«Jamiǵa At-Taýarih» eńbeginiń 3 tildegi nusqasyn bir izge túsirmese, qatelikten kóz ashpaimyz. Memleket tarihy institýtynyń bas ǵylymi qyzmetkeri, filosofiia doktory Jaqsylyq Sábitov «Ulyq Ulys-Altyn Orda: bastaýy, tarihy jáne murasy» atty halyqaralyq ǵylymi-tájirielik konferentsiiada osyndai oi aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
Sóziniń basynda tarihshy Shoqan Ýálihanovtyń Altyn Orda tarihyn zertteýdegi eńbegi eren bolǵanyn eske saldy.
«HIH ǵasyrda Altyn Ordany zerttegen kórnekti ǵalymnyń biri – Shoqan Ýálihanov. Ol óziniń jyl ǵumyrynda óte aýqymdy ǵylym eńbek sińirip ketken. Qazirge deiin onyń bul erligin eshkim qaitalai alǵan joq. Tipti ony óz ýaqytynan 150 jylǵa ozyp ketken. Onyń eńbekterindegi tezisterdiń kóbi áli kúnge deiin ózekti. Onyń jazǵan eńbekteri qazirgi bizdiń oqýlyqtarda da ozyq deýge bolady. Al onyń bul taqyrypta óte mazmundy ári jemisti eńbek etýine Qadyrǵali Jalaiyridiń «Jamiǵ At-Taýarih» eńbegin bilgeni kóp septigin tigizgen», - deidi ǵalym.
Sondai-aq, ol Qadyrǵali Jalaiyridiń eńbegin Joshy Ulysy – Altyn Ordanyń tarihyna dala perzentiniń kózimen ǵylymi baǵa bergen eń irgeli týyndy dep atady.
Aitýynsha, Altyn Orda tarihyn zerttegen qazaqtyń kórnekti uldarynyń bári bul eńbekti ainalyp ótpegen.
Eń bastysy – atalǵan eńbekte Altyn Orda qazirgidei Astrahan, Qazan, Sibir handyǵyna bólek-bólek sipattalmaǵan.
Kerisinshe Altyn Ordanyń ieligin tutasqan mádeni keńistik retinde sipattaǵan.
«Jamiǵ At-Taýarihtyń» tórt qoljasbasy bar. Tatar tilinde ekeý, qazaq tilinde bir, uiǵyr tilinde bir nusqasy qalǵan. Salystyryp qarasaq, aralarynda aiyrmashylyq bar. Mysaly, tatar tilindegi eki nusqasynyń ózinde aiyrmashylyq kezdesedi. Birinde Aq Orda týraly aitylsa, ekinshisinde Aq Orda týraly joq. Osy qoljazbalardy birizdendirip, úlken jalǵyz mátin qalyptastyrmasaq jáne qoljazbalardaǵy aiyrmashylyqtarǵa ǵylymi baǵa bermesek, qatelese beremiz. Mysaly, «Mádeni mura» aiasynda osy eńbek basylyp shyqqanda Orys hanǵa qatysty qatelik ketken. Qadyrǵali Jalaiyridiń eńbegi Alash uǵymynyń shyǵý tarihynan málimet beretin alǵashqy derekkóz retinde de qundy. Ondaǵy «Alash myńy» uǵymy qazaq júderiniń qalai paida bolǵanynan habar beredi», - dedi Jaqsylyq Sábitov.
