مارات توقاشباەۆ. جالعان ەرلٸككە - شىنايى فيلم?

مارات توقاشباەۆ. جالعان ەرلٸككە - شىنايى فيلم?

ينتەرنەتتە «28 پانفيلوۆشى» فيلمٸنٸڭ رەسمي ترەيلەرٸ شىققانى جارييالانىپ جاتىر. تٷسٸرٸلٸم پانفيلوۆشى-باتىرلار «شايقاسىنىڭ» 75 جىلدىعىنا ارنالىپتى. 2009 جىلى جوسپارلانعان فيلم بيىل 24-قاراشادان باستاپ كٶرەرمەنگە جول تارتپاق كٶرٸنەدٸ. بٸراق ٶمٸردە بولماعان «28 پانفيلوۆشى» ەرلٸگٸنە فيلم تٷسٸرۋ ۇياتتى بىلاي قويعاندا, ماسقارا ەمەس پە?!

شىن مەنٸندە 28 پانفيلوۆشى ەرلٸگٸ ويدان شىعارىلعان اڭىز عانا عوي. بۇل جٶنٸندە بۇرىنىراقتا جازعانمىن. ٸس جٷزٸندە ول "كراسنوي زۆەزدا" گازەتٸنٸڭ ەدەبي حاتشىسى يۋ.ا.كريۆيتسكييدٸڭ قييالىنان تۋعان دٷنيە. داقپىرت وسى جۋرناليستٸڭ 1942 جىلى 22-قاڭتاردا «كراسنايا زۆەزدا» گازەتٸندە جارييالانعان «28 پانفيلوۆشىنىڭ ٶسيەتٸ» دەگەن ماتەريالىنان باستاۋ العان. 1942 جىلى ماۋسىم ايىندا باتىس مايدان كوماندوۆانيەسٸنٸڭ ۇسىنۋىمەن 1942 جىلعى 21-شٸلدەدە كريۆيتسكييدٸڭ ماتەريالىندا اتى-جٶندەرٸ اتالعان 28 جاۋىنگەردٸڭ بەرٸنە تٷگەل كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرٸلگەن. كەزٸندە بۇل حالىقتىڭ جاپپاي ەرلٸك ٷلگٸسٸ رەتٸندە ستاليندٸك يدەولوگيياعا قاجەت بولىپ تۇردى. سوندىقتان جالعان قاھارماندىقتى ەشكٸم شۇقشيىپ زەرتتەي قويعان جوق. كەيٸن عوي 28-گە قاتىستى نەبٸر «قىزىق» دەرەكتەر سيىردىڭ جاپاسىنداي سۋ بەتٸنە قالقىپ شىعا باستادى.

العاشىندا تٷگەل «ەرلٸكپەن قازا تاپتى» دەلٸنٸپ جٷرگەن 28 باتىردىڭ بەسەۋٸ: ۆاسيلەۆ يللاريون رومانوۆيچ, شەمياكين گريگوريي مەلەنتەۆيچ, شادرين يۆان دەميدوۆيچ, دوبروبابين يۆان ەۆستافەۆيچ پەن كۋجەبەرگەنوۆ دانييل الەكساندروۆيچ تٸرٸلەردٸڭ قاتارىنان تابىلدى. ماسقارا بولعاندا بۇلاردىڭ ٸشٸندە «كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى» اتانعان دوبروبابين يۆان ەۆستافەۆيچ ساتقىن بولىپ شىقتى. حاركوۆ گارنيزونى ەسكەري پروكۋراتۋراسى جٷرگٸزگەن تەرگەۋ ماتەريالدارى ونىڭ 1942 جىلدىڭ كٶكتەمٸندە نەمٸستەرگە ٶز ەركٸمەن بەرٸلٸپ, قىزمەت ەتكەنٸن انىقتاعان. نەمٸستەر ۋاقىتشا وككۋپاتسييالاعان حاركوۆ وبلىسى ۆالكوۆ اۋدانى پەرەكوپ سەلوسىندا پوليتسييا باستىعى بولىپ ٸستەگەن. 1947 جىلى قاراشا ايىندا دوبوبابين قاماۋعا الىنىپ, سوتتالدى.

1942 جىلدىڭ مامىر ايىندا باتىس مايداننىڭ ايىرىقشا بٶلٸمٸ نەمٸستەرگە ٶز ەركٸمەن بەرٸلگەنٸ ٷشٸن 8-گۆاردييالىق پانفيلوۆشىلار ديۆيزيياسى 1075 پولكٸ 2-باتالونى 4-روتاسىنىڭ جاۋىنگەرٸ كۋجەبەرگەنوۆ دانييل الەكساندروۆيچتٸ تۇتقىنعا الدى. ول ٶزٸنٸڭ 1941 جىلى دۋبوسەكوۆو تٷبٸندەگٸ شايقاسقا قاتىسپاعاندىعىن, «قاتىسقان ەرلٸكتەرٸن» گازەتتەن العاندىعىن ايتىپ بەرگەن. ال جۋرناليست يۋ.ا.كريۆيتسكييدٸڭ ٶزٸ رەسمي تٷسٸنٸكتەمەسٸندە 28-پانفيلوۆشىنىڭ ەرلٸگٸ ٶزٸنٸڭ جۋرناليستٸك قييالىنان تۋعاندىعىن جاسىرماي ايتىپ بەرگەن.

1075 پولكتٸڭ بۇرىنعى كومانديرٸ كاپروۆ يليا ۆاسيلەۆيچ بولسا دۋبوسەكوۆو رازەزدٸ تٷبٸندە 1941 جىلى 16-قاراشادا نەمٸس تانكٸلەرٸمەن ەشقانداي سوعىس بولماعاندىعىن, بۇل وقيعانىڭ تٷگەلٸمەن ويدان شىعارىلعاندىعىن كٶلدەنەڭ تارتقان. اۋماعىندا دۋبوسەكوۆو سەلوسى بار نەليدوۆ سەلولىق سوۆەتٸنٸڭ تٶرايىمى ن. سميرنوۆا 1942 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ باسىندا ٷش جاۋىنگەردٸڭ دەنەسٸن, قار ەري باستاعان سوڭ ناۋرىز ايىندا تاعى ٷش جاۋىنگەر دەنەسٸن (ونىڭ بٸرٸ سولداتتار تانىعان پوليترۋك كلوچكوۆ دەنەسٸ) تاۋىپ جەرلەگەن. باسقا ٶلگەن سوۆەت جاۋىنگەرلەرٸنٸڭ دەنەسٸ بولماعان.

كلوچكوۆ «شەگٸنەتٸن جەر جوق, ارتىمىزدا موسكۆا!» دەگەن سٶزدٸ ايتپاعان. ول سٶزدٸ كلوچكوۆتىڭ اۋزىنا جۋرناليست يۋ.كريۆيتسكيي سالعان بولىپ شىقتى. كەي دەرەكتەردە ول سٶزدٸ ايتقان باۋىرجان مومىشۇلى دەلٸنٸپ جٷر. وسىنداي دەرەكتەر «28 پانفيلوۆشى» ەرلٸگٸ ويدان شىعارىلعان اڭىز ەكەندٸگٸن تالاسسىز دەلەلدەيدٸ. ال جۋرناليست قييالىنان تۋعان قاھارماندىقتى ەسپەتتەۋدٸڭ بٷگٸنگٸ تاڭدا قانداي قيسىنى بار?!
ارحيۆتٸك قۇجاتتاردان دا 28 پانفيلوۆشىنىڭ «ەرلٸگٸن» دەلەلدەيتٸن بٸردە بٸر قۇجات تابىلماعان.

قازاقتا «ٶتٸرٸگٸڭە بەرەكەت بەرسٸن» دەگەن سٶز بولۋشى ەدٸ. قازاقستان مەن رەسەي مەدەنيەت مينيسترلٸكتەرٸ 150 ميلليون رۋبل (بۇل شامامەن 750 ميلليون تەڭگە) قارجىعا تٷسٸرتكەن «ٶتٸرٸك» فيلم بەرەكەت تابار ما ەكەن?!

مارات توقاشباەۆتىڭ فەيسبۋكتەگٸ جازباسىنان