QR eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Birjan Nurymbetov Úkimettiń baspasóz ortalyǵynda ótken brifingte Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyrý boiynsha sharalar týraly aityp berdi.
Ministrdiń aitýynsha, negizgi qaǵidat – zeinetaqy jinaqtary jinaqtaýshy zeinetaqy júiesinen azamattardy bolashaqta zeinetaqymen qamsyzdandyrý úshin qajet. Sondyqtan belgili bir soma zeinetaqy shotynda qalýy kerek. Osy somanyń artyǵyn azamattar óz qalaýy boiynsha joǵaryda kórsetilgen qajettilikterine paidalana alady.
«Barlyq zeinetaqy jinaǵyn úlestirý mindeti turǵan joq», - dedi B.Nurymbetov.
Joǵaryda kórsetilgen qajettilikter úshin Biryńǵai zeinetaqy qorynan (budan ári – BJZQ) jinaqtarynyń bir bóligin alý quqyǵyn ministrdiń aitýynsha, birinshiden, zeinetaqy jinaqtary bar eńbekke qabiletti jastaǵy azamattar «jetkiliktilik shegi» dep atalatyn somanyń bir bóligin (bul shamamen 529,7 myń adam) paidalana alady.
Ekinshiden, BJZQ-da jinaqtary bar zeinetkerler qalǵan somanyń 50%-na deiin (shamamen 178,4 myń adam) paidalana alady. Azamattardyń osy sanatynda jiyntyq zeinetaqy (jasyna bailanysty zeinetaqyny, bazalyq zeinetaqyny jáne BJZQ-dan tólemderdi qosa alǵanda) joǵalǵan tabys (buryn alynǵan jalaqy) mólsheriniń keminde 40%-yn quraýy tiis.
Úshinshiden, zeinetaqy annýitetin resimdegen jáne áli de jinaqtary bar azamattar – BJZQ-da qalǵan somany paidalana alady (shamamen 13,3 myń adam).
«Osylaisha, zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin maqsatty paidalaný múmkindigin 721 myńnan astam qazaqstandyq paidalana alady», – dedi Birjan Nurymbetov.
«Jetkiliktilik shegi» degen ne?
EHÁQM basshysynyń aitýynsha, «jetkiliktilik shegi» dep belgili bir jastaǵy salymshy úshin zeinetaqy jinaqtarynyń eń tómengi qajetti somasy qarastyrylady, ol BJZQ-ǵa onyń tabysynan bolashaqtaǵy turaqty 10% zeinetaqy jarnalaryn (eń tómengi jalaqydan tómen emes) eskere otyryp,82 jasqa deiin eń tómengi zeinetaqy mólsherinen kem emes zeinetaqy tólemderimen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
«Jetkiliktilik sheginiń» negizgi parametrleri áielder men erler úshin birdei.
Ministrdiń aitýynsha, mundai shegi jańa alýshylar úshin qalyptasqan parametrlerge (kiristilik, infliatsiia, eń tómengi tólem mólsheri jáne t. b.) qarai qaita esepteletin bolady.
20 jastan bastap, ár jas úshin belgili bir shegi bar.
«Aldyn ala esepteýler boiynsha, mysaly, 30 jastaǵy azamattar úshin "jetkiliktilik shegi" 2 mln 518 myń teńgeni quraidy. Osy somadan tys, olar joǵaryda kórsetilgen qajettilikterge tańdaý jasai alady. 35 jas úshin – 2 mln 961 myń teńge; 40 jas úshin – 3 mln 437 myń teńge; 45 jas úshin – 3 mln 947 myń teńge; 50 jas úshin – 4 mln 495 myń teńge; 55 jas úshin – 5 mln 084 myń teńge; 59 jáne odan úlken jas úshin – 5 mln 586 myń teńge. Osy "shekti" somalarǵa qol jetkizý el boiynsha ortasha ailyq jalaqy deńgeiinde tabysy bar turaqty jumys isteitin azamattar úshin ábden qoljetimdi», – dep túsindirdi ministr.
Zeinetaqy jinaǵyn qandai maqsattarda paidalanýǵa bolady?
Birjan Nurymbetov sonymen qatar «jetkiliktilik shegi» bar azamattar zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartý maqsatynda nemese ózi, erli-zaiyptylar nemese jaqyn týystary (atalary/ájeleri, ata-analary, balalary, nemereleri, aǵa-inileri) úshin emdelýge aqy tóleý úshin paidalana alatynyn atap aitty. Maqsatty paidalaný úshin osy otbasy músheleriniń qarajatyn biriktirýge bolady.
«Belgilengen talaptarǵa sáikes kelgen jaǵdaida alý sany boiynsha shekteýler kózdelmegen, iaǵni azamattardyń zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin sol bir ǵana nemese basqa maqsatqa qaita paidalana alatyndyǵyna jol beriledi», – dedi ol.
Zeinetaqy jinaqtaryn paidalaný tetikteri qandai bolady?
Brifing kezinde zeinetaqy jinaqtaryn paidalaný tetigi qalai jumys isteidi, tek bastapqy turǵyn úi nemese buryn salynǵan turǵyn úidi alý úshin paidalanýǵa bola ma jáne turǵyn úi bolǵan jaǵdaida bul qarajatty ipotekany óteýge jumsaýǵa bola ma degen suraq qoiyldy.
«Biz turǵyn úi satyp alýdy ǵana emes, turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartýdy da usynamyz. Sondyqtan alýǵa bolatyn qarajatty azamattar bastapqy jáne qaitalama naryqtaǵy turǵyn úi men jer ýchaskesin satyp alýǵa jumsai alady. Olar ipoteka alý úshin bastapqy jarnany paidalana alady, ipotekany óteý jáne nesieni qaita qarjylandyrý úshin qai bankten alynǵanyna qaramastan, sondai-aq turǵyn úi salý, jóndeý jáne keńeitý úshin paidalana alady. Turǵyn úi bolǵan jaǵdaida ipotekany óteýge paidalanýǵa bolady», - dep túsindirdi B. Nurymbetov.
«Bir tereze» qaǵidaty boiynsha turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartýǵa tólenetin zeinetaqy jinaqtaryn maqsatty paidalaný jónindegi ýákiletti operator retinde jańadan qurylatyn «Otbasy Bank»-ti («Turǵynúiqurylysjinaqbanki» AQ, budan ári – TQJB) belgileý usynylady. Ministrdiń aitýynsha, bul másele talqylanýda.
Zeinetaqy jinaqtaryn tóleý esebinen turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý tártibin QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrligi bekitedi.
Zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin em alý tólemine paidalaný úshin salymshy densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń (oblystardaǵy, respýblikalyq mańyzy bar qalalardaǵy) janynan arnaiy qurylǵan komissiialarǵa júginedi dep boljanýda. Meditsinalyq kómek kórsetý qajettiligi týraly komissiianyń qorytyndysyn alǵannan keiin, emdelýden ótý úshin klinikany tańdaǵan salymshy emdelýge aqy tóleý úshin zeinetaqy jinaqtaryn maqsatty paidalaný jónindegi ýákiletti operatorǵa ótinimmen júginedi (QR Úkimeti aiqyndaityn bolady).
Zeinetaqy jinaqtaryn tóleý esebinen meditsinalyq kómek alýǵa azamattardy jiberý erejesin QR Densaýlyq saqtaý ministrligi aiqyndaityn bolady.
Salymshy zeinetaqy jinaqtaryn basqarýǵa berý úshin jeke qarjy kompaniiasyn tańdaýdy BJZQ-ǵa ótinish berý arqyly júzege asyrady.
Zeinetaqy aktivterin senimgerlik basqarýǵa berý erejesin QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi aiqyndaityn bolady.
«Bul tásilderdi Memleket basshysy qoldady. Olardy iske asyrý úshin aǵymdaǵy jyldyń sońyna deiin barlyq qajetti normativtik quqyqtyq aktiler qabyldanyp, daiyndyq jumystary júrgiziletin bolady. Joǵaryda atalǵan sanattaǵy azamattar maqsatty paidalaný úshin BJZQ jinaqtarynyń bir bóligin alý quqyǵyn 2021 jyly paidalana alady», - dedi B. Nurymbetov.
