.jpg)
Qazaqstanda "mektep" atty synaqtan ótken oqýshylardyń kópshiligi joǵarǵy oqý ornyna shetelge túsýge asyǵady.
Sebebi, ulttyq statistikaǵa súienetin bolsaq, Qazaqstandyq jastar oqýǵa túsetin kezde jasalatyn tańdaýynda «must have» qataryna mynalardy jatqyzdy: jaqsy bilimniń bolýy tiis (59,5%), joǵary biliktilik (44,6%), úsh tildi meńgerý – memlekettik til, orys tili jáne aǵylshyn tili – 38,2% jáne tanystardyń bolýy (21,7%) deidi. Alaida jastardyń shetel asyp ketýi elimizdiń ekonomikasyna áserin tigizedi.
Patriottyq sezimi joǵary jastar eline oralsa, qalǵan bóligi ózge elde qalyp, jumys isteýdi jón kórip jatady. «Jas túlekterdiń shetelde oqýǵa talpynysynyń Qazaqstan ekonomikasyna áseri» atty taqyryp aiasynda bilim salasynyń mamany, shetelde bilim alý boiynsha ekspert Alma Qojannan osy másele boiynsha suraqtarymyzdy qoiyp kórdik.
Suhbat barysynda A.Qojan otandyq bilim berý deńgeii álemdik deńgeimen salystyrǵanda artta turaqtap qalǵanyn ári Qazaqstanda bilim alýdy kópshilik qolaisyz sanaitynyn jetkizdi.
“Halyqaralyq turǵyda taǵylymdardan ótkisi keletin azamattardyń kópshiligi shetelde múmkindik kóp ekenin alǵa tartyp, jyldan jylǵa oqý maqsatynda ózge elge ketetinder kóbeidi. Sebebi qazirgi tańda jahandaný zamanynda, tehnologiianyń damýy arqasynda kóptegen standarttar qalyptasty. Sondyqtan da árbir shetelde bilim alǵan oqýshynyń Qazaqstanda jumysqa turý barysynda múmkindigi basymdyraq. Óitkeni búginde kóptegen iri kompaniialar bolsyn, memlekettik mekeme bolsyn qoiatyn basty talptarynyń biri - sheteldik til meńgerý, halyqaralyq deńgeidegi taǵylymdardan ótý” - dedi Alma Qojan.
Sonymen qatar, ol QR azamattarynyń jyl saiyn bilim alý maqsatynda shetel asýynyń elimizge esh ziiany joq ekenin aitty. Kerisinshe Qazaqstanda jyl saiyn mektep bitirgen 200 myń oqýshyny grantpen qamtý múmkin emes, iaǵni memleket tek 20% oqýshynynyń ǵana qarajatyn ótei alady. Sondai-aq, bizdiń el sheteldik standarttarǵa umtylǵanymen, birshama ýniversitetterimizdiń qazirge deiin materialdyq-tehnikalyq qamtý jaǵynan problemalary bar. Sol sebepten de shetelde bilim alyp kelgen shamamen 10 myń azamattyń ziianynan góri paidasy kóp degen oimen bólisti.
Budan bólek, A.Qojan shetelde bilim alyp kelgen stýdentterdiń utymdy jaqtarymen bólisti. Aita ketsek, zamanaýi tehnologiialarǵa sáikes bilim berý júiesi, shet tildi jetik meńgerý, qarajylyq saýattylyq, jaýapkershilik, ózge eldiń mádenietimen tanysý jáne taǵy basqa. Oǵan qosa, ekspert qazaqstandyqtardyń tańdaýy kóbine IT mamandyqtar, menedjment, meditsina salasyn tańdaitynyn aitty. A.Qojan óziniń sózin qorytyndylai kele, jas túlekterdiń kóbisi oralady dedi. Óitkeni sheteldiń múmkindikterine qaramastan, shetelde qazaqtar immigranttar bolyp qalady. Ol statýspen shetelde qalaǵan jumysqa ornalasý kóp qiyndyq týdyrady. Statistikaǵa súienetin bolsaq, kóp túlekter elge oralyp, ekonomikalyq turǵydan óz úlesterin qosýda. Jastardyń biliktiligin arttyryp, bilimderin tolyqtyrý maqsatymen shetelde bilim alýy elimizdiń ekonomikalyq jaǵdaiyna jaǵymsyz saldarynan góri jaǵymdy tustary asyp túsedi. Mysaly, Bolashaq stipendiiasynyń ákimshisi «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ. Osy jyly 4014 adam osy baǵdarlama boiynsha shetelde oqýyn aiaqtady. Olardyń 3 352-si ǵana jumyspen qamtyldy. Bul JOO-nyń ereksheligi stýdentterimiz tájiribeni ózge elde ótý integratsiiasy. Bul ekonomikamyzǵa eleýli áser etip, shetke qarajat shashýdy azaityp, óz elimizde bilikti mamandardyń sanyn arttyrýǵa kómektesedi.
Elimizde ekonomikalyq jaǵdai kóterilse qazaq azamattarymyz ózge eldi tańdamai, elde qala beredi degen qorytyndy jasasaq bolady. Oǵan dálel jaqyn shetelden kelgen azamattar (Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, t.b.). Elimizdiń JOO-da tegin oqyp jatqan stýdentter de az emes. Olar da ekonomikamyzdyń órkendeýine óziniń septigin tigizip jatyr.
