«PetroQazaqstan Oil Prodakts» Jnt munai óńdeý zaýytynda 2014-2018 jyldar aralyǵyn qamtyǵan jáne eki kezeńnen turatyn jańǵyrtý men qaita qurý jobasyn tolyǵymen aiaqtady. Sonymen birge, Elbasy tapsyrmasymen qabyldanǵan 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan Údemeli indýstrialdy-innovatsiialyq damý baǵdarlamasynyń ekinshi besjyldyǵyn sátti júzege asyrdy. Munymen qosa, Úkimet qaýlysymen bekitilgen indýstriialandyrý kartasy jáne munai-gaz sektoryn damytý jónindegi 2014-2018 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy múltiksiz oryndady.
Elbasy N.Nazarbaev osy jyldyń qyrkúiek aiynda Shymkent qalasyna issaparmen kelgen kezinde áýeli Shymkent munai óńdeý zaýytynda bolyp, jumysymen tanysqan edi. Prezident jańǵyrtý jáne qaita qurý jobasynyń josparǵa sai jáne óz ýaqytynda aiaqtalýymen quttyqtap, «PetroQazaqstan Oil Prodakts» kompaniiasynyń halyqaralyq ekologiialyq standarttarǵa sáikes keletin ónim shyǵara bastaǵanyn kórip, óziniń oń baǵasyn bergen bolatyn.
Zaýyttyń tehnikalyq direktory Bolat Baetovtyń aitýynsha, jańǵyrtýdy júrgizýdegi maqsat – kásiporynnyń rentabeldiligin ósirip, munai óńdeýdi tereńdetip, halyqaralyq ekologiialyq talap boiynsha Evro-4, Evro-5-ke nemese onyń balamasy K-4, K-5-ke kóshý. Kompaniia aldyna qoiǵan bul maqsatyna tolyq jetti. Jańǵyrtý jobasy qyrkúiekte támamdalyp, búginde evropalyq standartqa sai keletin ónim shyǵarýda.
Jańǵyrtýdyń nátijesinde munai óńdeý tereńdigi 73 paiyzdan 85 paiyzǵa deiin jetkizilip, ashyq tústi munai ónimderiniń jalpy mólsheri 56 paiyzdan 83 paiyzǵa ulǵaidy. Modernizatsiiaǵa deiin zaýytta óndirilgen benzin men dizel otyny Qazaqstan jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaq standartyna sáikes keletin. Endi jańǵyrtý aiaqtalǵan soń kásiporyn ónimi halyqaralyq Evro-4, Evro-5 nemese K-4, K-5 standartyna ótti. Sonymen birge, munai óńdeýdiń jyldyq kólemi de 5 mln. 250 myń tonnadan 6 mln. tonnaǵa ósti.
Jańǵyrtýdyń arqasynda elimiz janar-jaǵarmai tapshylyǵynan birjolata qutyldy. Ásirese, kóktemde jáne kúzde egin egý men jiyn-terim naýqanynda benzin men dizel otynyna suranys ishki naryqta kóbeietin. Iaǵni, osyndai mezgilderde elimizde janar-jaǵarmai jetispeýshiligi qatty seziletin. Qazaqstandaǵy 3 munai óńdeý zaýyty jańǵyrtý men qaita qurý jobasyn iske asyrǵannan keiin otandyq naryqta benzin men dizel otynyna tapshylyq múldem joiyldy. Tipti, búginde elimizde janar-jaǵarmai kólemi ishki qajettilikten de artyq mólsherde.
«PetroQazaqstan Oil Prodakts» JShS qazirgi tańda munai shikizatyn Qyzylorda oblysyndaǵy Qumkól ken ornynan alyp jatyr. Bolashaqta Aqtóbe men Batys Qazaqstan oblystarynda óndirilgen munaidy óńdeýge daiyn. Jańǵyrtýdan buryn zaýytta munai keńestik LK-6Ý qondyrǵysynda óńdeletin. Onyń kómegimen benzin, aviakerosin, dizel otyny, mazýt, gaz, óndiriletin. Ári qarai olar basqa qondyrǵylarǵa óńdeýge jiberiletin. Máselen, gazdan býtan, propan alynsa, benzin óndirisi AI-80-92-95 markaly bolyp bólinetin.
Jańǵyrtý jobasynyń I kezeńinde jylyna 4 myń tonna kúkirt óndiretin qondyrǵy ornatylsa, biyl óndiristik qýattylyǵy 15 myń tonnany quraityn munaidan kúkirt aiyratyn osyndai ekinshi qondyrǵy iske qosyldy. Budan bólek modernizatsiia aiasynda zaýyt kómirsýtekti gazdardy quramynda kúkirti bar qospalardan tazartatyn Meroks jáne benzin, dizel otyny men kerosindi gidrologiialyq ádispen tazalaityn arnaiy qondyrǵylarmen jabdyqtaldy. Búgingi tańda óndiris orny óńdep jatqan Qumkóldik munai shikizatynda kúkirt mólsheri óte az, bar-joǵy 0,1 paiyz ǵana. Óz kezeginde munaidan alynǵan kúkirt agroónerkásip, himiia, atom ónerkásipteri jáne turmystyq sharýashylyqta keńinen qoldanylady.
Modernizatsiia sheńberinde zaýytta kúrdeli katalitikalyq kreking qondyrǵylarynyń kesheni salyndy. Ony óndiris ornynyń júregi desek bolady. Sebebi, joǵary sapaly munai ónimderi zamanaýi tehnologiiaǵa negizdelgen osy keshende shyǵarylady. Jalpy, katalitikalyq kreking qondyrǵysyn ózinde ornatqan munai óńdeýshi zaýyttar álemde sanaýly-aq bolsa, sonyń biri «PetroQazaqstan Oil Prodakts» JShS. Al, katkreking jumysy operatorlyq zalda arnaiy pýltterdiń kómegimen ortaq kompiýterlik júie boiynsha basqarylady. Bir qaraǵanda operatorlyq zaldyń syrt pishini NASA agenttiginiń ǵaryshtyq ushyrylymdardy baqylaityn alyp ǵimaratyn kózge elestetedi. Mundai ozyq tehnologiia, ǵajaiyp kórinis zaýyt jumysymen tanysqan Elbasynyń ózin erekshe sezimge bóledi. Qýanarlyǵy, basqarý pýltinde otyrǵan mamandardyń kópshiligi – jastar. Sonymen, bul keshen katalitikalyq kreking, benzindi gidrotazalaý jáne kómirsýtegi gazdaryn quramynda kúkirti bar qospalardan tazartý sekildi 3 qondyrǵydan quralady. Óz kezeginde atalǵan keshenniń jumysyn úilestirý úshin taǵy bir kelesi obekti – zaýyt sharýashylyǵynyń nysandary turǵyzyldy. Bul obektiler katalitikalyq kreking qondyrǵylary keshenin ottegi, bý, azot taǵy sol siiaqty qosymsha kerektilermen qamtamasyz etý úshin qajet.
Jańa qondyrǵylar ornatyp, eskisin qaita qurýmen benzin óndirisi 22 paiyzdan 38 paiyzǵa, suiytylǵan gaz 3 paiyzdan 6 paiyzǵa, dizel otyny 1,5 esege ulǵaisa, mazýt 20-22 paiyzdan 8-10 paiyzǵa azaidy. Munai ónimderin dál quiý qondyrǵysy – jańǵyrtý jobasy aiasynda qolǵa alynǵan taǵy bir tyń tehnologiia. Onyń basty artyqshylyǵy, vagon tsisternalaryn toltyrý barysynda syrtqa bir tamshy da janarmai tógilmeidi, quiylý protsesinde paida bolǵan bý da tsisterna men oǵan kiilgen quraldyń arasynda ineniń sańylaýyndai da tesik bolmaǵandyqtan aýaǵa tarap kete almaidy.
«PetroQazaqstan Oil Prodakts» JShS Shymkent munai óńdeý zaýyty munai shikizatyn tereń óńdeý boiynsha aldyna qoiylǵan mindetterdi tolyǵymen júzege asyrdy. Endigi rette óndiris orny munai himiiasy salasyna qarai baǵyt burýǵa saqadai sai.
