ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» اتتى جولداۋىندا «ححٸ عاسىردا ەلەمنٸڭ تابيعي رەسۋرستارعا دەگەن مۇقتاجدىعى جالعاسۋدا. ولار بولاشاقتا جاھاندىق ەكونوميكانى جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ بارىسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولادى» دەپ باسا ايتقان بولاتىن. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى باعدارلى ەتۋ ماقساتىندا بىلتىر جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اسقار مىرزاحمەتوۆتٸڭ باستاماسىمەن جانۋارلار دٷنيەسiن, تابيعاتىن ساقتاۋ جەنە كٶبەيتۋ تۋرالى دەكلاراتسييا قابىلدانعان ەدٸ.
مۇندا «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن ٶسٸمدٸكتەردٸ, ولاردىڭ تامىرلارىن, گٷلدەردٸ پايدالانباۋدى جەنە تىيىم سالىنعان جەرلەردە نەمەسە ەۋەسقويلىق ماقساتتا اڭ-قۇس اۋلاۋعا بولمايتىندىعى جٶنٸندە انىق ايتىلعان. اتالعان دەكلاراتسييا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸك, وبلىستىق سوت, پروكۋراتۋرا, پوليتسييا دەپارتامەنتٸ جەنە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارى مەن باسقا دا مەملەكەتتٸك مەكەمەلەر تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, بارلىعى 1962 قىزمەتكەر قول قويعان بولاتىن. وسى ورايدا قر «جانۋارلار دٷنيەسٸن قورعاۋ, ٶسٸمٸن مولايتۋ جەنە پايدالانۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 43-بابى اياسىندا وبلىستىق «مامانداندىرىلعان جانۋارلار دٷنيەسٸن قورعاۋ جەدەل قىزمەتٸ» قۇرىلىپ, «تابيعات قورعاۋ كەڭەسٸ» ٸسكە كٸرٸسكەن ەدٸ. مٸنە, وسىنداي قۇرىلىمدار مەن جوبالاردىڭ ارقاسىندا بٷگٸندە ٶڭٸردٸڭ جان-جانۋارلار مەن ٶسٸمدٸكتەر دٷنيەسٸ قىراعى قورعالۋدا. وعان دەلەل, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا تابيعات زاڭناماسىن قورعاۋ ٷشٸن 7 رەيدتٸك شارا ۇيىمداستىرىلىپ, 21 زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتٸسٸ انىقتالعان. نەتيجەسٸندە 21 دەرەك بويىنشا 542875,0 تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپ, ونىڭ 37875,0 تەڭگەسٸ ٶندٸرٸلگەن. مەملەكەتكە كەلتٸرٸلگەن زالال 176750,0 تەڭگەنٸ قۇراپ, ونىڭ ٸشٸندە 75750,0 تەڭگە زالالى تٶلەنٸپ, قالعان سوماسى ٶندٸرٸلۋدە. سونداي-اق اڭ اۋلاۋ بارىسىندا زاڭسىز پايدالانىلعان 21 دانا قارۋ تەركٸلەنٸپ, اۋداندىق پوليتسييا بٶلٸمٸنٸڭ ۋاقىتشا ساقتاۋ قويماسىنا تاپسىرىلعان.
ەندٸ جەكەلەي ايتساق, «مامانداندىرىلعان جانۋارلار دٷنيەسٸن قورعاۋ جەدەل قىزمەتٸنٸڭ» قىراعى قورىقشىلارىنىڭ كٷشٸمەن مويىنقۇم اۋدانى مويىنقۇم اۋىلىنىڭ تۋماسى بەكنۇر شىعىنباي قوسقۇدىق ورمان قورى اۋماعىندا زاڭسىز قويان اتقانى ٷشٸن ۇستالىپ, وعان 12625,0 تەڭگە كٶلەمٸندە ايىپپۇل سالىنعان. جەنە 1 دانا مىلتىعى تەركٸلەنٸپ وتىر. ال بايزاق اۋدانى كٶكٶزەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى امان اميرحانوۆ بايزاق مەملەكەتتٸك ورمان قورى جەرٸندە زاڭسىز شٸل اتقانى ٷشٸن ۇستالىپ, 12625,0 تەڭگە ايىپپۇل مەن 63125,0 تەڭگە كەلتٸرٸلگەن زالالى ٶندٸرٸلگەن. 1 دانا مىلتىق ساقتاۋ قويماسىنا ٶتكٸزٸلگەن. سونداي-اق بايزاق اۋدانى ديحان اۋىلىنىڭ تۋماسى جامبىل ميرساليموۆ بايزاق مەملەكەتتٸك ورمان قورى جەرٸندە شٸل قۇسىن اتقانى ٷشٸن قۇرىقتالىپ, ايىپپۇلىن ٶتەگەن. وسى ٸسپەتتەس تالاس اۋدانى قاراتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەرجان فازىلوۆ سارىسۋ مەملەكەتتٸك ورمان قورى اۋماعىندا زاڭسىز اڭشىلىق جاساعانى ٷشٸن ۇستالسا, وسى قورىقتا مىلتىعىن تاستاپ قاشقان بەلگٸسٸز ازاماتقا قاتىستى ٸزدەستٸرۋ شارالارى جٷرگٸزٸلۋدە. بۇدان بٶلەك, بايزاق اۋدانى جاقاش اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەرباتىر ساكيەۆ اڭ اۋلاۋ قاعيداسىن بۇزعانى ٷشٸن جازاعا تارتىلسا, سارىكەمەر اۋىلىنىڭ تۋماسى الەكساندر تروەگلازوۆ جامبىل اۋدانى جەرٸندە جابايى ٷيرەك اتقانى ٷشٸن ايىپپۇل ارقالاپ وتىر. دەل سونداي, بايزاق اۋدانى سارىكەمەر اۋىلىنىڭ تۇرعىنى نيكولاي شاپاۆالوۆ, تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىندارى جۇمادٸللا جٷنٸسوۆ, نۇرلان اقىلباەۆ پەن مارات بەرداليەۆ سارىسۋ اۋدانىنىڭ جەرٸندە زاڭسىز اڭشىلىق جٷرگٸزگەنٸ ٷشٸن قولعا تٷسكەن.
جالپى ەسەپتٸ كەزەڭدە سارىسۋ اۋدانىنىڭ ورمان قورى جەرٸندە زاڭسىز اڭ اۋلاۋ فاكتٸلەرٸ جيٸلەپ كەتكەن. وعان دەلەل, جايلاۋكٶل اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سابىر جامبىلبەكوۆكە زاڭسىز اڭشىلىق جاساعانى ٷشٸن حاتتاما تولتىرىلسا, اقتام اۋىلىنىڭ ماڭىندا سارىسۋلىق اباي اسىلوۆ پەن مىلتىعىن تاستاپ قاشقان بەلگٸسٸز تۇلعاعا ٷش كەسٸم جاسالۋدا. سونداي-اق مويىنقۇمدىق جانابەك ابدىبەك, پاناربەك قالىمبەتوۆ, ورىنباسار سەرٸكوۆ پەن ۆالەريي بادۋليننٸڭ زاڭسىز ٷيرەك اتقانى ٷشٸن ٷستەرٸنەن ٸس قوزعالسا, جامبىل اۋدانى قاراكەمەر اۋىلىنىڭ ماڭىندا اباي اسىلوۆ ەسٸمدٸ زاڭ بۇزۋشى قولعا تٷسكەن.
وسىلايشا اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا 21 دەرەك بويىنشا بارلىعى 542875,0 تەڭگە كٶلەمٸندە ايىپپۇل سالىنىپ, كەلتٸرٸلگەن زالال – 719625,0 تەڭگەگە تەڭەستٸرٸلٸپ وتىر. ونىڭ 113625,0 تەڭگەسٸ قازىناعا قۇيىلسا, قالعان 606000,0 تەڭگەسٸ ٶندٸرٸلۋدە.
ەرينە, جان-جانۋارلار ەلەمٸندە براكونەرلٸك فاكتٸلەردٸڭ كٶرٸنٸس تابۋى بايىردان بار نەرسە. الايدا, كٷننەن-كٷنگە اڭ-قۇستاردىڭ سانى سيرەپ, «قىزىل كٸتاپتىڭ» تابالدىرىعىندا تۇرعان بٷگٸنگٸ تاڭدا تابيعات بايلىعىن ايالاپ, قورعاۋ-بارشامىزدىڭ ازاماتتىق پارىزىمىز. وسى ورايدا جامبىلدىقتار وبلىس ەكٸمٸ اسقار يسابەكۇلىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان «مامانداندىرىلعان جانۋارلار دٷنيەسٸن قورعاۋ جەدەل قىزمەتٸنٸڭ» جۇمىسىنا جان-جاقتى قولداۋ بٸلدٸرٸپ, تەرتٸپسٸزدٸككە جول بەرمەيدٸ دەپ سەنەمٸز.
