Qazaqstan Respýblikasy joǵarǵy sotynyń tóraǵasy Jaqyp Asanov parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda osy kúnge deiin sotta qandai kemshilik bolǵanyn jáne búginde osy máseleniń qalai sheshilgenin túsindirdi, dep habarlaidy Sputnik agenttigi.
Joǵarǵy sottyń tóraǵasy Qazaqstannyń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý úshin aldyna strategiialyq maqsattar qoiyp otyrǵanyn aitty. Biraq osy kóshten sot júiesiniń qalyp kele jatqanyna alańdaitynyn jasyrmady. Osy oraida, eki zań jobasymen kelip otyrǵanyn jetkizdi.
Sondai-aq, Jaqyp Asanov búginde túrmedegilerdiń sany úsh ese azaiǵanyna nazar aýdardy. 80-jyldary Qazaqstanda túrmedegilerdiń sany 100 myńnan asqan. Búginde bul kórsetkish úsh ese tómendepti — 30 myń.
"Buryn jeke adamǵa qatysty qylmystar týraly aqparat jabyq bolatyn. Esep boiynsha 100 myń qazaqstandyqqa shaqqanda on adam óltirý oqiǵasynan keletin. 2016-2018 jyldary bul kórsetkish eki ese azaiyp, beske deiin kemidi. Ekinshiden, túrmedegilerdiń sany kóp boldy. Quqyq qorǵaý organy bireýge aiyp taqsa, sot sony kináli dep jazalaityn. Kinási joq bolsa da, aqtaýǵa batyly barmaityn. Osylaisha árbir ekinshi sottalýshy bas bostandyǵynan aiyrylatyn. Al qazir árbir tórtinshi sottalýshy túrmege qamalyp, kórsetkish tek 25% kórsetip otyr", — dedi Jaqyp Asanuly "Qazaqstan Respýblikasynyń sot júiesi men sýdialarynyń mártebesi týraly" Qazaqstan Respýblikasynyń konstitýtsiialyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly" Qazaqstan Respýblikasy konstitýtsiialyq zańynyń jobasynyń qaralymy kezinde.
Joǵarǵy sot tóraǵasy burynǵy sot júiesiniń taǵy bir basty kemshiligin atady. Ol — aiyptaý kózqarasynyń qalyptasýy. Muny ol aýrýǵa balap, odan qutylýdy basty mindet etip otyrǵanyn jetkizdi. Aitýynsha, bul bir kezderi sottyń qylmystyq ister máselesine kelgende quqyq qorǵaý júiesiniń bir bóligi retinde ómir súrýimen bailanysty. Sondai-aq, menshiktiń bári memlekettiki bolǵandyqtan, azamattyq isterdi qaraityn sottar da az bolǵan. Al mekemeler arasyndaǵy daýdy arbitraj jyldam sheshetin.
"Bir sózben aitsaq, keńes dáýirinde sotqa búgingidei suranys bolǵan joq. Tipti, jurt sotqa júginýdiń ne ekenin bilmeitin. Sot kóbinese qulaiyn dep turǵan ǵimaratta ornalasatyn. Egemendik alǵannan keiin naryqqa kóshtik. 90-jyldary menshikke qatysty daýlarǵa qylmyskerler men reketter aralasty. Sol kezde Elbasy "Adamdy ákim, ministr, tipti, prezident emes, sot qorǵaidy" dep shegelep turyp aitqan edi", — dedi ol.
Jaqyp Asanovtyń aitýynsha, búginde halyqaralyq BUU, EQYU syndy uiymdar Qazaqstannyń sot júiesine qyzyǵa qaraidy. Bul maqtaý sózder kóbinese sottyń qoljetimdiligine qatysty aitylǵan. Sebebi, búginde qazaqstandyqtar kórshisimen aitysyp, sotqa júginse — 1 200 teńge, ajyrasqysy kelse — 720 teńge tóleidi. Ekinshiden, joǵarǵy sot tóraǵasy Qazaqstan sotynyń daýdy tez sheshetinimen kóptiń kózaiymyna ainalyp júrgenin aitty.
