Internette «28 panfilovshy» filminiń resmi treileri shyqqany jariialanyp jatyr. Túsirilim panfilovshy-batyrlar «shaiqasynyń» 75 jyldyǵyna arnalypty. 2009 jyly josparlanǵan film biyl 24-qarashadan bastap kórermenge jol tartpaq kórinedi. Biraq ómirde bolmaǵan «28 panfilovshy» erligine film túsirý uiatty bylai qoiǵanda, masqara emes pe?!
Shyn máninde 28 panfilovshy erligi oidan shyǵarylǵan ańyz ǵana ǵoi. Bul jóninde burynyraqta jazǵanmyn. Is júzinde ol "Krasnoi zvezda" gazetiniń ádebi hatshysy Iu.A.Krivitskiidiń qiialynan týǵan dúnie. Daqpyrt osy jýrnalistiń 1942 jyly 22-qańtarda «Krasnaia zvezda» gazetinde jariialanǵan «28 panfilovshynyń ósieti» degen materialynan bastaý alǵan. 1942 jyly maýsym aiynda Batys maidan komandovaniesiniń usynýymen 1942 jylǵy 21-shildede Krivitskiidiń materialynda aty-jónderi atalǵan 28 jaýyngerdiń bárine túgel Keńes Odaǵynyń batyry ataǵy berilgen. Kezinde bul halyqtyń jappai erlik úlgisi retinde stalindik ideologiiaǵa qajet bolyp turdy. Sondyqtan jalǵan qaharmandyqty eshkim shuqshiyp zerttei qoiǵan joq. Keiin ǵoi 28-ge qatysty nebir «qyzyq» derekter siyrdyń japasyndai sý betine qalqyp shyǵa bastady.
Alǵashynda túgel «erlikpen qaza tapty» delinip júrgen 28 batyrdyń beseýi: Vasilev Illarion Romanovich, Shemiakin Grigorii Melentevich, Shadrin Ivan Demidovich, Dobrobabin Ivan Evstafevich pen Kýjebergenov Daniil Aleksandrovich tirilerdiń qatarynan tabyldy. Masqara bolǵanda bulardyń ishinde «Keńes Odaǵynyń batyry» atanǵan Dobrobabin Ivan Evstafevich satqyn bolyp shyqty. Harkov garnizony Áskeri prokýratýrasy júrgizgen tergeý materialdary onyń 1942 jyldyń kókteminde nemisterge óz erkimen berilip, qyzmet etkenin anyqtaǵan. Nemister ýaqytsha okkýpatsiialaǵan Harkov oblysy Valkov aýdany Perekop selosynda politsiia bastyǵy bolyp istegen. 1947 jyly qarasha aiynda Dobobabin qamaýǵa alynyp, sottaldy.
1942 jyldyń mamyr aiynda Batys maidannyń aiyryqsha bólimi nemisterge óz erkimen berilgeni úshin 8-gvardiialyq panfilovshylar diviziiasy 1075 polki 2-batalony 4-rotasynyń jaýyngeri Kýjebergenov Daniil Aleksandrovichti tutqynǵa aldy. Ol óziniń 1941 jyly Dýbosekovo túbindegi shaiqasqa qatyspaǵandyǵyn, «qatysqan erlikterin» gazetten alǵandyǵyn aityp bergen. Al jýrnalist Iu.A.Krivitskiidiń ózi resmi túsiniktemesinde 28-panfilovshynyń erligi óziniń jýrnalistik qiialynan týǵandyǵyn jasyrmai aityp bergen.
1075 polktiń burynǵy komandiri Kaprov Ilia Vasilevich bolsa Dýbosekovo razezdi túbinde 1941 jyly 16-qarashada nemis tankilerimen eshqandai soǵys bolmaǵandyǵyn, bul oqiǵanyń túgelimen oidan shyǵarylǵandyǵyn kóldeneń tartqan. Aýmaǵynda Dýbosekovo selosy bar Nelidov selolyq sovetiniń tóraiymy N. Smirnova 1942 jyldyń aqpan aiynyń basynda úsh jaýyngerdiń denesin, qar eri bastaǵan soń naýryz aiynda taǵy úsh jaýynger denesin (onyń biri soldattar tanyǵan politrýk Klochkov denesi) taýyp jerlegen. Basqa ólgen sovet jaýyngerleriniń denesi bolmaǵan.
Klochkov «Sheginetin jer joq, artymyzda Moskva!» degen sózdi aitpaǵan. Ol sózdi Klochkovtyń aýzyna jýrnalist Iu.Krivitskii salǵan bolyp shyqty. Kei derekterde ol sózdi aitqan Baýyrjan Momyshuly delinip júr. Osyndai derekter «28 panfilovshy» erligi oidan shyǵarylǵan ańyz ekendigin talassyz dáleldeidi. Al jýrnalist qiialynan týǵan qaharmandyqty áspetteýdiń búgingi tańda qandai qisyny bar?!
Arhivtik qujattardan da 28 panfilovshynyń «erligin» dáleldeitin birde bir qujat tabylmaǵan.
Qazaqta «ótirigińe bereket bersin» degen sóz bolýshy edi. Qazaqstan men Resei mádeniet ministrlikteri 150 million rýbl (bul shamamen 750 million teńge) qarjyǵa túsirtken «ótirik» film bereket tabar ma eken?!
