QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Qazaqstan Respýblikasynyń Ekologiialyq kodeksiniń jańa redaktsiiadaǵy jobasy qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Ekologiialyq kodekstiń negizgi qaǵidattary men jańashyldyqtarymen QR ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri M. Myrzaǵaliev tanystyrdy. «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy A. Esimov túsinikteme berip ótti, halyqaralyq sarapshylar qaýymdastyǵynyń pozitsiiasyn Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasynyń turaqty ókili Ia. Berish, iri ónerkásiptik kásiporyndardyń pozitsiiasyn «Qazmyrysh» JShS bas direktory A. Hmelev, ekologiialyq qoǵamdyq uiymdardyń pozitsiiasyn «EKOM» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Pavlodar Orhýs ortalyǵynyń úilestirýshisi S. Mogiliýk jetkizdi.
Ekologiialyq kodekstiń jańa redaktsiiasynyń jobasy EYDU elderiniń tájiribesin, sondai-aq qazaqstandyq jurtshylyq pen biznestiń pikirlerin eskere otyryp ázirlendi. Onyń negizgi qaǵidasy — «lastaýshy ózi tóleidi jáne túzetedi».
Ózgerister qorshaǵan ortaǵa áserdi baǵalaý tártibin (QOÁB) barlyq tabiǵat paidalanýshylarǵa emes, «birinshi sanattaǵy» iri kásiporyndarǵa ǵana qoldanýdy qarastyrady. Sonymen birge, jurtshylyq ekologiialyq saraptama kezeńinde bir ret qana emes, QOÁB-nyń barlyq satysyna qatysady.
2025 jyldan bastap «birinshi sanattaǵy» iri nysandarǵa keshendi ekologiialyq ruqsattar (KER) qoldanylady jáne qorshaǵan ortaǵa shyǵaryndylardy azaitýǵa baǵyttalǵan eń jaqsy qoljetimdi tehnologiialardyń (EQT) tetigi engiziletin bolady. EQT-ǵa ótken kompaniialar emissiialar úshin tólemnen bosatylady, al qalǵandaryna shyǵaryndylar úshin tólem mólsherlemeleri 2028 jyldan bastap ár úsh jyl saiyn 2, 4, 8 ese birtindep ósedi (2025 jyldan bastap top-50 iri kásiporyn úshin). Jańadan qosylǵan kásiporyndar úshin KER alý mindetti bolyp sanalady. Sonymen qatar, jergilikti atqarýshy organdar qorshaǵan ortany qorǵaý sharalaryn 100% kóleminde túsetin ekologiialyq tólemder esebinen qarjylandyrýǵa mindetti.
Kodeks jobasynda iri lastaýshy kásiporyndardyń qorshaǵan ortaǵa ziiandy zattar shyǵaryndylarynyń kólemine monitoring jasaýdyń avtomattandyrylǵan júiesin qurý qarastyrylǵan.
Kodekste buqaralyq aqparat quraldary arqyly ekologiialyq tártip buzýshylyq jáne shaǵymdar faktisi boiynsha kásiporyndy tekserý týraly aldyn ala habarlandyrý erejesi alyp tastalǵan, bul ýákiletti memlekettik organdarǵa qorshaǵan ortaǵa zalaldy toqtatýǵa jáne shuǵyl áreket etýge múmkindik beredi. Sonymen birge, ekologiialyq quqyq buzýshylyq úshin salynatyn ákimshilik aiyppuldar 10 esege arttyrylady.
Ekologiialyq kodekstiń jańa redaktsiiasynyń jobasynda qaldyqtardyń 5 satyly ierarhiiasy jáne olardy óńdeýdegi mindetti «kezeńdik» engizilgen, iaǵni bul: paida bolýdyń aldyn alý/azaitý – qaita paidalaný, óńdeý, kádege jaratý – jerge kómý. Qaldyqtardy jikteý qaýipti emes jáne qaýipti qaldyqtardy qamti otyryp, Eýropalyq qaldyqtar katalogyna sáikes jasalady.
Sonymen qatar, «Waste to Energy» tetigi engizilýde, iaǵni jańartylatyn energiia kózderine uqsas elektr energiiasyn óndirýmen qaldyqtardy jaǵý. Bul 2025 jylǵa qarai qaldyqtardyń kólemin 30%-ǵa deiin azaitýǵa jáne 180 mlrd teńgeden astam somaǵa investitsiialar tartýǵa jol ashady.
«Elimizdegi ekologiialyq jaǵdaidy jaqsartý – QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev pen Prezident Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń aldymyzǵa qoiǵan basym mindetteriniń biri. Jyl saiyn ekologiialyq qaýipsizdik máseleleri ózekti bola túsýde», — dedi A. Mamin.
Úkimet basshysy Kodeks kásiporyndarǵa qorshaǵan ortany lastaǵany úshin aiyppul tóleýden góri, óndiristi jańǵyrtý, jańa tehnologiialar úshin qarajat jumsaǵan tiimdirek bolatyndai jaǵdai týǵyzatynyn atap ótti.
Kásiporyndardyń qorshaǵan ortaǵa áserin azaitý úshin eń jaqsy qoljetimdi tehnologiialardy engizýin qamtamasyz etý maqsatynda Premer-Ministr Halyqaralyq jasyl tehnologiialar jáne investitsiialyq jobalar ortalyǵynyń bazasynda EQT biýrosyn qurý máselesin pysyqtaýdy tapsyrdy.
«Búgingi tańda elimizdiń poligondarynda 120 mln tonnadan astam qatty turmystyq qaldyqtar jinalǵan. Osy kólemdi azaitý úshin óńirlerdiń ákimderine Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligimen birlesip, qaldyqtardy suryptaý jáne energetikalyq kádege jaratý nysandaryn salýǵa jer telimderin bólý máselesin pysyqtaýdy tapsyramyn», — dedi A. Mamin.
Úkimet basshysy Parij kelisimi aiasynda QR mindettemelerin iske asyrý maqsatynda Tómen kómirtekti damý strategiiasyn ázirleý kezinde josparly kórsetkishterge qol jetkizýdiń biryńǵai tásilderi men tetikterin ázirleýdi tapsyrdy.
