Elbasy Nursultan Nazarbaev «Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia jaǵdaiyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýynda «HHI ǵasyrda álemniń tabiǵi resýrstarǵa degen muqtajdyǵy jalǵasýda. Olar bolashaqta jahandyq ekonomikany jáne elimizdiń ekonomikasyn damytý barysynda erekshe mańyzǵa ie bolady» dep basa aitqan bolatyn. Bul baǵyttaǵy jumystardy baǵdarly etý maqsatynda byltyr Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetovtiń bastamasymen janýarlar dúniesin, tabiǵatyn saqtaý jáne kóbeitý týraly deklaratsiia qabyldanǵan edi.
Munda «Qyzyl kitapqa» engen ósimdikterdi, olardyń tamyrlaryn, gúlderdi paidalanbaýdy jáne tyiym salynǵan jerlerde nemese áýesqoilyq maqsatta ań-qus aýlaýǵa bolmaityndyǵy jóninde anyq aitylǵan. Atalǵan deklaratsiia jergilikti atqarýshy bilik, oblystyq sot, prokýratýra, politsiia departamenti jáne ulttyq qaýipsizdik organdary men basqa da memlekettik mekemeler tarapynan qoldaý taýyp, barlyǵy 1962 qyzmetker qol qoiǵan bolatyn. Osy oraida QR «Janýarlar dúniesin qorǵaý, ósimin molaitý jáne paidalaný týraly» zańynyń 43-baby aiasynda oblystyq «Mamandandyrylǵan janýarlar dúniesin qorǵaý jedel qyzmeti» qurylyp, «Tabiǵat qorǵaý keńesi» iske kirisken edi. Mine, osyndai qurylymdar men jobalardyń arqasynda búginde óńirdiń jan-janýarlar men ósimdikter dúniesi qyraǵy qorǵalýda. Oǵan dálel, aǵymdaǵy jyldyń qańtar-naýryz ailarynda tabiǵat zańnamasyn qorǵaý úshin 7 reidtik shara uiymdastyrylyp, 21 zań buzýshylyq faktisi anyqtalǵan. Nátijesinde 21 derek boiynsha 542875,0 teńge aiyppul salynyp, onyń 37875,0 teńgesi óndirilgen. Memleketke keltirilgen zalal 176750,0 teńgeni qurap, onyń ishinde 75750,0 teńge zalaly tólenip, qalǵan somasy óndirilýde. Sondai-aq ań aýlaý barysynda zańsyz paidalanylǵan 21 dana qarý tárkilenip, aýdandyq politsiia bóliminiń ýaqytsha saqtaý qoimasyna tapsyrylǵan.
Endi jekelei aitsaq, «Mamandandyrylǵan janýarlar dúniesin qorǵaý jedel qyzmetiniń» qyraǵy qoryqshylarynyń kúshimen Moiynqum aýdany Moiynqum aýylynyń týmasy Beknur Shyǵynbai Qosqudyq orman qory aýmaǵynda zańsyz qoian atqany úshin ustalyp, oǵan 12625,0 teńge kóleminde aiyppul salynǵan. Jáne 1 dana myltyǵy tárkilenip otyr. Al Baizaq aýdany Kókózek aýylynyń turǵyny Aman Amirhanov Baizaq memlekettik orman qory jerinde zańsyz shil atqany úshin ustalyp, 12625,0 teńge aiyppul men 63125,0 teńge keltirilgen zalaly óndirilgen. 1 dana myltyq saqtaý qoimasyna ótkizilgen. Sondai-aq Baizaq aýdany Dihan aýylynyń týmasy Jambyl Mirsalimov Baizaq memlekettik orman qory jerinde shil qusyn atqany úshin quryqtalyp, aiyppulyn ótegen. Osy ispettes Talas aýdany Qarataý qalasynyń turǵyny Erjan Fazylov Sarysý memlekettik orman qory aýmaǵynda zańsyz ańshylyq jasaǵany úshin ustalsa, osy qoryqta myltyǵyn tastap qashqan belgisiz azamatqa qatysty izdestirý sharalary júrgizilýde. Budan bólek, Baizaq aýdany Jaqash aýylynyń turǵyny Erbatyr Sakiev ań aýlaý qaǵidasyn buzǵany úshin jazaǵa tartylsa, Sarykemer aýylynyń týmasy Aleksandr Troeglazov Jambyl aýdany jerinde jabaiy úirek atqany úshin aiyppul arqalap otyr. Dál sondai, Baizaq aýdany Sarykemer aýylynyń turǵyny Nikolai Shapavalov, Taraz qalasynyń turǵyndary Jumadilla Júnisov, Nurlan Aqylbaev pen Marat Berdaliev Sarysý aýdanynyń jerinde zańsyz ańshylyq júrgizgeni úshin qolǵa túsken.
Jalpy esepti kezeńde Sarysý aýdanynyń orman qory jerinde zańsyz ań aýlaý faktileri jiilep ketken. Oǵan dálel, Jailaýkól aýylynyń turǵyny Sabyr Jambylbekovke zańsyz ańshylyq jasaǵany úshin hattama toltyrylsa, Aqtam aýylynyń mańynda sarysýlyq Abai Asylov pen myltyǵyn tastap qashqan belgisiz tulǵaǵa úsh kesim jasalýda. Sondai-aq moiynqumdyq Janabek Abdybek, Panarbek Qalymbetov, Orynbasar Serikov pen Valerii Badýlinniń zańsyz úirek atqany úshin ústerinen is qozǵalsa, Jambyl aýdany Qarakemer aýylynyń mańynda Abai Asylov esimdi zań buzýshy qolǵa túsken.
Osylaisha aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy toqsanynda 21 derek boiynsha barlyǵy 542875,0 teńge kóleminde aiyppul salynyp, keltirilgen zalal – 719625,0 teńgege teńestirilip otyr. Onyń 113625,0 teńgesi qazynaǵa quiylsa, qalǵan 606000,0 teńgesi óndirilýde.
Árine, jan-janýarlar áleminde brakonerlik faktilerdiń kórinis tabýy baiyrdan bar nárse. Alaida, kúnnen-kúnge ań-qustardyń sany sirep, «Qyzyl kitaptyń» tabaldyryǵynda turǵan búgingi tańda tabiǵat bailyǵyn aialap, qorǵaý-barshamyzdyń azamattyq paryzymyz. Osy oraida jambyldyqtar oblys ákimi Asqar Isabekulynyń bastamasymen qurylǵan «Mamandandyrylǵan janýarlar dúniesin qorǵaý jedel qyzmetiniń» jumysyna jan-jaqty qoldaý bildirip, tártipsizdikke jol bermeidi dep senemiz.
