعا قول ۇشىن بەرگٸسٸ كەلەدٸ. وسىلايشا, قارىم-قاتىناستاعى پسيحولوگييالىق فاكتورلاردى ەسكەرٸپ قۇراستىرىلعان جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ الگوريتمدەرٸ ناۋقاستاردىڭ دەرٸگەرمەن بايلانىسىن ٷزبەي, نەتيجەلٸ ەم شارا قابىلداۋىنا سەبەپ بولادى.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: weforum.org
