Batyrashtyń qolyna balta tússe, "tise terekke, timese butaqqa" silteitini ne osy?!
Bir jańalyqqa kózim túsip, qýanyp qaldym. Qazaq estradasyn óz dáýirinde jarqyratyp, kásibi sahnada da, qazaqtyń toiynda da tórden oiyp turyp oryn alǵan Dos-Muqasan endi kórkem filmde jarq ete qalmaq.
Kieli sahna - ánshini de, kúishini de, bishini de biikke kóterip, el-jurttyń ardaqtysyna ainaldyratyn oryn. Qalyqtaǵan óner qyrandaryna qarap kópshilik kókke umtylady, úlgi alady. Ónerdegi jarqyraǵan juldyzdaryna qarap tutas eldiń mádenietin, mentalitetin, bar bolmysyn kórýge bolatyndyqtan, «ónerine qarai órnegi» degen ataly sóz qalǵan.
Al qazaqtyń kieli sahnasynda tamyljyta án salyp, talaidy tamsandyrǵan qazaq estradasynyń shoqtyǵy biik toby – áigili Dos-Muqasan. Top músheleriniń árqaisysy - týma talant ieleri. Olardyń ózderin ustaýynan, tipti ánderinen de qazaqylyqtyń, qarapaiymdylyqtyń iisi sezilip turdy. 1997 jyly 30 jyldyǵyn atap ótken top 60-70 jyldardan bastap bertinge deiin maqtanyshymyzǵa, qazaq mádenietiniń ajyramas bóligine, fenomenine ainaldy. Dál osyndai uzaq ómir súrgen óner toptary da joq.
Keide, búgingi kúnniń ne sózinde maǵynasy, ne áýezdi áýeni joq ánsymaqtardy toqtai qalyp tyńdamaq turmaq, jaqtyrmai jiyryla qalatynymyz ras. Al kezinde Dos-Muqasan toby Ásettei án salǵanda qulaqtyń quryshyn qandyryp, eriksiz baýrap alatyn. Ansambldiń músheleri Ulyqpan, Dosym aǵalar «Toi ústinde tátti kúnder, tátti kúnder..» dep sózi men ánin jazǵan «Toi jyry» áni – qanshama qazaq otaý kótergen, berekeniń bastaýy bolǵan toidyń ánuranyna ainaldy desek, artyq aitqandyq emes. Kúni búginge deiin solai. Dos-Muqasan degende «Kýá bol», «Dýdarai», «16 qyz», «Alataý», «Almaty túni» jáne taǵy basqa ánderi, sol kezeńniń tátti kúnderi kóz aldymyzǵa keledi.
2022 jyly Dos-Muqasan 55 jyldyǵyn atap ótedi eken. Osyǵan orai elimizde ǵana emes, TMD kóleminde, tipti ataǵy muhit asyp tanymal bolǵan top týraly film túsirilgenin estip jatyrmyz. Estip qana qoiǵan joqpyz, qýanyp qaldyq. Ónerdi nasihattaǵanda osyndai daralaryn nasihattaý kerek. Sapaly dúnie jasap shyǵarý úshin mundai jumystar memlekettik deńgeide qoldaý tapqany durys dep sanaimyn. Ony erteń biz ǵana kórmeimiz, álemniń ár qiyryndaǵy top jankúierleri kóredi. Sonda ańyz tulǵalarmen laiyqty túrde maqtana alsaq, sol arqyly ulttyq ónerdi, bolmysymyzdy tanytatyn bolsaq utylmaimyz, utamyz. Osyndai ónege bolarlyq aldyńǵy aǵa býyndy artynan ergen izbasarlaryna kórsetip, shyǵarmashylyǵymen tanystyrý da mindetimiz.
Jastar tanyp bilse, ózderi-aq úlgi tutatyn bolady. Oǵan Dos-Muqasanǵa eliktep paida bolǵan Nur-Muqasan, Mýz-Art, Jigitter taǵy da basqalary mysal bola alady. Aǵalaryn kýmir sanaǵan solardyń qai-qaisysy da qazir kópshiliktiń shynaiy ystyq yqylasyna bólenip keledi. Sondyqtan Dos-Muqasan týraly film jaryq kórgende, soǵan qarap boi túzeitin jas ónerpazdardyń qatary artary sózsiz.
P/S: «Qazaq deseń, ózińe tiedi» degen biz unata bermeitin sóz bar. Bul sirá tektilikti boiyna, batyrlyqty qanyna sińirgen iisi qazaqtyń barlyǵyna emes, kerisinshe Qulagerdi, júirikti, talantty, batyrdy aiaqtan shalatyn Batyrashtarǵa aitylǵan bolsa kerek.
Jaqynda Janbolat Mamaidyń osy Dos-Muqasan filmi tóńireginde aitqan bos byqsyq sózderin estip, búgingi kúnniń Batyrashy dep tanydym. «Atyń shyqpasa jer órteniń» aiqyn kórinisi osy bolar. Endeshe, elińdi, ónerińdi, mádenietińdi, ádebietińdi alǵa súireitin kil júirikterińmen qatar, minezine qazaqtyń darhan dalasyndai keńdikti emes, kórealmaýshylyq pen qyzǵanyshty ǵana syidyrǵan, aiaqtan shalyp, artqa súireitin ortańdaǵy Batyrashyńdy da bile júr, aǵaiyn!
Aidos Juqanuly
